Жылдамдық резонансы – тікұшақ қонғанда лопастьтардың біркелкі айналмауынан туындайтын тербеліс. Себебі, лопастьтардың теңгерімсіздігі мен орталық массаның қабаттасуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жер резонансы — тікұшақ роторының айналуындағы тепе-теңдіксіздік, яғни лопастар айналу жазықтығының бір жағына жиналғанда тікұшақтың қону шанағымен бірдей жиілікте тербеліске түсуі. Бұл эффект кір жуу машинасының айналу кезінде кірлер бір жерге жиналғандағы сияқты болады. Бұл әсер қону шанағының көлденең жазықтықта еркін қозғалуына кедергі келтірілгенде, әдетте тікұшақ жерде тұрғанда пайда болады.
Ground resonance is an imbalance in the rotation of a helicopter rotor when the blades become bunched up on one side of their rotational plane and cause an oscillation in phase with the frequency of the rocking of the helicopter on its landing gear. The effect is similar to the behavior of a washing machine when the clothes are concentrated in one place during the spin cycle. It occurs when the landing gear is prevented from freely moving about on the horizontal plane, typically when the aircraft is on the ground.
Себептері мен салдары
Буынтты ротор жүйелері соққы біліктерімен әрбір жеке қанаттың айналу кезінде алға немесе артқа жылжуына мүмкіндік береді, бұл ротор торабының үдеуі мен тежелуінен (импульстің сақталуына байланысты) қанатқа түсетін кернеуді өтеуге көмектеседі. Қанаттар арасындағы арақашықтық ретсіз болғанда, ол ротордың массалық орталығын айналу осінен ығыстырады, бұл тербеліске әкеледі. Ұшақ корпусы тербелістен алға-артқа қозғалғанда, тербелістер күшейіп, ротордың ауырлық орталығы айналу осінен спираль тәрізді бұрылып, демпферлік жүйенің өтеу мүмкіндігінен тыс нүктеге жетеді. Жер резонансы көбінесе қатты қону немесе асимметриялық жермен жанасу нәтижесінде пайда болады және қону шассисінің немесе демпферлік жүйенің құрамдас бөліктері дұрыс күтілмеген кезде, мысалы, соққы біліктерінің демпферлері, олео тіректері немесе дөңгелектердің қысымы сияқты жағдайларда орын алуы мүмкін. Шығарлым жағдайда бастапқы соққы бүкіл ұшақ корпусына катастрофалық зақым келтіретін күшті тербелістерге әкелуі мүмкін. Кейбір жағдайларда толық қирау болады, мысалы, корпус панельдері, жанар май бактерілері және қозғалтқыштар тіпті ротордың қалыпты жылдамдығында да жыртылып кетеді.
Articulated rotor systems with drag hinges allow each individual blade to advance or lag in its rotation to compensate for stress on the blade caused by the acceleration and deceleration of the rotor hub (due to momentum conservation). When the spacing of the blades becomes irregular, it shifts the rotor's center of mass from the axis of rotation, which causes an oscillation. When the airframe begins to rock back and forth from the oscillation, the oscillations can reinforce each other and cause the rotor's center of gravity to spiral away from the axis of rotation to a point beyond the compensating ability of the damping system. Ground resonance is usually precipitated by a hard landing or an asymmetrical ground contact, and is more likely to occur when components of the landing gear or damping system are improperly maintained, such as the drag hinge dampers, oleo struts, or wheel tire pressure. Under extreme conditions, the initial shock can cause violent oscillations that quickly build and result in catastrophic damage of the entire airframe. In some cases, complete destruction occurs, e. g. body panels, fuel tanks, and engines are torn away, even at normal rotor speed.
Жеңілдіктер
Вертолеттің серіптеу жүйесінің компоненттерін дұрыс күтіп ұстау жер резонансының пайда болуын болдырмайды. Егер ол пайда болса, шаралар қабылданса, көбінесе одан құтылуға болады. Егер жеткілікті ротор айналу жылдамдығы болса, дереу ұшып көтерілу ротордың тепе-теңдігін қалпына келтіре алады, бұл фюзеляждың еркін қозғалуына және тербелісті басуға көмектеседі. Ротор айналу жылдамдығы жер резонансы кезінде өте төмен болса, толықтай өшіру жеткілікті болуы мүмкін.
Proper maintenance of the helicopter's damping system components can prevent ground resonance from taking hold. When it does occur, recovery is often possible if action is taken quickly. If sufficient rotor RPM exists, immediate takeoff can restore rotor balance by allowing the airframe to freely move and help damp the oscillation. If rotor RPM is very low during a ground resonance incident, complete shutdown may be sufficient.