Кіріспе

Соғыста қозғалыс және операциялау тәсілі. Ішкі желілер (сыртқы желілерге қарама-қарсы) – операциялық немесе қозғалыс желісінің жалпы терминінен туындаған әскери термин. "Ішкі желілер" термині әртүрлі мүмкін маршруттарды (жолдарды) суреттеу, сипаттау және талдау үшін жиі қолданылады. Ішкі желілер стратегиясы жабық аумақтағы қозғалыс және байланыс желілері сыртқы желілерге қарағанда қысқарақ және қауіпсіз екендігіне негізделген. Қорғаныс күші бақылап отырған аумақ тарылған сайын, қорғаныс күшінің ішкі желі артықшылығы арта түседі. Ішкі желі тактикасын тиімді және толыққанды қолдану, жартылай қоршауда қалған әскерге өмірлік демалыс беруге, қайта жабдықтау мен орналастыру уақытын, күшін, қауіпсіздігін және құпиялылығын айтарлықтай азайтуға, сондай-ақ жарақаттану санын төмендетуге мүмкіндік береді. Бұл әсерлер моральдық жағдайға зор ықпал ете алады және, Наполеон Бонапарттың айтуынша, шешуші рөл атқарады: "Соғыста моральдық күштер физикалық күштерге үш есе артық".

Тактикалық

Жауынгерлік тактикада ішкі желілер ресурстарды (атыс күшін және әскер күшін) жылдам шоғырландыруға және тактикалық икемділікті арттыруға мүмкіндік береді. Ресурстар қарсылас жылдам жауап бере алмайтын нүктеде, олардың сыртқы желілерінің ұзындығына байланысты тиімді қолданылады. Мысалдар: Диррахиум шайқасында (б.з.д. 48 ж.), Гней Помпей Магнус басқарған, сандар бойынша басым Оптиматтар, Гай Юлий Цезарь басқарған, шайқаста тәжірибелі Populares-ты Цезарь оларды қоршауға тырысқанда жеңді. Лексингтон және Конкорд шайқастары кезінде бригада генералы Хью Перси британдықтардың шегінуі кезінде ішкі желілерді пайдаланды, өйткені оның әскерлері көбінесе отаршылдармен қоршалып алынған. Йена-Ауерштедт шайқасында Луи Николас Даву Пруссияның басты әскерін жеңу үшін ішкі желілерді қолданды. Ваграм шайқасында Наполеон I басқарған француздар жергілікті сандық артықшылыққа қол жеткізу үшін ішкі желілерді пайдаланып австриялықтарды жеңді. Джордж Гордон Мид 1863 жылы Геттисбург шайқасында Роберт Лиге қарсы ішкі желілерді қолданды.