Кіріспе

1978 жылы Сингапурдағы қос қанды оқиға

1978 жылғы 25 сәуірде Сингапур полициясының офицері Ли Ким Лай үш адамнан тоналанып, оның табельдік револьвері үшін өлтірілді. Қызметтегі ұлттық қызметші, ол Сингапур полициясының 1-ші резервтік бөлімінің Маунт-Вернон базасында қарауылда тұрғанда, есік алдынан күштеп таксиге отырғызылды. Кейіннен оның денесі көптеген пышақ жарақатымен тасталған таксиде табылды, ал такси жүргізушісі, 60 жастағы Чжу Тхен Хин, одан бұрын қаза тапқан болатын.

Өмірбаян

Онг Чин Хок, Ё Чинг Бун және Онг Хви Куан, барлығы 20 жаста, Ту Ли бастауыш мектебінде оқыған кезінен бері балалық шақтан бері дос. Біріншісі үшінші сыныпта мектепті тастап, үш жұмыс істеді: кездейсоқ жұмысшы, сатушының көмекшісі және құрылысшы, әскердегі Ұлттық қызметке шақырылғанға дейін. Ё орта мектепте оқып жүргенде, үшінші сыныпта ұрыс салғандықтан Ту Ли орта мектебінен қуылды және ұрыс үшін тағы да жұмыстан шығарылғанға дейін үш ай бойы қоймада жұмыс істеді. Содан кейін ол Сингапур полициясына Ұлттық қызметке шақырылмас бұрын монтажшы және электрик болып жұмыс істеді, онда ол Полиция резервінің 1-ші бөлімшесіне жіберілді. Үштің соңғысы, 1972 жылы кіретін емтиханды бірнеше рет сүрінбей өтпегендіктен 12 жасында мектепті тастады, суретші және кездейсоқ жұмысшы болып жұмыс істеді. Ол Сио Кун Тонгтың "18 топ" мүшелерімен бірге ұсақ-көлгі қылмыстарға қатысты. 1974 жылдың ақпанында топқа қатысы барлығы үшін бір жылға полиция бақылауына алынды және 1973 жылы басқа полиция бақылауындағы адаммен араласқаны үшін екі жылға түрмеге жабылды. Босатылғаннан кейін ол тағы бір жыл полиция бақылауында болды. 1976 жылы ол Чин Хок пен тағы бір досымен бірге малай адамнан сағат пен ақша тонады. 1977 жылдың сәуір айында ол Телок-Пакуудағы есірткіге қарсы орталықта алты айға героин шеккені үшін ұсталды. Бес бауырдың екінші үлкен баласы, 18 жасар Ли Ким Лай, Ұлттық қызметі үшін Вернон тауындағы 1-ші полиция резервтік бөлімшесіне жіберілді.

Сюжет

1978 жылғы 21 сәуірде түнде үш дос Гейланг Бахрудағы ойын алаңында жиналып, үшеуінің басынан өткен экономикалық қиындықтарды шешу жолдарын талқылады. Онг Хуе Куан заңсыз лотерея операторларын тонауды ұсынды. Екінші екеуі қарсылық білдірмегендіктен, Хви Куан Сингапурда оттық қаруға тыйым салынғанын ескере отырып, мұндай іс үшін қару қажет екенін айтты. Йео ПРУ базасындағы күзетшілік қызметін еске түсіріп, сол жердегі күзетшіден қару ұрлауды ұсынды. Бірақ, олар бұл қылмысты ешкімнің назарына ілікпестен жасаудың қандай жолын таба алмады. Келесі күні үш дос қайта кездескенде, Йео полиция формасын киіп, Чин Хоктың әскери киімімен бірге күзетшіге жақындап, мұз кескішпен қорқытуды ұсынды. Бірақ Чин Хок формалар лагерь күзетшісінің назарын аударатынын ойлады, алайда ешкім оны ешкім байқамай жасаудың жолын таба алмады. Йео өз жоспарының тәуекелге тұрарлық екенін сезінді және оны 25 сәуірдегі сағат 02:00-де іске асыруды ұсынды, сол кезде күзетшілердің сергек болу ықтималдығы төмен. 24 сәуірде олар Чин Хоктың сағатын кепілге беріп, сағат 21:00 шамасында екі ас үй пышағын сатып алу үшін ақша алды. Йео полиция қызметкерлері оларды тексеруі мүмкін деген алаңдаушылықпен пышақтарды үйіне алып келді және оларды төрт сары нейлон арқанмен, мұз кескішпен және бір жұп қолғаппен бірге ағасына тиесілі саяхат сөмкесіне салып қойды. Сағат 23:45-те олар Калланг Бахруда соңғы рет тамақтанды, онда Йео такси ұрлаудың басқа жоспарын ұсынды. Такси жүргізушісі нейлон арқанмен байланады, ал таксиді Чин Хок PRU базасына айдайды. Хви Куан артқы орындықта мас болып отырады, ал Йео күзетшіге көмек сұрап, оны таксиге шақырып, содан кейін олар полиция қызметкерін ұстап, таксиді уақ жерге айдап, оның табельдік револьверін тоналайды. Хви Куан ұрланған полиция қызметкері немесе такси жүргізушісі оны тани алады деп қорқыды, себебі ол бұрын полицияда тіркелген. Йео екеуін де өлтіруді ұсынды, бұл Хви Куанды қуантты, ал Чин Хок ешқандай пікір білдірмеді. Олар форма киюден де бас тартты.

Чжу Тхен Хиннің өлтірілуі

1978 жылы 25 сәуірде сағат 1:30 шамасында үш ер адам кофеханадан шығып, Ео үйге киім ауыстырып, саяхат сөмкесін алуға кетті. Қызыл футболка киіп, ол мұзшабын қара көк шалбарына тығып алды. Чин Хок ақ ұзын жеңді көйлек пен қою көк шалбар киген, ал Хви Куан бежевый ұзын жеңді көйлек пен көк джинсы киген. Үшеуі 66-шы блок маңындағы Калланг Бахруда такси күтті. Бірден "Сары төбе" таксисі тоқтады, оны 60 жастағы Чью Тенг Хин жүргізіп келді. Ео алдыңғы орындыққа отырып, жүргізушіге ПРУ базасына баруды бұйырды. Хви Куан жүргізушінің артына, ал Чин Хок Ео-ның артына отырды. Такси Бендемер жолы, Уампоа Шығыс жолы, Серангон жолы және Жоғарғы Алжунид жолымен жүрді. Чьюге ПРУ базасының артқы қақпасының жанында, қараңғы және уақ жолда таксині тоқтатуды бұйырды. Кенеттен Хви Куан Чьюді артынан ұстап, мойнына пышақ қойды. Ео оның аузына мата тығып, мұзшабын көрсетіп, шу шығармауды ескертті. Ол жүргізушіні нейлон арқанмен байлап, таксиден шығуға бұйырды, бірақ Чью кенеттен қарсылық көрсетуге тырысты. Ео мен Чин Хок оны тез басып тастады, ал Хви Куан Чьюдің қарынына пышақ салды. Ео мен Хви Куан жүргізушіні таксиден шығарып, жол жиегіндегі арыққа лақтырды, Чин Хок жүргізуші орындығына отырып, кете жатты. Содан кейін олар Чьюдің арықтан шығуға тырысқанын көрді. Ео мен Хви Куан ер адамның мойнына мұзшабын және пышақпен шапты, нәтижесінде Чью қайтадан арыққа құлап түсті. Олар көлікке оралғанда, Чью тағы да көтерілуге тырысқан, бұл үшінші рет пышақтауға әкелді. Чин Хок таксиді ПРУ базасының басты қақпасына қарай айдады.

Ли Ким Лайдың өлтірілуі

1978 жылғы 25 сәуірдің таңында Ли, күзетшілік міндетін алғаш рет атқарып, сағат 2:00-де әріптес офицер Ко Ка Квейден сағаттық күзетті қабылдады. Оған 38 Webley & Scott үлгісіндегі қызметтік револьвері және он оқ-дәрі берілді, оның бесеуі револьверде болды. Біраз уақыттан кейін "Сары төбе" таксисі қақпаға жақындады. Таксидің алдыңғы орындығындағы жолаушы Ё, беліне мұзқатрапты жасырып алып, таксиден түсіп, күзетшіге жақындап, NS полициясының куәлігін көрсетті. Ё Лиге өзінің және Хви Куанның ПРУ базасынан келгенін айтып, өтірік айтты және Хви Куанды таксидің артқы орындығынан көтеріп әкелуге көмектесуін сұрады, ол, көрінетін, қатты мас болған. Бұл шұғыл жағдай деп ойлаған Ли өз бекетін тастап, Ё-дың соңынан таксиге дейін ерді. Ё таксидің артқы есігін ашып, Лиге алдымен таксиге қарауға рұқсат берді, содан кейін Хви Куан таңғалып қалған полицейді шапшаң ұстап алып, артқы орындыққа тартып кіргізді. Ё күресіп жатқан адамды итеруге көмектесіп, есікті жапты және жылдам алдыңғы орындыққа қайтып отырды. Бұл оқиғаға ПРУ базасының ішіндегі ғимаратта болған полиция инспекторының әйелі Хизер Марикан куә болды. Жолда Ё полиция казармасынан өз бағытына қарап тұрған адамдарды байқап, Чин Хоктан дереу кетуді өтінді. Такси Үстіргі Алжунид тас жолымен жылдам келе жатқанда, Хви Куан Лидің мойнына пышақпен шапты және оның револьверін Ё-ға берді. Хви Куан полицейдің мойнынан пышақты шығаруға тырысқанда, Ё екінші пышақты ұстап алып, әлі де күресіп жатқан Лидің мойнына және денесінің жоғарғы бөлігіне алдыңғы орындықтан бірнеше рет пышақпен шапты, осы іс шақырысында Хви Куанның бас бармағын да жарақаттады. Төрт сағаттан кейін такси жүргізушісі Чью Маунт Вернон базасының жанындағы арықта, қарнында пышақ жарасымен өлген күйде табылды. Келесі күні Калланг Бахрудағы пәтерде Ё тұтқындалды және Лидің қызметтік револьвері мен он оқ табылды. Оң Чин Хок көп ұзамай полицияға өздігінен бағындырды. 1978 жылғы 22 маусымда полиция күзетінде Ё мен Хви Куан төменгі соттан қашуға тырысып, осы процесте бірнеше полиция қызметкерлерін жарақаттады. Кейін олар қолғаппен байланды. 1978 жылдың қыркүйегінде алдын ала сот отырысы өтті және үш адамды екі адамды өлтіргені үшін кейінірек сотталуға жіберді.

Сот

1979 жылғы 30 сәуірде Йео Чинг Бун, Онг Хви Куан және Онг Чин Хок кісі өлтіру қылмысы үшін сотқа тартылды. Сотқа басты прокурор Глен Найт жетекшілік етті, оған прокурор Рой Нейбор көмектесті. Йеоның қорғаушысы Рам Госвами, Хви Куанның қорғаушысы Ло Лин Кок, ал Чин Хоктың қорғаушысы Альфред Тан болды. Сотта төрешілер Чур Сингх және Т. С. Синатурай отырды. Йео өзі қару әкелгенін, ал оның екі серігі олар туралы білмегенін айтты. Бас прокурор Найт сұрағанда, ол барлық кінәні өзіне алуға тырысқанын және серіктерін кінәлаудан қашқан жоқ екенін мәлімдеді. Өзін-өзі ұстап берген Онг Чин Хок такси жүргізушісі мен күзетшінің қайтыс болғанын білмейтінін, тонау үшін ғана ұстап бергенін айтты. Бұл оның полицияға берген көрсетмесімен қайшы болды, онда ол екі серігі тұтқындалғандықтан өзі де ұстап бергенін айтқан. Осы қайшылық туралы сұрағанда, ол «жаңа өмір бастау» үшін ұстап бергенін мәлімдеді. Сот Чин Хоктың полицияға берген көрсетмесін еріксіз және сотқа қабылдамауға болатындығын анықтады, бірақ Чин Хок өзі полицияның оған әділ қарағанын айтты. Себебі Чин Хок алты сағат бойы тексерілді және полиция оған айыптау тарапынан куәгер болуға ұсыныс жасады. Үкімде шешім шығарған төреші Чур Сингх Хви Куан мен Чин Хоктың үшеуінің кісі өлтіруге ортақ ниеті болмағанын айтқан қорғанысын қабылдамады. Олардың тонау және қос кісі өлтіруге ниеттенгенін, өйткені үштік қылмысты жасамас бұрын жоспарлаған және пышақ, мұз кескіш сияқты қару алып келгенін мәлімдеді. Бұл қаруларды қажет болған жағдайда зиян келтіру үшін әкелгендерін көрсетеді, және олар осы қаруларды Ли мен Чюді аяқталған револьвер мен такси үшін пышақтау арқылы қолданды. Төреші Сингх сонымен қатар, кімнің құрбандарды пышақтағанына назар аударудың қажеті жоқ екенін, бірақ егер оны жасаған бір немесе бірнеше адам болса және пышақтау тонаудың ортақ ниетімен жасалса, ал қос пышақтаудан өлімге келтіру ниеті анық көрінсе, маңызды емес екенін атап өтті. Осыған байланысты екі төреші үштікті айыптау үшін жеткілікті негіз бар деп тапты. Нәтижесінде үш айыпталушы да қос кісі өлтіруде кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді. Йео өкімге шағымданбады, бірақ Онг Чин Хок пен Онг Хви Куан үкімге шағымдануға тырысты. Апелляциялық сот 1981 жылғы сәуірде олардың шағымын қабылдамады, ал 1981 жылғы қыркүйекте жарияланған шешімінің толық негіздемесінде апелляциялық сот Чин Хок пен Хви Куанға қарсы қос кісі өлтіру айыбын дәлелдеуге жеткілікті дәлелдер бар екенін мәлімдеді, сондықтан олардың шағымдарын қабылдамады. Йео өлім жазасына кесілгеніне қарамастан, өлім жазасы қарастырылғандықтан, оның ісі Апелляциялық сот тарапынан автоматты түрде қайта қарастырылды, және үш төреші Йеоға тағайындалған өлім жазасын бекіту туралы шешім қабылдады, өйткені оның кісі өлтіруде кінәлі екеніне күмән жоқ еді. Үштік 1984 жылғы 24 ақпанда таңертең Чанги түрмесінде дарға асылды. Өлім жазасына кесілгенге дейін үштікке соңғы тамақ ішуге рұқсат берілді (бірақ тамақтың нақты тізімі белгісіз), ал Йео өз көзін қайырымдылыққа беруге ұсынды. Йеоның көзін алған адамның кім екені белгісіз. Өлім жазасына кесілген кезеңде Йео христиан дініне өтіп, 1982 жылғы сәуірде крещениеден өтті. Сотқа дейін дінге берілгеннен кейін Йео кісі өлтіруге қатысқанына өкініп, қос кісі өлтіру үшін толық жауапкершілікті алуды қалады және достары Хви Куан мен Чин Хок оның әкелген қаруы туралы білмегенін айтты, бірақ бұл қабылданбады. Йео шағымданудан бас тартты, бірақ ол өлім жазасын кейінге қалдыруды сұрады, өйткені ол жаңадан тапқан сенімін басқа тұтқындарға таратып, олардың тәубеге келуін және өзгеруін қалаған, тіпті екі тұтқынды және өзінің қоса айыпталушысы Хви Куанды дінге көшірді.

Салдары

Лидің қанымен өлтірілуінен кейін бірден Сингапур Қарулы Күштерінің әскерлері Маунт Вернон ПРУ базасындағы полиция күзетшілеріне күзетшілік қызметте көмектесе бастады. Лидің өлтірілуі қылмыс аз болатын Сингапурде жаңалықтардың бірінші бетіне шықты және істің қаншалықты жылдам ашылғаны ерекше аталып өтті.

Жарияланым

Лидің тоналануы, соққыға жығылуы және өлтірілуі Сингапурды дүр сілкіндірген маңызды қылмыс саналды. 2015 жылдың шілде айында Сингапурдың ұлттық күнделікті газеті «The Straits Times» газеті «Кінәлі деп айыпталған: 1965 жылдан бері Сингапурды дүр сілкіндірген 25 қылмыс» деген электрондық кітапты жариялады, онда бұл оқиға ел тәуелсіздік алған 1965 жылдан бергі 25 ең қорқынышты қылмыстың бірі ретінде енгізілді. Кітап Сингапур полициясы мен газеттің бірлескен жұмысының нәтижесінде жарық көрді.