Кіріспе

Лондон Корольдік қоғамының алдыңғы топтарындағы сияқты ғалымдардың бейресми тобы. Invisible College – жиі жеке-жеке кездесіп, идея алмасып, бір-бірін қолдаған өзара байланыстағы ғалымдардың шағын қауымдастығын атау үшін қолданылатын термин. Роберт Бойльдің төңірегіндегі Кристофер Рен сияқты көптеген табиғат зерттеушілері Лондон Корольдік қоғамының алдын ала тобы ретінде сипатталған. Кейіннен Корольдік қоғаммен тығыз байланысты болған танымал тұлғалар да осы топқа кірген болуы мүмкін; алайда, Корольдік қоғам құрылмас бұрын бірнеше топтар болған, және осы топтың басқа мүшелері кім болғаны әлі де ғалымдар арасында пікірталас тудырып отыр.

Өмірбаян

"Көрілмеген колледж" ұғымы 17 ғасырдың басында неміс розенкрейцерлерінің памфлеттерінде кездеседі. Англиядағы Бен Джонсон 1624/5 жылдардағы "Бақытты аралдар және олардың одағы" атты маскасында осы идеяны, мағынасы жағынан Фрэнсис Бэконның "Соломон үйіне" жақын деп атады. Бұл термин Хаттар Республикасы аясындағы хат алмасулардың маңыздылығын білдіретін аталым ретінде қалыптасты.

Роберт Бойльмен және Корольдік қоғаммен байланысы

1640 жылдардың аяғында Лондондағы "көрінбейтін колледж" туралы көп сөз болды. Жаңа тарихнама бұрынғы баяндамаларды күштен шығарды.

Толық дәлелдер

1646 және 1647 жылдары жазған хаттарында Бойль «көрінбейтін колледжіміз» немесе «философиялық колледжіміз» деп атады. Қоғамның ортақ мақсаты – тәжірибелік зерттеулер арқылы білім жинау болды. Негізгі құжаттық дәлел болып үш күнді көрсетілген хат саналады: Бойль оларды Исаак Маркомбске (Бойльдің бұрынғы ұстазы және гугенот, сол кезде Женевада болған), сол уақытта Кембридждегі Магдалина колледжінің мүшесі Фрэнсис Таллентке және Лондон тұрғыны Сэмюэл Хартлибке жіберген. Хартлиб айналымы – Хартлибке байланысты, көптеген хат алмасатын адамдардың кең тобы. Олардың арасында сэр Чейни Калпепер және Бенджамин Ворсли де болды, олар алхимиямен де қызығушылық танытқан. Ворсли 1646 жылы селитра өндірісімен тәжірибе жасады, ал Чарльз Вебстер «Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігінде» оның сол кездегі «көрінбейтін колледждің» «басты қозғаушысы» болғанын айтады: бұл Хартлиб айналымының мақсаттары мен көзқарастарына жақын, олармен байланысты желі. Марджери Пурвер 1647 жылғы «көрінбейтін колледж» туралы сілтеме Хартлибтің айналасындағы топқа қатысты дейді, ол Парламентке «Адрес бюросы» немесе ақпарат алмасу үшін орталықтандырылған байланыс орталығы құру үшін ықпал етуге тырысқан. Ричард С. Вестфолл Хартлибтің «Комендік айналымын» басқа топтардан ажыратады және осы идентификацияға негізделген «көрінбейтін колледж» мүшелерінің тізімін ұсынады. Оларға Уильям Петти, Бойль, Арнольд Бойт және Жерард Бойт, Кресси Даймок және Габриэль Платт кіреді. Майлз Симнер бұл айналымға қатысқан болуы мүмкін.

Корольдік қоғамның тарихшылығы

Лорен Касселл Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігінде жазған мақаласында, 1645 жылдан бастап Лондонда бас қосқан табиғат зерттеушілер тобын 18 ғасырда Томас Бирч "көрінбейтін колледж" деп атағанын айтады; бұл анықтама кейіннен қалыптасқан, мысалы, Ұлттық биографиялық сөздіктің бірінші басылымында. Кейіннен Оксфордтағы Уадхэм колледжі мен Джон Уилкинс айналасында біріккен бұл басқа топ Корольдік қоғамның құрылуына тікелей қатысты; ал Бойль 1650 жылдары оның құрамына кірді. Оны Лондондағы Грешем колледжімен байланысы болғандықтан "Грешемнің адамдары" деп атау дұрыс. Қазіргі ғалымдар Грешем тобының "көрінбейтін колледжбен" теңестірілуіне күмәнмен қарайды. Кристофер Хилл Грэшам тобының 1645 жылы Теодор Хаактың Грешем колледжіндегі Сэмюэл Фостердің бөлмесінде шақырылғанын жазады; сонымен қатар Хаактың Хартлиб айналымындағы және Коменидің ізбасарларымен байланысын атап, екі топты да ажыратады. Джон Уоллис берген мәліметте Хаак жиналысты ұйымдастырушы ретінде есімдерін тиістіреді, ол бұрын көптеген дәрігерлерді қамтитын топ туралы айтады, содан кейін олар Фостердің бөлмесіне келді; бірақ Уоллистің мәліметтері Корольдік қоғамның тарихын баяндаған Томас Спраттың мәліметтерімен біршама қайшы келеді деп есептеледі.

Қазіргі заманғы қолданысы

Көрінбейтін колледж ұғымын ғылымның әлеуметтану саласында Диана Крейн (1972) Дерек Дж. де Солла Прайстың цитаталық желілер туралы жұмысына сүйене отырып әзірледі. Бұл эпистемиялық қауымдастықтар (Хаас, 1992) немесе тәжірибелік қауымдастықтар (Венгер, 1998) сияқты басқа сарапшылар қауымдастықтарының ұғымдарымен байланысты, бірақ олардан едәуір өзгеше. Жақында Каролина С. Вагнер «Жаңа көрінбейтін колледж: даму үшін ғылым» (Брукингс, 2008) кітабында ғалымдар арасындағы байланыстардың жаһандық желісіне осы ұғымды қолданды. Ол сондай-ақ Клей Ширкидің «Когонитивтік артық» кітабында да кездеседі. 1960 жылдары ғалымдар тобы (астроном Дж. Аллен Хайнек және компьютерлік ғалым Жак Валле) НЛО туралы тұрақты пікір алмасу жиналыстарын өткізді. Хайнек осы топты «Көрінбейтін колледж» деп атады. Әдебиетте бұл туралы Дэн Браунның «Жоғалған символ» және Умберто Эконың «Фуконың маятнигі» романдарынан оқуға болады. Бұл Терри Пратчеттің «Көрінбейтін университетіне» шабыт берді және Грант Моррисонның «The Invisibles» комикс сериясының маңызды нұсқаларының бірі болды.