Кіріспе
Фрэнк Карарас Эллисон (14 наурыз 1887 – 30 қыркүйек 1964) – американдық теміржол модельдеуші, Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы әйгілі О шкалалы Delta Lines теміржол моделін жасаған және 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейін көптеген мақалалардың авторы. Мистер Эллисон қысқа аурудан кейін, түнгі орта сағатта Батон-Руж қаласындағы Our Lady of The Lake ауруханасында қайтыс болды. Нью-Орлеанда туған Эллисон, өмірінің көп бөлігін сол қалада өткізді, соңғы жылдары Луизиана штатының Батон-Руж қаласында ұлымен бірге тұрды. 1976 жылғы шілде айындағы Model Railroader журналындағы өмірбаяндық очерк: Фрэнк К. Эллисон жылдар бойы теміржол телеграфшысы, водевильдегі маримба ойнаушы, сахна суретшісі, әңгімеші, теміржол модельдеуші, теміржол модельдеу туралы мақалалардың авторы және, ең бастысы, әдепті адам болды. "Үш Эллисон" тобы ретінде Мистер Эллисон, оның қайтыс болған әйелі және інісі көп жылдар бойы елдегі "Орфей" сахнасында жетекші орындарды иеленді. Бұл топ Чарли Чаплин және Бастер Китон сияқты артистермен бірге өнер көрсетті, сондай-ақ Сара Бернхарттың соңғы қойылымына оның шақыруымен қатысты. Олардың классикалық музыкалық нөмірі Эллисон мен оның әкесі жасаған ксилофонда орындалды. 1934 және 1956 жылдар аралығында Эллисон АҚШ-та теміржол модельдеуінің символына айналды, ол хоббидің барлық аспектілері туралы жүздеген мақалалар жазды, олардың көптегені ол Нью-Орлеан қаласының Лейквью ауданындағы үлкен үйінде салған Delta Lines деп аталатын О шкалалы модельдік теміржолына қатысты. Көбінесе хобби журналдарына жазғанмен, Эллисон The Times Picayune газеті мен оның түстен кейінгі басылымы States Item үшін де мақалалар жазды. 1940 жылдардың соңынан 1950 жылдардың басына дейін Эллисон Model Railroader журналы үшін "Модельдік теміржол өнері" атты мақалалар сериясын жазды. Бұл хаттар кейіннен "Фрэнк Эллисон модельдік теміржол туралы" (Fawcett Books, Greenwich CT, 1954) атты кітапқа жинақталды. Эллисон көп жылдар бойы театр саласында жұмыс істеді және бұл тәжірибе оның модельдік теміржол дизайны туралы идеяларына әсер етті, ол модельдік теміржол – бұл актерлер пойыздар болатын сахна деп мәлімдеді. Адамдарды және жүктерді тасымалдау – бұл модельдеуші пойыздарды жүргізген сайын қайта жасайтын драма. Ғимараттар, көпірлер, жолдар, төбелер мен өзендер, қалалар мен зауыттар оның ойынша пойыздар үшін сахнадан артық емес еді, ол әдетте осы қосымша элементтерге қарағанда әлдеқайда жоғары стандартта модельдеді. Фрэнк Эллисонның "Модельдік теміржол" еңбегі теміржолдар өз жұмысын қалай атқарғаны туралы сегіз тараудан басталады. Келесі төрт тарауда пойыздардың сенімді жүруін қамтамасыз ету үшін модельдік теміржолдың негізгі құрылысын салу және рельстер төсеу туралы айтылады. Соңғы төрт тарауда пейзаждар мен ғимараттар қарастырылады: "Алыстан иллюзия" атты жетекші тарау Эллисонның философиясын толық көрсетеді; модельдеушілер – иллюзия жасаушылар, егер жақсы жасалса, олар өздерінің жасаушыларына ғана емес, сонымен қатар олардың отбасыларына, достарына және жұртшылыққа да қызықты болады. Эллисон "модельдік теміржол өнерінің мәні – барлық нәрсені ақылға қонымды пропорцияда сығымдаудан тұрады" деп жазды, ешбір элемент екіншісінен басымдық танытпауы керек. Ол сондай-ақ, макеттың барлық элементтері оның негізгі мақсатына, яғни пойыздардың дұрыс жұмыс істеуіне үлес қосуы керек деп санады. Ол су тасқыны жарығын және үлкен форматты камераны пайдаланып өзінің суреттерін түсірді. Бұл суреттерді мұқият зерттеу Delta Lines-те модельдік сигнал беру жүйесінің болмағанын көрсетеді, бұл оның философиясына сәйкес келеді. Delta Lines ең көп жағдайда алтыдан он жетіге дейін операторларды қабылдай алатын, олардың барлығы жеке достар болған және ресми клуб ұйымы болмаған. Олар апта сайын сенбі күндері жиналатын, нағыз теміржол операторлары сияқты ұйымдастырылған және орта есеппен 97 пайыз қатысушылармен мақтанатын. Өз дәуірінің көптеген О-өлшемді жүйелері сияқты, Delta Lines жеке тіреулер мен рельстерден қолмен жасалған және қуат беру үшін үшінші рельстен тыс пайдаланылған. Электр қуаты – бұл қайта зарядталатын батареялардан алынған "тұрақты" ток. Пейзаждар да музейлер мен театр сахналарында кең таралған әдістерді қолдана отырып, қолмен жасалды: көптеген құрылымдар модельдеудің орнына пәтерлерге суреттелген және қашықтықтың иллюзиясын жасау үшін қажетті жасанды перспектива қолданылды. Операция кезінде жылдамдатылған сағатты пайдалану арқылы жүгірудің ұзақтығы көбейтілді. Эллисонның әйелі 1954 жылы қайтыс болды, содан кейін ол өзінің жазбаларының көп бөлігін қысқартты. Delta Lines өз заманында ең керемет модельдік теміржолдардың бірі болғанмен, 1956 жылы бұл керемет макет бөлшектеніп, Эллисон үйін сатуға және ұлының жанына Батон-Ружға көшуге дайындалғанда сақтауға қойылды. 1959 жылы макет Массачусетс штатының Бостон қаласындағы жаңа иесіне сатылды, бірақ ауа райы нашар болған кезде тасымалдау кезінде болған ауыр апат салдарынан көп зардап шегіп, көбінесе жойылды. Макет жоқ болғанымен, бүгінде оның көптеген түпнұсқа бөліктері жеке коллекционерлердің қолында сақтаулы.
Frank C. Ellison was over the years, a railroad telegrapher, vaudeville marimbaist, stage designer, storyteller, model railroader, model railroad author, and above all, a gentleman. As "The Three Ellisons", Mr. Ellison, his late wife and his brother had a leading billing on the Orpheum circuit around the country for many years. The team was billed with such acts as Charlie Chaplin and Buster Keaton, and participated, by her invitation, Sarah Bernhart's program in her final appearance. Their classical music act was played on xylophone, built by Ellison and his father. Between 1934 and 1956 Ellison became the face of model railroading in the United States when he wrote hundreds of articles on all aspects of the hobby, many involving his O scale layout that he built at his large house in the Lakeview district of New Orleans that he named the Delta Lines. Although most of his writing was for hobby magazines, Ellison had also written articles for The Times Picayune newspaper and its afternoon counterpart the States Item. From the late 1940s to the early 1950s Ellison wrote a series of articles for Model Railroader magazine entitled "The Art of Model Railroading." These missives were later collected into a book entitled Frank Ellison on Model Railroading (Fawcett Books, Greenwich CT, 1954). Ellison had worked for many years in theatre and this experience influenced his ideas about model railroad design in which he claimed that the layout was a stage on which the trains were the actors. The work of transporting people and hauling freight was the drama that the model railroader reenacted whenever he ran his trains. Buildings, bridges, roads, hills and rivers, townscapes and factories were for him no more than a stage set for the trains, which he generally modelled to a much higher standard than these ancillary items. Frank Ellison on Model Railroading starts with eight chapters on how railroads accomplished their work. The next four chapters deal with the construction of model railroad bench work and laying track, with the goal of making trains run reliably. The final four chapters deal with scenery and buildings: the lead chapter, "The Illusion of Distance," illustrates Ellison's philosophy perfectly; that model railroaders are creators of illusions, which, if done well, will entertain not only their creators but also their family, friends, and the public. Ellison wrote that "the art of model railroading consists of condensing everything to within reasonable proportion", with no elements dominating over the others. He also held that all elements of a layout should contribute to its fundamental purpose, which is good train operation. He took his own photographs using flood lighting and a large format view camera. Careful examination of these photos reveals no evidence of a model signalling system on the Delta Lines, which would be consistent with his philosophy. The Delta Lines at its maximum extent would accommodate from six to seventeen operators, all of whom were personal friends with no formal club organization. They met weekly on Saturdays, organized like the operating staff of a real railroad, and boasted attendance averaging 97 per cent. Like most O gauge systems of its era, the Delta Lines was hand built of separate ties and rail and used outside third rail for power supply. Electric power was "flat" direct current provided by rechargeable batteries that had been scavenged from retired full size railroad passenger cars. The scenery was also hand constructed, using methods that were common in museums and theatre stages: many structures painted on flats, instead of modeled, and artificial perspective where needed to create the illusion of distance. Operations used an accelerated clock to increase the apparent lengths of runs. Ellison's wife died in 1954, after which he curtailed most of his writing. While the Delta Lines was arguably one of the greatest model railroads in its day, in 1956 this great layout was disassembled and put in storage as Ellison prepared to sell his house and move to Baton Rouge to be near his son. In 1959 the layout was sold to a new owner in Boston, Massachusetts, however, it was heavily damaged and largely destroyed when the truck that was transporting it was involved in a major accident during a heavy rainstorm. While the layout is no more, today many original pieces of the layout remain in the hands of private collectors.