Кіріспе

Француз суретшісі және суретші (1832–1883)
Француз суретшісі Пол Густав Луи Кристоф Доре (/UK/'/d//ɔːr//eɪ/ DORay, /US//d//ɔː/'/r//eɪ/ dorAY, ɡystav dɔʁe; 6 қаңтар 1832 – 23 қаңтар 1883) – француз гравері, иллюстратор, суретші, комикстер суретшісі, карикатурист және мүсінші. Ол классикалық әдебиеттің, әсіресе Вульгата Библиясы мен Дантенің «Құдайлық комедиясын» ағашқа қашап, иллюстрациялау арқылы кеңінен танымал болды. Бұл оған зор халықаралық жетістік әкелді, және ол граверлік өнерде белгілі болды, әдетте ол тек суретші ретінде жұмыс істесе де. Карьерасының шарықталу кезеңінде оның суреттерін ағаш баспа тақталарына қашу үшін шамамен 40 шебер жұмыс істеді, олар әдетте суреттерге қол қоятын. Ол 10 000-нан астам иллюстрация жасады, олардың ең маңыздылары цилиндрлік баспа машиналарын пайдалана отырып, электротиптеу арқылы көшірілді, бұл көптеген елдерде бір уақытта үлкен таралымды басып шығаруға мүмкіндік берді.

Өмірбаян

Доре 1832 жылғы 6 қаңтарда Страсбургте дүниеге келді. 15 жасында Доре француздық Le Journal pour rire газетінде карикатурист ретінде жұмыс істеуден бастады. Оның шығармашылығына Ж.Ж. Грандвильдің иллюстрациялары әсер еткені байқалады. Осы кезде ағашқа ою – оның негізгі тәсілі болды. 1840-шы жылдардың соңы мен 1850-ші жылдардың басында ол бірнеше комикстер жасады, мысалы, «Геркулестің Еңбектері» (1847), «Түсінбеген және наразы үш суретші» (1851), «Қызықты саяхаттың жағымсыздықтары» (1851) және «Ағысқан Ресей тарихы» (1854). Кейіннен Доре Сервантес, Рабле, Бальзак, Милтон және Данте кітаптарынан көріністерді суретке түсіруге тапсырыс алды. Ол 1854 жылы «Гаргантуа мен Пантагруэль» романын суреттеді. 1853 жылы Доре Лорд Байронның шығармаларын суреттеуді сұрады. Осы тапсырмадан кейін британдық баспагерлер үшін қосымша жұмыстар жасалды, соның ішінде жаңа суреттелген Киелі кітап. 1856 жылы ол Пьер Жан де Беранжердің 1845 жылғы Эжен Сью романынан алынған қысқа өлеңі үшін «Жүргінші еврей туралы аңыз» атты 12 парақтық иллюстрациялар жинағын жасады. 1860-шы жылдары ол Сервантестің «Дон Кихот» романының француз тіліндегі басылымын суреттеді, ал рыцарь мен оның серкесі Санчо Панзаның суреттері отандық оқырмандарға, суретшілерге және сахна мен кино режиссерлеріне екі кейіпкердің физикалық келбеті туралы түсінік берді. Доре сондай-ақ Эдгар Аллан Поның «Қараға» поэмасының үлкен басылымын суреттеді, бұл жұмысы үшін 1883 жылы Harper & Brothers баспасынан 30 000 франк алды. 1861 жылы Франция үкіметі оны Құрмет легионының рыцары етіп тағайындады. 1866 жылы Киелі кітапқа жасаған иллюстрациялары үлкен жетістікке ие болды, ал 1867 жылы Доре Лондонда өзінің туындыларынан үлкен көрме ұйымдастырды. Осы көрменің нәтижесінде Лондондағы Бонд көшесінде Доре галереясы ашылды. 1869 жылы Дуглас Уильям Джеррольдтың ұлы Бланшар Джеррольд оларға Лондонның жан-жақты суретін жасау үшін бірлесіп жұмыс істеуді ұсынды. Джеррольд бұл идеяны Рудольф Акерман, Уильям Пайн және Томас Роулендсонның 1808-1810 жылдары үш томдық «Лондонның шағын әлемі» еңбегінен алған. Доре Grant & Co баспасымен бес жылдық келісімшартқа қол қойды, оған сәйкес ол жылына үш ай Лондонда тұруға міндетті болды және жоба үшін жылына 10 000 фунт стерлинг алды. Доре өз заманында суреттерімен танымал болды, бірақ оның ағашқа оюдан жасаған суреттері, Джеррольд үшін жасағандары сияқты, жеке көзқарасы бар суретші ретінде оны ерекшелендірді. 1872 жылы 180 ағаш оюдан тұратын «Лондон: Саяхат» кітабы жарық көрді. Ол коммерциялық және халыққа кең таралды, бірақ бұл жұмысты кейбір британдық сыншылар ұнатпады, себебі ол Лондонның кейбір аймақтарындағы кедейлікке назар аударғандай болды. The Art Journal журналы Дорені «көшірудің орнына ойлап табумен» айыптады. Вестминстерлік шолу журналында: «Дорэ бізге ең көп таралған, ең қарапайым сыртқы белгілерін көрсеткен эскиздер ұсынады», - делінген. Бірақ оның туындылары Винсент ван Гогқа үлкен әсер етті, ол 1890 жылы, яғни қайтыс болған жылы «Тұтқындардың айналымы» суретін салған. Алайда бұл кітап қаржылық жағынан табысты болды, сондықтан Доре басқа британдық баспагерлерден де тапсырыс алды. Доренің кейінгі жұмыстарына Кольридждің «Ежелгі теңізшінің балладасы», Милтонның «Жоғалған жұмақ», Теннисонның «Патшаның жырлары», Томас Худтың шығармалары және «Құдайлық комедия» жаңа басылымдарына жасаған иллюстрациялар кірді. Доренің туындылары апта сайын шығатын «The Illustrated London News» газетінде де жарияланды.

Өлім

Доре ешқашан үйленбеген және 1849 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін анасымен бірге тұрып, өмірін сурет салуға арнады. 1883 жылдың 23 қаңтарында Парижде қысқа аурудан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін Шекспирдің пьесаларының бір басылымы үшін иллюстрациялар жасап жатқан.