Кіріспе

"Жорғыш немесе Ұшу" – "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" телесериалының үшінші эпизоды (өндіріс №103). "Жорғыш немесе Ұшу" эпизодын Бреннон Брага мен Рик Берман жазды. Эпизодты Аллан Крокер режиссерлік етті; ол бұрын "Жұлдызды жол: Вояджер" сериалының финалы "Endgame"-ді режиссерлік еткен. Адамдардың "Энтерпрайз" ғарыш кемесі бірінші рет басқа планеталық цивилизациямен байланысу мүмкіндігіне ие болады, бірақ кемеде корпуста зақымданулар анықталады және ешқандай қозғалыс байқалмайды. Прапорщик Сато және лейтенант Рид кемеге өтіп, тергеу жұмыстарын жүргізеді, ал кемеде Сато өзінің қорқыныштарымен бетпе-бет келеді.

Сюжет

Бұл 2151 жылдың мамыр айы, «Энтерпрайз» экипажы жайғасып, біртіндеп бір-бірімен танысып жатыр. Экипаж соңғы екі аптада жаңа ештеңе таппағандықтан, мазасыздыққа толы: Капитан Арчер өзінің дайын бөлмесіндегі сыңғырлаған дыбысты табуға тырысады және олар әлі бірде-бір құнды планета таппағандықтарына алаңдайды; Субкомандир Т'Пол вулкандықтар қызығушылық тудыратын нәрсеге сүйене отырып бағыт таңдамайтынын, себебі олар адамзаттың зерттеуге деген ынтасына ортақ емес екенін айтады; Лейтенант Рид пен прапорщик Мейвезер қару-жарақ симуляцияларын жүргізеді, бірақ олар сәл қателіктерге толы; ал ауруханада прапорщик Сато алыс экспедициядан әкелінген жұмырқыншақты күтіп емдейді. Т'Пол сенсорлар арқылы Аксанар кемесінің қозғалысын байқайды, «Энтерпрайз» оны зерттеу үшін варптан шығады. Кемеде қарудан зардап шеккен іздер мен тірі организмдердің белгілері бар, бірақ шақыруларға жауап бермейді. Арчер жаңа түрмен алғашқы байланыс орнатуға құштар, бірақ Т'Пол араласпауды ұсынады. Көптеген корпустағы тесіктерді анықтағаннан кейін, EV костюмдерін киген топ жіберіледі. Жұмырқыншақтың экипажы көп ұзамай өлген күйде табылады, олардың кеуделеріне түтікшелер қосылып, бастарымен төмен қарап ілінген. Қорқып қалған топ кері қайтады, ал «Энтерпрайз» кетеді. Доктор Флокс пен Сато оның оқиғаға байланысты қорқуын талқылайды және оның және табиғи ортасынан тыс қалған жұмырқыншақтың арасындағы ұқсастықтарды анықтайды. Соңында Арчер кемеге оралуға шешім қабылдайды. Флокс денелердің лимфа сұйықтығына ұқсас химиялық заттарды алу үшін пайдаланылып жатқанын анықтайды, ал командир Такер байланысты қалпына келтірсе, Сато Аксанар тілін жасырады. Сондай-ақ, «Жұлдыздар жолы: Терең ғарыш тоғызы» финалы және көптеген басқа эпизодтар. «Андариандық оқиғада» Аксанар капитанын ойнаған қонақ актер Джефф Рикетс Кевал рөлінде, Андариандық императорлық гвардиясының бірі ретінде қайта ойнады. Эпизодта көрсетілген жұмырқыншақ – Ариолимакс, үлкен сары жұмырқыншақтар Солтүстік Калифорнияда кездеседі және оларды «банан жұмырқыншақтары» деп атайды.

Қабылдау

"Қаш немесе Шаю" алғаш рет 2001 жылғы 3 қазанда АҚШ-та UPN арнасында көрсетілді. Nielsen Media Research деректері бойынша, ол ересек көрермендер арасында 5.7/9 рейтингілік үлеске ие болды. Орташа көрермен саны 9.2 миллион адамды құрады. Көрерменді ұстап қалу көрсеткіші "Жұлдызды жол: Вояджер" сериалының екінші эпизодынан жоғары болды. Knight Ridder басылымындағы телешолушы Бобби Брайант "Қаш немесе Шаю" эпизодын маусымның ең жақсы төрт эпизодының қатарына қосты. TrekWeb бұл эпизодты ғарышта өтетін, жақсы эпизодтардың бірі деп атап, "кем дегенде зерттеудің қызығын ұстап, әдеттегі Star Trek клишелеріне жаңа көзқарас әкеледі" деді. TrekWeb-тің 2005 жылғы 1-ші маусымға жасаған шолуы "Қаш немесе Шаю" эпизодына көбірек сын айтты және оны "жасалуы мен орындалуында жайпақ және әсерсіз, бұрын барған жерлерге қайтадан бару" сияқты әңгімелердің қатарына жатқызды. SyFy Portal үшін жазған Майкл Хинман да эпизодты сынап, былай деді: "'Брокен Боу' UPN арнасының кішкентай экранында маңызды сын-пікірлер мен жоғары рейтингтермен шықты. Бірақ 'Қаш немесе Шаю' эпизодындағы қан сорғыш шетелдіктер туралы нашар оқиғадан кейін жағдай нашарлай бастады". Хинман эпизодта "кернеулі сәттердің" жетіспейтінін байқады және былай деп жалғастырды: "'Қаш немесе Шаю' эпизодында жоқ нәрсе – бұл жаңа сериалды 'Жұлдызды жол: Вояджер' және басқа да нұсқаларындағы тұрақсыз кадрлардан ажырататын кең камера бұрыштары болды". Tor.com сайтының авторы Кит Декандидо эпизодқа 10 баллдан 5 балл берді. The New York Times газетінің Иан Спеллингпен сұхбатында "Энтерпрайз" сериалында Хоши Сато рөлін сомдаған актриса Линда Парк "Қаш немесе Шаю" эпизодын өзінің кейіпкерінің дамуы мен өсуінің мысалы ретінде келтірді. Терри Дж. Эрдманн мен Паула М. Блоктың "Жұлдызды жол 101" кітабында Парк кейіпкерінің Хоши Сато туралы сипаттамасындағы диалогы келтірілген: "Джонатан Арчер бұл миссияға мені бірінші таңдады. Біз келген әрбір қоныстанған әлемде тілдерге толы болады. Ол маған мұнда қажет". 2015 жылы Den of Geek осы эпизодты және "Vox Sola" эпизодарын Хоши кейіпкерінің дамуын қадағалау үшін қарастыруға кеңес берді. 2021 жылы The Digital Fix бұл эпизодты бірінші маусымдағы ең жақсы эпизодтардың бірі деп атады, сонымен қатар ол көрермендерді зерттеудің таңғажайып әлеміне қызықтыратынын атап өтті.