Кіріспе

Микроорганизмдердің дәріге төзімділігін өлшеу

Микроорганизмдердің көп дәріге төзімділігі

Көп дәріге төзімділік (MDR), көп дәріге резистенттілік немесе мультирезистенттілік – микроорганизм түрінің үш немесе одан көп антибиотиктер класына қатысты кем дегенде бір антибиотикке төзімділігін көрсетеді. Бактериялардағы MDR-дың әртүрлі деңгейлерін анықтау үшін, кең ауқымды дәріге төзімділік (XDR) және пан-дәріге төзімділік (PDR) терминдері енгізілді. Кең ауқымды дәріге төзімділік (XDR) – бактерия түрінің екі немесе одан аз антибиотиктер класынан басқа барлық антибиотиктерге сезімтал болмауы. XDR ішінде пан-дәріге төзімділік (PDR) – бактерияның барлық антибиотиктер класындағы барлық антибиотиктерге сезімтал болмауы.

Бактериялардың бактериофагтарға төзімділігі

Адам зерттеулерінде фагтарға төзімді бактериялардың варианттары анықталды. Антибиотиктер сияқты, фагқа қарсы төзімділік плазмидалар арқылы көлденең түрде берілуі мүмкін.

Саңырауқұлаққа қарсы төзімділік

Candida сияқты ашытқылар азол препараттарымен ұзақ мерзімді емдеу кезінде резистенттілікке ие болуы мүмкін, сондықтан басқа дәрілік топтармен емдеу қажет болады. Lomentospora prolificans инфекциясы көптеген антифунгальді препараттарға төзімділігі салдарынан көбінесе өлімге әкеледі.

Вирусқа қарсы резистенттілік

АИТВ – вирустық қарсы препараттарға қарсы көп дәріге төзімділіктің (МДР) басты мысалы, себебі ол монотерапия кезінде жылдам мутацияланады. Грипп вирусы көбірек МДР болып келеді; бірінші кезекте амантадинге, содан кейін озельтамивир сияқты нейраминидаза тежегіштеріне (2008-2009 жж.: сынақтан өткен А грипі вирусының 98,5% -ы төзімділік көрсетті), сондай-ақ әлсіз иммундық жүйесі бар адамдарда жиі кездеседі. Цитомегаловирус емдеу кезінде ганцикловир мен фоскарнетке төзімді бола алады, әсіресе иммундық жүйесі нашарлаған науқастарда. Герпес симплексі вирусы ацикловир препараттарына сирек төзімділік көрсетеді, көбінесе фамцикловир мен валацикловирге айқайыс төзімділік түрінде, әдетте иммундық жүйесі нашарлаған науқастарда.