Джеймс Декей: Америкалық зоологтың өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық зоолог Джеймс Эллсворт Де Кей (DeKay немесе Dekay) (12 қазан 1792 – 21 қараша 1851) – американдық зоолог.

Өмірбаян

Джеймс Де Кей 1792 жылы Португалияның Лиссабон қаласында дүниеге келді. Екі жасында оның отбасы Нью-Йоркке көшті; ол әлі жас кезінде екі ата-анасы да қайтыс болды. 1807-1812 жылдары Йель университетінде оқыды, бірақ колледж оқытушысын қорқытып, тәлімгермен жанжалдасқандықтан бітірмей оқудан шығарылды. Кейіннен Эдинбург университетінде медицинаны оқып, 1819 жылы докторлық диплом алды. АҚШ-қа оралғаннан кейін, кеме жасаушы Генри Экфордтың қызы Джанет Экфордқа үйленді. Ол қайын атасымен бірге кемедегі дәрігер ретінде Түркияға сапар шекті және 1831 және 1832 жылдары осы сапарлары туралы «Түркия эскиздері» атты кітап жариялады. Кітабы қызықты саяхатнама ретінде жақсы қабылданғанымен, гректерге қарсы көзқарасы және түрік әдет-ғұрыптарына кейде немқұрайлы қарауы сынға түсті. Экфорд оған Бразилия және басқа Оңтүстік Америка елдерімен соғыс кемелеріне қатысты келіссөздер жүргізуді тапсырды. 1830 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды. 1833 жылы оның ағасы Джордж Кольман Де Кей ақын Джозеф Родман Дрейктің жалғыз қызына үйленді, соның арқасында Де Кей Дрейк, Фитц Грин Халлек, Уильям Каллен Брайант және басқа да әдебиет пен ғылым өкілдерімен танысты. Де Кей Нью-Йорк штатының Ойстер-Бэй қаласына оралып, медицинаны қызықтыруын жоғалтып, табиғаттануды зерттеуге кірісті. Нью-Йоркте холера эпидемиясы басталғанда, Де Кей өзінің мамандығына қарсы болғанына қарамастан, зардап шеккендерге көмектесу үшін асықты. Ол 1835 жылы басталған Нью-Йорк штатының геологиялық зерттеу жұмысына қатысты. Осының нәтижесінде 1842-1844 жылдары «Нью-Йорк зоологиясы немесе Нью-Йорк фаунасы» атты көп томдық еңбегі жарық көрді. Бұл еңбек британдық-американдық суретші Джон Уильям Хиллдің суреттерімен безендірілген. Хилл мен Де Кей көп уақытын дала зерттеулеріне арнады. 1839 жылдың сәуір айының соңына қарай, Нью-Йоркте бар деп есептелген 2300 жануардың 700-інің толық сипаттамаларын және суреттерін жасады, сондай-ақ көптеген түрлердің алғашқы сипаттамаларын дайындады. Жануарларды мүмкіндігінше дәл бейнелеу үшін Хилл мен Де Кей суреттердің алғашқы эскиздері үшін камера люциданы қолдануға шешім қабылдады. Хиллдің Де Кейдің «Нью-Йорк зоологиясы» үшін салған құстардың суреттері маңызды болды, өйткені олар мемлекеттік құс кітабын суретке түсіру үшін қолмен боялған литографиялардың алғашқы қолданылуы болды. Де Кей Лонг-Айлендте табылған кішкентай қоңыр жыланның алғашқы үлгісін жинады, ол оның құрметіне Storeria dekayi (Holbrook, 1836) деп аталды. Де Кей 1851 жылы Ойстер-Бэй қаласында қайтыс болды. Оның құрметіне аталған тарихи түрлерге Dipleura dekayi, Eurypterus dekayi, Eutrephoceras dekayi, Mosasaurus dekayi және Trimerus dekayi жатады.

James De Kay was born in Lisbon, Portugal, in 1792. When he was two years old, his family moved to New York; both his parents died while he was still quite young. He attended Yale from 1807 to 1812, but was expelled before completing his degree when he threatened a college tutor with a club. Later, he studied medicine at the University of Edinburgh, receiving his MD in 1819. After his return to the United States, he married Janet Eckford, a daughter of Henry Eckford, a ship builder. He then traveled with his father in law to Turkey as a ship's physician, and published a book, Sketches of Turkey in 1831 and 1832, about these travels. Although well received as an entertaining travelogue, his book has been criticized as being very anti Hellenic as well as sometimes naive about Turkish customs. He was entrusted by Eckford with negotiations with Brazil and other South American powers, relative to the ships of war that had been ordered by the latter. In 1830, he was elected into the National Academy of Design as an honorary academician. In 1833 his brother, George Coleman De Kay, married the only daughter of the poet Joseph Rodman Drake, and De Kay became familiar with Drake, Fitz Greene Halleck, William Cullen Bryant, and other men of literature and science. De Kay returned to Oyster Bay, New York, giving up medicine for the study of natural history. On the outbreak of cholera in New York City, De Kay hastened to give his services to the afflicted, although the practice of his profession was repugnant to him. He became involved with the Geological Survey of New York, initiated in 1835. As a result, from 1842 to 1844 he published the multi volume Zoology of New York, or The New York Fauna covering: mammals, birds, reptiles and amphibians and fish. This work was illustrated by the British born American painter John William Hill. Hill and De Kay spent much time in the field. By the end of April 1839, they had provided full descriptions and drawings for 700 of the nearly 2,300 animals they estimated to exist in New York, and begun rough descriptions of many more. In order to best represent the animals, Hill and De Kay early on decided to use a camera lucida for the rough drafts of the drawings. Hill's drawings of birds for De Kay's Zoology of New York were significant in that they represented the first time hand colored lithographs were used to illustrate a state bird book. De Kay collected the first specimen of a species of small brown snake on Long Island, which was named for him as Storeria dekayi (Holbrook, 1836). De Kay died at Oyster Bay in 1851. Historical species named after him include Dipleura dekayi, Eurypterus dekayi, Eutrephoceras dekayi, Mosasaurus dekayi, and Trimerus dekayi.