Бо қаласы: Сиерра-Леонедегі оңтүстік аймақтың орталығы
Bo, Sierra Leone
Бо – Сьерра-Леонедегі халық саны бойынша үшінші ірі қала (Фритаун мен Кенемадан кейін). Оңтүстік провинцияның орталығы, экономикалық және білім беру орталығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бо, сонымен қатар Бо Таун деп те аталады, Сьерра-Леонеде халық саны бойынша үшінші ірі қала (Фритаун мен Кенемадан кейін) және Оңтүстік провинцияның ең ірі қаласы. Бо – Бо ауданының астанасы және әкімшілік орталығы. 2021 жылғы ұлттық орта мерзімдік санау бойынша Бо қаласының халқы 223 075 адамды құрайды. Бо – Сьерра-Леоне оңтүстігінің жетекші қаржы, білім беру және экономикалық орталығы. Бо қаласы – Сьерра-Леонедегі алты муниципалитеттердің бірі және жергілікті билік тікелей сайланған қалалық кеңеспен жүзеге асырылады, ол Бо қалалық кеңесі деп аталады және оны әкім басқарады. Бо қалалық кеңесінің әкімі мен мүшелері төрт жыл сайын өтетін муниципалдық сайлауда тікелей сайланады. Қазіргі әкім – Гарольд Логи Такер, ол 2012 жылғы Бо қаласы әкімі сайлауында дауыстардың 69,7%-ын алып сайланды. Қалада Сьерра-Леонедегі екінші ірі университет – Фурах Бей колледжінен кейінгі Нжала университеті орналасқан. Бо қаласында сондай-ақ Батыс Африкадағы ең ірі және танымал орта мектептердің бірі – Бо мемлекеттік орта мектебі орналасқан. Бұл мектеп Сьерра-Леонедегі ең дарынды студенттерді тәрбиелеу тарихымен мақтанады. Қалада Сьерра-Леонедегі екінші ірі стадион – Бо стадионы орналасқан, ол көбінесе футбол матчтары үшін пайдаланылады. Бо – Сьерра-Леонедегі этникалық құрамы ең алуан түрлі қалалардың бірі. Қалада Сьерра-Леонедегі көптеген этникалық топтардың өкілдері тұрады, бірақ ешбір этникалық топ көпшілікті құрамайды. Бо – менде халқының негізгі мекені, олар қала халқының көпшілігін құрайды. Сьерра-Леонедегі көптеген аймақтар сияқты, Бода да Сьерра-Леоне креолдарының крио тілі ең көп таралған тіл және қаладағы негізгі коммуникация құралы болып табылады. Қала халқы діни тұрғыдан алуан түрлі, негізінен мұсылмандар мен христиандар өкілдік етеді.
Bo, also commonly referred to as Bo Town, is the third largest city in Sierra Leone by population (after Freetown and Kenema) and the largest city in the Southern Province. Bo is the capital and administrative centre of Bo District. The city of Bo has a population of 223,075 based on 2021 national mid term census estimates. Bo is the leading financial, educational and economic centre of southern Sierra Leone. The city of Bo is one of Sierra Leone's six municipalities and is locally governed by a directly elected city council, known as the Bo City Council, headed by a mayor. The Mayor and members of the Bo City Council are directly elected every four years in a municipal election. The current mayor of Bo is Harold Logie Tucker of the Sierra Leone People's Party, who was elected mayor with 69.7% of the votes in the 2012 Bo Mayoral election. The city is the primary home of Njala University, the second largest university in Sierra Leone, after the Fourah Bay College. Bo is also home to the Bo Government Secondary School, commonly known as Bo School, which is one of the biggest and most prominent secondary schools in West Africa. The school has a history of producing some of Sierra Leone's most gifted students. The city is home to the Bo Stadium, the second largest stadium in Sierra Leone, and is mostly used for football matches. Bo is one of the most ethnically diverse cities in Sierra Leone. The city is home to a significant population of many of Sierra Leone's ethnic groups, with no single ethnic group forming a majority. Bo is the principal home of the Mende people, who form the plurality of the city's population. As with most parts of Sierra Leone, the Krio language of the Sierra Leone Creole people is by far the most widely spoken language in Bo and is the primary means of communication in the city. The city's population is religiously diverse, primarily among Muslims and Christians.
Тарих
Бо 1889 жылы Сьерра-Леоне үкіметтік темір жолының салынуымен қазіргі заманғы дамуын бастады және 1906 жылы Бо үкіметтік орта мектебі ашылғанда білім беру орталығына айналды. 1930 жылдан 1961 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Сьерра-Леоне протекторатының астанасы болды. Қала Оңтүстік провинцияның әкімшілік орталығы. Фритауннан кейін Бо Сьерра-Леонедегі көлік, сауда және білім саласындағы маңызды орталық болып табылады. Сьерра-Леоне үкіметтік темір жолы 1974 жылы жабылды. Бо тұрғындары нығайған рухымен, қарсы тұру қабілетімен және қонақжайлылығымен белгілі. Қаланың аты оның жомарттығына байланысты қойылған. Көне заманда қазіргі Бо автотұрағы орналасқан жерге жақын маңда бір піл өлтірілген. Айналасындағы ауылдардан келген адамдар еттен өз үлесін алды. Еттің мөлшері көп болғандықтан, аңшы оны бөліп беруге бірнеше күн жұмсады, ал "Bo lor" (менде тілінде "сенікі" деген мағынаны білдіреді) деген сөз жиі қайталанып, ақсақалдар мен қонақтар осы жерге Бо деген ат беруге келісті. Менде тілінде "Bo lor" сөзі "Бұл Бо" деп те аударылады.
Bo began its modern development with the coming of the Sierra Leone Government Railway in 1889 and became an educational centre in 1906, when the Bo Government Secondary School was established. From 1930 until independence in 1961, it was the capital of the Protectorate of Sierra Leone. The city is the administrative centre of the Southern Province. After Freetown, Bo is the leading transportation, commercial, and educational centre of Sierra Leone. The Sierra Leone Government Railway was closed in 1974. The inhabitants of Bo are known for their resolve, resistance and hospitality. The town was named after its generosity. An elephant was killed close to what is now known as Bo Parking Ground. People from the surrounding villages came to receive their share. Because the amount of meat was so large, the hunter spent days distributing it and the words "Bo lor" (which in Mende language means "this is yours," with reference to the meat) was said so much that the elders and visitors decided to name the place Bo. "Bo lor" in Mende also translates to "this is Bo."
Үкімет
Бо қаласы – Сьерра-Леонедегі алты муниципалитеттердің бірі. Оны тікелей сайланған қалалық кеңес басқарады, оның төрағасы – қала әкімі. Әкім қаланың жалпы басқаруына жауапты және атқару билігі оған жүктелген. Бо қаласының әкімі мен қалалық кеңес мүшелері Бо тұрғындары төрт жыл сайын өткізілетін муниципалдық сайлауда тікелей сайланады.
The city of Bo is one of Sierra Leone's six municipalities and is governed by a directly elected city council form of government, headed by a mayor, in whom executive authority is vested. The mayor is responsible for the general management of the city. The mayor and members of the Bo city council are elected directly by the residents of Bo in a municipal election that is held every four years.`
Дәл Оңтүстік провинциясының көп бөлігі сияқты, Бо қаласы да Сьерра-Леоне Халық партиясының (SLPP) берік саяси бекінісі болып табылады. SLPP қаланың және Бо округінің қалған бөлігіндегі барлық президенттік сайлауда үлкен көпшілік дауыспен жеңіске жеткен. SLPP Бодағы барлық парламенттік және жергілікті билік сайлауларында да үлкен артықшылықпен жеңіске жетті, соның ішінде 2012 жылдың қараша айында өткен Сьерра-Леонедегі соңғы жалпы сайлауда. Кіріс даму қорының көмегімен Бо қалалық кеңесі мүлік салығын жинауды бастады.
Like virtually all parts of the Southern Province, the city of Bo is a reliable political stronghold of the Sierra Leone People's Party. The SLPP has won every Sierra Leone presidential elections in the city and the rest of Bo District by an overwhelming majority. The SLPP has also won virtually every parliamentary, and Local government elections in Bo by an overwhelming majority, including the most recent Sierra Leone general elections held in November 2012. With assistance from the Revenue Development Foundation Bo City Council has started to collect property taxes.
Климат
Сиерра-Леоненің қалған бөлігі сияқты, Бода да тропикалық климатқа ие, атап айтқанда, Көппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық муссондық климат (Am), мамырдан қазанға дейін жаңбырлы маусым және қарашадан сәуірге дейін құрғақ маусым байқалады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері ылғалды аймақтарда өте көпке жетеді. Басым желдер – жаңбырлы маусымда оңтүстік-батыс муссоны, ал құрғақ маусымда Сахара шөлінен келетін шаңды солтүстік-шығыс Харматаны. Бодағы орташа температура жыл бойы 21 градус Цельсийден (73 градус Фаренгейт) 31 градус Цельсийге (88 градус Фаренгейт) дейін ауытқиды.
Like the rest of Sierra Leone, Bo has a tropical climate, more specifically a tropical monsoon climate (Am) under the Köppen climate classification, with a rainy season from May to October and a dry season from November to April. Average annual precipitation varies with up to in the wettest parts. The prevailing winds are the SW Monsoon during the wet season and the northeastern Harmattan which is a dust laden wind from the Sahara Desert during the dry season. Average temperature ranges in Bo are from 21 degrees Celsius (73 degrees Fahrenheit) to 31 degrees Celsius (88 degrees Fahrenheit) all year.
Демография
Бо қаласы этникалық құрамы жағынан әртүрлі халықтарды қамтиды, алайда менде тайпасы ең көп санды этникалық топты құрайды. Қалада елдің көптеген этникалық топтарының өкілдері көптеп тұрады, сондай-ақ ірі либериялық қауымдастық бар. Қала халқының мұсылмандар мен христиандар саны шамамен бірдей.
Bo has an ethnically diverse population, although the Mende make up the largest ethnic group. The city is home to a significant numbers of many of the country's ethnic groups as well as a large Liberian community. The population of the city is about equal in numbers between Muslims and Christians.
Бір әлем байланысы
1981 жылы Бо ауданы Ұлыбританиядағы Уорвик ауданымен "Бір әлемді байланыстыру" (OWL) қарым-қатынасын орнатты. Бұл қарым-қатынастың себебі әділдік, теңдік, адамгершілік түсіністік және өзара қолдау құндылықтарына деген ұмтылыс болды. Содан бері ол екі қауымдастықтың да жаһандық және даму мәселелеріне қатысты білуін арттыруға көмектесті. Осы байланыстың нәтижесінде әйелдер тобы, мектептер арасындағы байланыс, онлайн архив, білім беру бағдарламасы құрылды және 2008 жылы Бо қаласында Қоғамдық орталық ашылды. Алдағы жоспарларда қалдықтарды жинау және кәдеге жарату бойынша пилоттық экологиялық бағдарламаны бірлесіп іске асыру көзделген. Сондай-ақ, 20 тіркелген жастар ұйымы бар жастар бөлімі жұмыс істейді, ол 1000-нан астам жасқа қызмет көрсетеді.
In 1981 Bo District formed a 'One World Link' (OWL) with Warwick District in the United Kingdom. This was inspired by a desire for justice, equality, human understanding and mutual support. Over the years it has helped to strengthen both communities and their awareness of global and development issues. The many outcomes of the link include women's groups, school links, an online archive, an education programme and the opening, in 2008, of a Community Centre in Bo city. Immediate plans include collaboration on a pilot environmental programme for the collection and disposal of waste. There is also a youth wing which has 20 registered youth groups, that serve over 1,000 young people.
Медиа
Бо – Сьерра-Леонедегі Фритауннан кейін екінші маңызды қала. Бодағы екі негізгі жергілікті радиостанция – Kiss FM 104 және Radio New Song 97.5. Ұлттық телерадио хабар тарату корпорациясының (SLBS) жергілікті қызметі 96.5 МГц жиілігінде хабар таратады. Коммерциялық Capital Radio станциясы 102.3 МГц жиілігін пайдаланады, ал BBC World Service FM ретрансляциясы бар.
Bo is the second most important city in Sierra Leone, after the capital Freetown. The two main local radio stations in Bo are Kiss FM 104, and Radio New Song 97.5. The local service of the national broadcaster, SLBS, transmits on 96.5 MHz. Commercial station Capital Radio uses 102.3 MHz and BBC World Service also has an FM relay.
Спорт
Сиерра-Леонедегідей, футбол қаладағы ең танымал спорт түрі болып табылады. Бо қаласында Сьерра-Леоне Ұлттық Премьер-лигасында екі футбол клубы бар: «Бо Рейнджерс» және «Непиан Старс». Екі клуб та өз алаңдық ойындарын Бо стадионында өткізеді. «Бо» қаласынан тағы бір клуб, «Какуа Рейнджерс», Сьерра-Леоне Ұлттық бірінші дивизионында ойнайды, ол Сьерра-Леоне Ұлттық Премьер-лигасынан кейінгі екінші деңгейдегі футбол лигасы болып табылады. Сьерра-Леоне лигасының төменгі дивизиондарында «Бо» қаласынан бірнеше клубтар бар.
Like the rest of Sierra Leone, football is the most popular sport in the city. Bo has two football clubs in the Sierra Leone National Premier League, Bo Rangers, and Nepean Stars. Both clubs play their home games at the Bo Stadium. Another club from Bo Town called the Kakua Rangers plays in the Sierra Leone National First Division, the second highest football league in Sierra Leone, after the Sierra Leone National Premier League. There are several clubs from Bo Town in the lower divisions of Sierra Leone league system.
Бо әуежайы
Бо әуежайы Бо ауданы мен Оңтүстік облысына қызмет етеді. Қазір бұл әуежай тұрақты түрде қолданылмайды.
Bo Airport serves the Bo District and the Southern Province. The airport is no longer in regular use.
Ғибадат орындары
Дін орындары негізінен мұсылман мешіттері. Сондай-ақ, христиан шіркеулері мен ғибадатханалары бар: Бо Рим-католик епархиясы (Католик шіркеуі), Сьерра-Леонедегі Біріккен методистік шіркеу, Мәсіхтегі Біріккен бауырлар шіркеуі (Әлемдік методистік кеңес), Сьерра-Леоне баптистік конвенциясы (Әлемдік баптистік одақ), Құдайдың ассамблеясы, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі және Ехоба куәгерлерінің Патшалық залдары.
Places of worship are predominantly Muslim mosques. There are also Christian churches and temples : Roman Catholic Diocese of Bo (Catholic Church), United Methodist Church in Sierra Leone, United Brethren in Christ Church (World Methodist Council), Baptist Convention of Sierra Leone (Baptist World Alliance), Assemblies of God, The Church of Jesus Christ of Latter day Saints, and Kingdom Halls of Jehovah's Witnesses