Лилиан Д. Вальд: Американ қызметкері, гуманитар және жазушы.
Lillian Wald
Лилиан Уолд (1867-1940) – американская медсестра, гуманистка, основательница общественного сестринского дела и Генри Стрит Сеттлмент. Здоровье, права человека.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық медбике, гуманитарлық белсенді және жазушы (1867–1940)
American nurse, humanitarian activist, and author (1867–1940)
Лилиан Д. Уолд (10 наурыз 1867 – 1 қыркүйек 1940) – американдық медбике, гуманитарлық қызметкер және жазушы. Ол адам құқықтары үшін күресті және американдық қоғамдық медбикелік ісін бастады. Ол Нью-Йорк қаласында Генри-стрит қонысын құрды және мемлекеттік мектептерде медбикелерді қолдаушылардың біріншілерінен болды. Огайо және Нью-Йоркте өскеннен кейін Уолд медбике болды. Ол медициналық училищені қысқа ғана уақытқа қатысты және қоғамдық денсаулық сабақтарын оқыта бастады. Генри-стрит қонысын құрғаннан кейін ол әйелдер мен ұлттық азшылықтардың құқықтары үшін белсенді күреске түсті. Ол сайлау құқығын қолдады және нәсілдік теңдікті жақтады. Ол Американың Түсті адамдардың теңдігі үшін ұлттық қауымдастығын (NAACP) құруға қатысты. Уолд 1940 жылы 73 жасында қайтыс болды.
Lillian D. Wald (March 10, 1867 – September 1, 1940) was an American nurse, humanitarian and author. She strove for human rights and started American community nursing. She founded the Henry Street Settlement in New York City and was an early advocate for nurses in public schools. After growing up in Ohio and New York, Wald became a nurse. She briefly attended medical school and began to teach community health classes. After founding the Henry Street Settlement, she became an activist for the rights of women and minorities. She campaigned for suffrage and advocated racial integration. She was involved in the founding of the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP). Wald died in 1940 at the age of 73.
Ерте өмір және білім
Уолд Огайо штатының Цинциннати қаласындағы бай неміс-иудей дәрігерлер отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Макс Д. Вальд және Минни (Шварц) Вальд болды. Әкесі оптика тауартқышы болған; оның інісі Генри Вальд, медицина ғылымдарының докторы, Вена университетінде білім алған хирург, 1880 жылдары Колумбия университетінде Нью-Йорк қаласында медициналық династияны құрды. 1878 жылы ол отбасымен бірге Нью-Йорк штатының Рочестер қаласына көшті. Ол жас қыздарға арналған Miss Cruttenden's English French Boarding and Day School мектебіне оқуға түсті. 16 жасында Вассар колледжіне үміткерлік білдірді, бірақ колледж оны тым жас деп санады. 1889 жылы Нью-Йорк ауруханасының медбикелер мектебіне қабылданды. 1891 жылы Нью-Йорк ауруханасының медбикелер даярлау мектебін бітірді, содан кейін Әйелдер медициналық колледжінде курстар оқыды.
Wald was born into a wealthy German Jewish medical family in Cincinnati, Ohio. Her parents were Max D. Wald and Minnie (Schwarz) Wald. Her father was an optical dealer; her uncle, Henry Wald, M. D., was a University of Vienna trained surgeon who began a New York City medical dynasty at Columbia University in the 1880s. In 1878, she moved with her family to Rochester, New York. She attended Miss Cruttenden's English French Boarding and Day School for Young Ladies. She applied to Vassar College at the age of 16, but the school thought that she was too young. In 1889, she attended New York Hospital's School of Nursing. She graduated from the New York Hospital Training School for Nurses in 1891, then took courses at the Woman's Medical College.
Медбикелік мансап
Бір кездері Уолд Нью-Йорк жасөспірімдер интернатында (қазіргі Балалар ауылы) жұмыс істеді, онда жағдай нашар болған. 1893 жылға қарай ол медициналық мектепті тастап, Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс жағындағы еврей қыздар техникалық мектебінде кедей иммигрант отбасыларына үй ішінде мейірбикелік сабақтарды бастады. Одан кейін көп ұзамай ол ауру Lower East Side тұрғындарына барып-келіп күтім көрсете бастады. Басқа медбике Мэри Брюстермен бірге ол пациенттеріне жақсырақ көмектесу үшін оларға жақын қарапайым бөлмеге көшіп барды. Осы шамада ол қоғамдық денсаулыққа қатысты жұмыс істейтін медбикелерді сипаттау үшін "қоғамдық денсаулық медбикесі" терминін енгізді. Уолд мемлекеттік мектептерде медбикелік қызметті қолдады. Оның идеялары Нью-Йорк денсаулық сақтау кеңесін әлемдегі алғашқы қоғамдық медбикелік жүйесін құруға итермеледі. Ол Ұлттық қоғамдық денсаулық медбикелігі ұйымының алғашқы президенті болды. Уолд Метрополитен өмірді сақтандыру компаниясымен медбикелік сақтандыру серіктестігін құрды, ол көптеген басқа корпоративтік жобалар үшін үлгі болды. Ол ұлттық денсаулық сақтандыру жоспарын ұсынды және Колумбия университетінің медбикелік мектебін құруға көмектесті. 1913 жылға қарай штат 92 адамға дейін өсті. Генри көшесіндегі қоныс ақырында Нью-Йоркке барып-келіп күтім көрсететін медбикелер қызметіне айналды.
Wald worked for a time at the New York Juvenile Asylum (now Children's Village), an orphanage where conditions were poor. By 1893, she left medical school and started to teach a home class on nursing for poor immigrant families on New York City's Lower East Side at the Hebrew Technical School for Girls. Shortly after that, she began to care for sick Lower East Side residents as a visiting nurse. Along with another nurse, Mary Brewster, she moved into a spartan room near her patients in order to care for them better. Around that time, she coined the term "public health nurse" to describe nurses whose work is integrated into the public community. Wald advocated for nursing in public schools. Her ideas led the New York Board of Health to organize the first public nursing system in the world. She was the first president of the National Organization for Public Health Nursing. Wald established a nursing insurance partnership with Metropolitan Life Insurance Company that became a model for many other corporate projects. She suggested a national health insurance plan and helped to found the Columbia University School of Nursing. By 1913, the staff had grown to 92 people. The Henry Street Settlement eventually developed as the Visiting Nurse Service of New York.
Әйелдердің жұмыспен қамтылуы
Уолд елді мекені әйелдерге жұмыспен қамту үшін ерекше мүмкіндіктер ұсынды. Ол өзінің хаттарында донорлармен елді мекен арқылы әйелдерге берілетін жұмыс орындары және олардың көптеген пайдалары туралы әңгімелейді. Ең айқын артықшылықтардың бірі – әйелдердің күйеулеріне немесе отбасына тәуелсіз мансап құруға және байлық жинауға мүмкіндік болды. 1920 жылдары Уолд Нью-Йорк штатының губернаторы Аль Смиттің әлеуметтік әл-ауқатқа бағытталған бастамаларын жақтады және 1928 жылы Смиттің президенттік науқанына белсенді қолдау көрсетті. Ол афроамерикандықтардың жағдайына да алаңдады. Азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі ретінде ол Генри-стриттегі барлық сабақтардың нәсілдік интеграциялануын қадағалады. 1909 жылы ол Түсті терілі адамдардың құқықтарын қорғау жөніндегі ұлттық қауымдастықтың (NAACP) негісқалаушы мүшесі болды. Ұйымның алғашқы ірі қоғамдық конференциясы Генри-стриттегі елді мекенде өтті. Уолд Нью-Йорк қаласында сайлау құқығы үшін науқандар ұйымдастырды, АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы шерулерге қатысты, Әйелдер бейбітшілік партиясына қосылды және Әйелдердің бейбітшілік және бостандық халықаралық лигасының құрылуына көмектесті. 1915 жылы ол жаңадан құрылған Американдық милитаризмге қарсы одақтың (AUAM) президенті болып сайланды. АҚШ соғысқа қосылғаннан кейін ол AUAM-ның еншілес ұйымдары – Сыртқы саясат ұйымы және Америка азаматтық бостандықтар одағымен байланысын жалғастырды. Уолдтың жеке өмірі мен тәуелсіздікке ұмтылысы елді мекенге берілгендігі мен халық денсаулығын жақсартуда көрінді.
Wald provided a unique opportunity for women and employment through the Settlement. In her letters, she speaks with donors about the employment opportunities that are provided to women through the Settlement and the many benefits they offer. One of the most notable benefits was the opportunity for women to have a career and to build their wealth independent of husbands or families. In the 1920s, Wald was a vocal proponent of the social welfare initiatives of New York Governor Al Smith, and in 1928, she actively supported Smith's presidential campaign. Wald was also concerned about the treatment of African Americans. As a civil rights activist, she insisted that all Henry Street classes be racially integrated. In 1909, she became a founding member of the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP). The organization's first major public conference opened at the Henry Street Settlement. Wald organized New York City campaigns for suffrage, marched to protest the entry of the United States into World War I, joined the Woman's Peace Party, and helped to establish the Women's International League for Peace and Freedom. In 1915, she was elected president of the newly formed American Union Against Militarism (AUAM). She remained involved with the AUAM's daughter organizations, the Foreign Policy Organization, and the American Civil Liberties Union after the United States joined the war. Wald's personal life and focus on independence were evident in her devotion to the Settlement and improving public health.
Кейінгі өмірі
1940 жылы 1 қыркүйекте ми қан кетуінен көз жұмды. Бір раввин Генри көшесіндегі «Neighborhood Playhouse» театрында оны еске алу рәсімін өткізді. Уолдтың үйінде де жекелеген аза тұру рәсімі болды. Бірнеше айдан кейін Карнеги залында 2000-нан астам адам Уолдты құрметтеу жиынына жиналды, онда президент, губернатор және қала әкімі арнаған құттықтаулар оқылды.
She died of a cerebral hemorrhage on September 1, 1940. A rabbi conducted a memorial service at Henry Street's Neighborhood Playhouse. A private service was also held at Wald's home. A few months later, at Carnegie Hall, over 2,000 people gathered at a tribute to Wald that included messages delivered by the president, governor, and mayor.
Мұра
1922 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті Уолдты Американың ең ұлы 12 әйелдерінің бірі деп атады, ал кейіннен ол "Нью-Йорктің көрнекті азаматы" ретіндегі қызметі үшін Линкольн медалімен марапатталды. 1993 жылы Уолд Ұлттық Әйелдер Даңқы залына енгізілді. Манхэттендегі D даңғылындағы Лилиан Уолд үйлері оның құрметіне аталды. Уолд көптеген жағдайларда әйелдерге қоғамдық денсаулық сақтау саласында жаңа мүмкіндіктер ашты: медициналық көмек беруші, жұмыс беруші және білім беруші ретінде. Оның мұрасы бүгінге дейін Нью-Йорктегі Visiting Nurses қызметінде көрініс табады.
The New York Times named Wald as one of the 12 greatest living American women in 1922, and she later received the Lincoln Medallion for her work as an "Outstanding Citizen of New York." In 1993, Wald was inducted into the National Women's Hall of Fame. The Lillian Wald Houses on Avenue D in Manhattan were named for her. Wald paved the way for women in the public health world in numerous ways: As a medical provider, an employer, and an educator. Her legacy is still seen today in the Visiting Nurses Service of New York.