Кіріспе

Норфолк, Англиядағы теңіз жағалауындағы қала – Ұлы Ярмут (/'j//ɑːr//m//ə//θ/ YARməth), көбінесе Ярмут деп аталады. Бұл қала Англияның Норфолк графтығындағы Ұлы Ярмут ауданына атын берген теңіз жағалауындағы қала; ол Яре өзенінің екі жағасында орналасқан және Норвичтен шығысқа қарай 32 шақырым (20 миль) қашықтықта жатыр. Балық аулау өнеркәсібі, негізінен сельдь балықтарын аулауға бағытталған, 20 ғасырдың ортасынан бастап азайып, дерлік тоқтады. 1960 жылдардағы Солтүстік теңіздегі мұнай өндірісі теңіздегі табиғи газ платформаларына қызмет көрсететін мұнай платформалары индустриясын дамытты. Соңғы кезде теңіздегі жел энергетикасы және басқа да жаңаруға жарамды энергия салалары пайда болды. Ярмут 1760 жылдан бері демалыс орны ретінде танымал және Норфолк Бродс-тан Солтүстік теңізге қақпа болып табылады. 1844 жылы теміржол ашылғаннан кейін демалыс жасауға келушілер саны артып, оңай және арзан барып-келу мүмкіндігі пайда болды, сондай-ақ жаңа қоныстар құрылды. Веллингтон пирсі 1854 жылы, ал Британия пирсі 1858 жылы ашылды. 20 ғасыр бойы Ярмут демалыс орны ретінде өркендеді, онда жаяу жүргіншілерге арналған алаң, пабтар, трамвайлар, балық және картоп фри сататын дүкендер, театрлар, Pleasure Beach ойын-сауық паркі, Sea Life Centre теңіз өмірі орталығы, Hippodrome Circus цирк үйі, Time and Tide Museum уақыт және толқын мұражайы, сондай-ақ темір және шыныдан жасалған Виктория дәуіріндегі теңіз жағалауындағы қысқы бақтар бар.

География және демография

Ұлы Ярмут Солтүстік теңіз және Яре өзені арасындағы 5 километрлік құмтөбеде орналасқан. Қаланың тар көшелеріндегі тарихи үйлер қатарлары мен теңіз жағалауындағы негізгі туристік аймағы бар. Ол Хэйвен көпірі арқылы Горлестон, Кобхолм және Сауттаунмен, ал Брейдон көпірі арқылы A47 және A149 тас жолдарымен байланысты. Қалалық аумақтың көлемі 21 шаршы километрді құрайды және Ұлттық статистика қызметінің (ONS) 2002 жылғы мәліметтері бойынша, халқы 47 288 адамды құрады. Бұл Ұлы Ярмут ауданының бас қаласы. ONS Ұлы Ярмут қалалық аймағының халқы 68 317 адамды құрайтынын анықтады, оның ішінде Кастер-он-Си (8 756 адам) және Ұлы Ярмут (58 032 адам) кіші аймақтары бар. Ұлы Ярмут ауданында шамамен 92 500 адам тұрады, бұл 2011 жылғы Ұлыбритания халық санағында 97 277 адамға дейін өсті. Этностық құрамы бойынша Ұлы Ярмуттың 92,8 пайызы – ақ британиялықтар, ал ең ірі этникалық топ – 3,5 пайызды құрайтын басқа ақтар, олардың көп бөлігі – шығыс еуропалықтар.

Тарих

Ұлы Ярмут (Гернемва, Ернемут) Яре өзенінің сағасында, Гарианнонум римдік бекініс лагері орналасқан жерге жақын орналасқан. Оның орналасуы Синк Порттарынан балықшыларды тартқандықтан, тұрақты қоныс пайда болды және Норман жаулап алуына дейін қалада 70 бургесс болды. Генрих I оны ревке бағындырды. 1101 жылы Норвичтің бірінші епископы Герберт де Лосинга Санкт-Николай шіркеуін салды және ол 1119 жылы қасиеттендірілді. Бұл бай сауда орталығы болған жерде салынған бірнеше монастырлардың біріншісі болды. 1208 жылы король Джон Ұлы Ярмутқа жарғы берді. Жарғы Ярмут бургесстеріне Оксфорд әдет-ғұрыптарына сәйкес жалпы бостандықтарды, алтын саудагерлер гильдиясын және апталық сот отырыстарын берді, сондай-ақ Кіші Ярмут пен Горлестонға қарсы округ құқықтарын бекітетін кейінгі жарғылармен күшейтілді. Қала жыл сайын Норвич шерифтеріне жүздей арланды жіберуге міндетті, олар 24 паштетте пісірілген, шерифтер оларды Шығыс Карлтон иесіне жеткізіп, содан кейін патшаға жіберуге тиіс. Эдуард I тұсында Ұлы Ярмут қаласында Томас Фастолф, Сент-Дэвид епискобы Томас Фастолфтың әкесі аурухана салды. 1551 жылы грамматикалық мектеп ашылды және ескі аурухананың үлкен залы оның пайдалануына берілді. Мектеп 1757 жылдан 1860 жылға дейін жабылып, кейін қайырымдылық қорлары арқылы қайта ашылды және 1872 жылы жаңа ғимараттарға көшті. 1552 жылы Эдуард VI адмиралдық юрисдикция туралы жарғы берді, кейін Джеймс I оны бекітіп, кеңейтті. Елизавета I 1578 жылдың шілдесінде Ұлы Ярмутқа келді. 1668 жылы Чарльз II-нің жарғысы қала шекарасын кеңейтіп, Яре өзенінің қарсы жағасында, Саффолктегі Горлестон приходында орналасқан Кіші Ярмутты (сонымен қатар Сауттаун деп те аталады) қамтыды. 1703 жылы Анн патшайымының жаңа жарғысы екі сот орындаушысының орнына мэр тағайындады. 1673 жылы Үшінші ағылшын-голланд соғысы кезінде Зеландия экспедициясы қалада жиналды. 1702 жылы Балықшылар ауруханасы құрылды. 18 ғасырдың басында, гүлденген сельдь порты болған Ярмут, Дэниел Дефоенің саяхат күнделіктерінде бірнеше рет жарқын және құрметпен сипатталды, мысалы: Ярмут – Норвичтен әлдеқайда көне қала; және қазіргі уақытта, соншалықты жерде тұрмаса да, жақсы салынған; әлдеқайда толық; тұрғындар саны бойынша, әлдеқайда кем емес; ал байлық, сауда және оның орналасуынан пайда, Норвичтен шексіз жоғары. Ол Яре өзені мен теңіз арасындағы жарым аралда орналасқан; соңғы екі параллель, ал қала олардың ортасында: өзен қаланың батыс жағында орналасқан, және округтің осы жағындағы барлық өзендердің қосылуынан өте үлкен және терең өсіп, гаваньды құрайды; және қала батысқа қарап, сондай-ақ өзенге ашық, Англиядағы, тіпті Еуропадағы ең жақсы гавань, тіпті Марсельден де кем емес. Кемелер мұнда өте жақын, бір-біріне тіресіп, бастарын жағаға бекітіп, жарты миль бойында, олардың босприттері жер үстінде, мұрттары немесе бастары кемежайға тиеді, сондықтан бір кемеден екінші кемеге жағалау бойында жүзуге болады, жүзетін көпірдей: гавань көпірден оңтүстік қақпаға дейін кең және кең, кейбір жерлерде үйлерден кемежайға жүз метрге жуық. Бұл жағымды және қолайлы үйлер қатарында өте әдемі ғимараттар бар, соның ішінде кеден үйі мен қала әкімдігі, сондай-ақ жеке адамдардың тұрғын үйлерінен гөрі шағын сарайлар сияқты сауда үйлері. Бұл әдемі қаланың ең үлкен кемшілігі, байлық пен саудада өте бай және өсіп келе жатқан, содан кейін адамдарда қала құрылысымен кеңейтуге орын жоқ; бұл, әрине, одан да көп жасалатын еді, бірақ оларды су бетіндегі өзен шектейді, тек солтүстік жағында қақпасыз. 1797 жылы Француз революциялық соғыстары кезінде қала Солтүстік теңіз флотының негізгі жабдықтау базасы болды. Флот Ярмут жолдарында жиналды, одан голланд флотына қарсы Кампердаун шайқасына барды. 1807 жылы Наполеон соғыстары кезінде жиналған флот жолдан Копенгаген шайқасына жөнелтілді. 1808 жылдан 1814 жылға дейін Лондондағы Адмиралтейство Ярмуттағы кемелерімен телеграф тізбегі арқылы байланыса алды. Наполеон соғыстары кезінде кемелер әдетте теңізде бекіген және қала Корольдік флот үшін жабдықтау базасы ретінде қызмет еткен. Сол кезеңнен Сауттаун жолындағы Орднанс-Ярдтың бір бөлігі сақталған, оны Джеймс Уайт жобалаған болуы мүмкін: жол бойындағы бір қос ложалар (алғашқыда аға офицерлер орналасқан) 1806 жылғы үлкен қару-жарақ қоймасы, шағын казарма блогы және басқа қосымша ғимараттарды құрайды. Алғашқыда депо Яре өзеніндегі кемежайға дейін созылған және екі қоймамен шектескен, бірақ олар және басқа ғимараттар The Blitz кезінде қиратылды. Үлкенірек сақталған нысан – Вильям Пилкінгтон жобалаған, 1806 жылы басталып, 1811 жылы ашылған бұрынғы Корольдік Әскери-теңіз ауруханасы. Төрт колоналы блоктан және ауланың айналасында орналасқан, ол теңіз психиатриялық ауруханасы, содан кейін казарма ретінде қызмет етті. Казарма бастығы капитан Джордж Мэнби болды, оның қызмет кезінде ол Мэнби минометін ойлап тапты. 1958 жылы мекеме ҰСА-ға берілді. 1993 жылы жабылып, ғимараттар жеке тұрғын үйлерге айналдырылды. Қала 1845 жылдың 2 мамырында, балаларға толы Ярмут аспалы көпірінің құлауынан туған апат пен трагедияға ұшырады, нәтижесінде 79 адам қаза тапты. Олар өзенмен кепшікпен тартылып бара жатқан клоунды тамашалауға жиналған. Ол көпірдің астынан өтіп бара жатқанда салмақ өзгеріп, оңтүстік жақтағы тізбектер жыртылып, көпірдің декісі құлады. Ұлы Ярмут 1902 жылдан 1933 жылға дейін электр трамвай жүйесіне ие болды. 1880 жылдардан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін қала Басс экскурсияларының үнемі мақсаты болды, онда 15 пойыз Басс Бертон сыра зауытының 8000-9000 қызметкерін жыл сайын теңізге сапарға алып шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлы Ярмут Ұлыбританиядағы алғашқы әуе шабуылына ұшырады, ол 1915 жылдың 19 қаңтарында Zeppelin L3 жасады. Сол жылы 15 тамызда Эрнест Мартин Жехан Ұлы Ярмут жағалауында, тік қанаттары бар Q кемесімен әлемдегі ең алғашқы және жалғыз болат субмаринасын батырды. Ол 1916 жылдың 24 сәуірінде неміс теңіз күштерімен бомбаланды. Қала Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Люфтваффесінің бомбалау шабуылдарынан зардап шекті, өйткені немістер үйге қайтар алдында бомба тастай алатын соңғы маңызды орын болды, бірақ қаланың ескі бөлігінің көп бөлігі сақталды, оның екі үшін бір бөлігі сақталған орта ғасырлық қорғаныс қабырғасы бар. Оңтүстік құймасында 17 ғасырдың сауда үйі, сондай-ақ Тюдор, Георгиан және Виктория ғимараттары бар. Оңтүстік құймасының артында "Қатарлар" деп белгілі көшелер мен жолдардың лабиринты бар. Алғашқыда 145 болған. Соғыс зардаптарына қарамастан, бірнешесі сақталған. Қала 1953 жылғы Солтүстік теңіз су тасқынынан қатты зардап шекті. Жақындағы су тасқыны да мәселе болды, 2006 жылы төрт су тасқыны болды, ең жаманы қыркүйекте болды. Күшті жаңбыр дренаждардың бітелуіне және Anglian Water сорғы станциясының бұзылуына әкелді, нәтижесінде 90 үйге дейін 5 футқа (2 м) дейін су келді. 1974 жылдың 1 сәуірінде Ұлы Ярмут азаматтық приході таратылды. A47 Ұлы Ярмут батыс айналыс жолының оңтүстік бөлігі 1985 жылдың мамырында, ал солтүстік бөлігі 1986 жылдың наурызында ашылды. Айналыс жолы 2017 жылдың ақпанында A12 бөлігі ретінде қайта нөмірленді, содан кейін A47 бөлігіне қайта оралды. 2023 жылдың ақпанында Яре өзенінде Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған жарылмаған оқ-дәрілерді жою кезінде жарылыс болды.

Көрмелеу және туризм

13 ғасырдың соңында салынған, түрмелері бар салық үйі Ұлыбританиядағы ең көне бұрынғы түрмелердің және азаматтық ғимараттардың бірі болып табылады. Ол орталық кітапханаға тікелей іргелес орналасқан. Ортағасырлық қала қабырғаларының маңызды бөліктері шіркеу қорымының маңында және ескі қаланың кейбір бөліктерінде сақталған. Ұлы Ярмут соборы (Қасиетті Николай шіркеуі, 12 ғасырда тәубеге келгендік белгісі ретінде салынған) базар алаңынан жақын жердегі Чирк Плейнде орналасқан. Ол Йоркширдің Шығыс Ридингіндегі Беверли соборынан және Дорсеттегі Крайстчерч аббаттығынан кейін Англиядағы үшінші ірі шіркеу. Чирк Плейнге жақын орналасқан 17 ғасырға жататын ағаштан жасалған үйінде "Қара сұлулық" романының авторы Анна Сеуэлл (1820–1878) дүниеге келген. Англиядағы ең ірі базарлардың бірі XIII ғасырдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. Бұл орталық қалалық сауда орталығы және әйгілі Ярмут чипстерінің орны. Базардың оңтүстігіндегі кішігірім аймақ қалалық іс-шараларға және Market Gates сауда орталығына қол жеткізуге пайдаланылады. Ұлы Ярмут теміржол станциясы Норвичтен келген Уэрри желісінің соңғы станциясы болып табылады. Бичинг балтасынан бұрын қалада бірнеше станциялар болған және шығыс жағалау арқылы Лондонмен тікелей байланыс бар еді. Олардың қалған жалғыз белгілері – бір кезде Бич станциясы болған автобус тұрағы және Брейдон көпірінен теміржол бағытын жалғастыратын A12 айналма жолы. Ярмуттың екі айлағы бар: Британия айлағы (II санаттағы ескерткіш) және Веллингтон айлағы. Соңғысындағы театр ғимараты 2005 жылы бұзылып, 2008 жылы жағажайға қарап тұрған он дорбалы боулинг алаңы бар отбасылық ойын-сауық орталығы ретінде қайта ашылды. Британия айлағында жаз айларында Джим Дэвидсон, Джетро, Базил Бруш, Канон және Балл, Чабби Браун, Чакл Бразерс және The Searchers сияқты артистер өнер көрсететін Британия театры орналасқан. Бұл Англияда сақталған сирек айлақ театрларының бірі. 30 генератордан тұратын Скробби Сэндс жел электр стансасы теңіз жағалауынан көрінеді, оның алып жел генераторлары бар. Көбейтілу маусымында сұр тюлендерді де көруге болады. Елдегі жалғыз тұрақты цирк – Гипподрома циркі теңіз жағалауына жақын орналасқан. II санаттағы зима бақшасы Веллингтон айлағының жанында орналасқан. 1903 жылы Торквейден баржамен жеткізілген, құйма темірден жасалған, шынымен жабылған құрылыс кезінде бірде-бір шыны сынып қалмаған. Ол жылдар бойы би залы, роликті коньки тебу алаңы және сыра бақшасы ретінде пайдаланылды. 1990 жылдары Джим Дэвидсон оны түнгі клубқа айналдырды, содан бері отбасылық демалыс орталығы ретінде пайдаланылуда. Қазіргі уақытта жабық. Осы уақыт аралығында Виктория қоғамы оны жөндеу қаупі бар мұралық ғимарат деп атады. "Алтын миль" деп аталатын Ұлы Ярмуттың теңіз жағалауы жыл сайын миллиондаған туристерді құмды жағажайларымен, жабық және ашық аттракциондарымен және ойын автоматтарымен тартады. Great Yarmouth's Marine Parade 2 шаршы миль (5 км2) аумақта он екі ойын автоматтары орналасқан, олардың ішінде: Atlantis, The Flamingo, Circus Circus, The Golden Nugget, The Mint, Leisureland, The Majestic, The Silver Slipper, The Showboat, Magic City, Quicksilver және 2007 жылы ашылған The Gold Rush. Екі айлақтан басқа, Marine Parade-де Joyland, Pirates Cove Adventure Golf, Castaway Island Adventure Golf, Marina орталығы, Sea Life орталығы, Merrivale Model Village және Pleasure Beach and Gardens сияқты туристік орындар бар. 2019 жылдың тамызында Венеция су жолдары мен бақтары қайта ашылды. Негізгі жағажайға параллель жүретін су жолдары 1926–1928 жылдары жұмыс орындау бағдарламасы аясында салынған, олар арналар мен ресми бақтардан, қайықтармен, педальдермен және гондолалармен тұрды. Олар толып, шіріп, қараусыз қалған еді. Heritage Lottery Fund-тың 1,7 млн фунт стерлингтік грантымен және еріктілердің еңбегімен гүлзарлар 20 000 өсімдікпен қалпына келтірілді, ал 1920 жылдардағы кафе жаңартылды. Кафе және қайықтарды жалға беруді әлеуметтік кәсіпорын басқарады. Оңтүстік Денс ауданында I санаттағы Норфолк теңіз бағанасы орналасқан, ол жергілікті тұрғындарда Британия монументі немесе Нельсон монументі деп аталады. Нельсонға арналған бұл құрмет 1819 жылы, Лондондағы Нельсон бағанасы салынып біткенге дейін 24 жыл бұрын аяқталды. Уильям Уилкинс жобалаған ескерткіште Британия оң қолындағы зәйтүн бұтағын, сол қолындағы үшбұрышты ұстап, жер шарының үстінде тұрғаны бейнеленген. Қалада кең таралған пікір бойынша, Британия мүсіні теңізге қарауы керек еді, бірақ құрылыс кезіндегі қателік салдарынан қазір ішкі жаққа қарап тұр, бірақ ол Нельсонның туған жері Бернхам Торпқа қарауы керек деп есептеледі. Ескерткіш бастапқыда Нельсондың Нил шайқасындағы жеңісін белгілеу үшін жоспарланған, бірақ қаржы жинау оның өлімінен кейін ғана аяқталды және Англияның ең ұлы теңіз батырына арналды. Қазіргі уақытта ол өнеркәсіптік аймақпен қоршалған, бірақ аумақты жақсарту жоспарлары бар. Оңтүстік Quay-де орналасқан Norfolk Nelson мұражайы Бен Бургестің Нельсон туралы естеліктер жинағын қамтыды және Англиядағы Нельсонға арналған жалғыз мұражай болды. Оның бірнеше галереялары Нельсонның өмірі мен тұлғасына, сондай-ақ оның астында теңізде жүрген адамдардың өміріне шолу жасады. 2019 жылы жабылды. Чарльз Диккенс Ярмутты "Дэвид Копперфильд" романында маңызды орын ретінде пайдаланды және қаланы "әлемдегі ең керемет жер" деп сипаттады. Автор романды жазғанда Marine Parade-дегі Royal Hotel-де тұрды. Norfolk Museums Service басқаратын Blackfriars Road-дегі Time and Tide мұражайы 2005 жылы Ұлыбритания мұражайлар сыйлығына ие болды. Ол 2003 жылы қаланың оңтүстігін жаңарту аясында салынды. Оның орналасқан жері ескі шабақханада қаланың маңызды балық порты болғандығын еске салады. Мұражайдың қарама-қарсы тұрған тарихи қала қабырғаларының бөліктері, Ұлы Ярмут гончарлық шеберханасының жанында орналасқан, оның бір бөлігі тағы бір бұрынғы шабақханада орналасқан. Қала қабырғалары елдегі ең толық сақталған ортағасырлық қала қабырғаларының бірі болып табылады, оның 18 бастапқы мұнарасының 11-і әлі де тұр. Қаланың басқа мұражайларына National Trust-қа қарасты Elizabethan House, English Heritage басқаратын Great Yarmouth Row Houses және II дүниелік соғыс кезеңіндегі үй шаруашылығына арналған жеке меншіктегі Blitz and Pieces кіреді. Time and Tide мұражайында орналасқан Maritime Heritage East серіктестігі теңіз мұрасын және мұражай коллекцияларын насирдеуді мақсат етеді. 2021 жылдың қазанында көше суретшісі Бэнкси қалада "A Great British Spraycation" деп аталған бірнеше суреттер жасады.

Басқару

Ұлы Ярмутты аудандық және округтік деңгейде қамтитын жергілікті басқарудың екі деңгейі бар: Ұлы Ярмут кенттік кеңесі және Норвичте орналасқан Норфолк округі кеңесі. Кенттік кеңес Холл Плейндегі Ұлы Ярмут қалалық үйінде жиналады, ол II* санаттағы тізімделген ғимарат. Ұлы Ярмут ежелгі борон болған. Алғашқы борон Яре өзенінің толығымен солтүстік жағында орналасқан, ол Норфолк және Саффолк арасындағы тарихи шекараны құрады. 1668 жылы Сауттаун енгізілгеннен кейін борон кеңейтілді және екі округтің ішінде қалды. 1889 жылы сайланған округтік кеңестер құрылғанда, Ұлы Ярмут өзінің округтік деңгейдегі қызметтерді ұсынуға жеткілікті деп есептелді, сондықтан Норфолк округі кеңесінен тәуелсіз округтік боронға айналды. Салтанатты және сот істері үшін борон 1891 жылдың 1 сәуіріне дейін Норфолк пен Саффолк округтерін қамтыды, содан кейін округ шекарасы түзетіліп, толығымен Норфолк округіне қосылды. Ұлы Ярмут округтік бороны 1972 жылғы Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру Заңына сәйкес 1974 жылы таратылды. Бұл аудан үлкен Ұлы Ярмут боронының бөлігіне айналды, төменгі деңгейдегі метрополистік емес аудан, ал Норфолк округі кеңесі алғаш рет қалаға округтік деңгейдегі қызметтерді ұсынды. Бұрынғы округтік боронның ауманы үшін мұрагерлік приход құрылмады, сондықтан ол Ұлы Ярмут кенттік кеңесі тікелей басқаратын, еншісі жоқ аймаққа айналды. Ұлы Ярмут – Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасында өкілдік етілетін сайлау округі. Қазіргі депутаты – Консервативтік партиядан Брэндон Льюис.

Жабайы табиғат

Ярумоут аймағында сирек және ерекше түрлердің көптеген мекендеу орындары бар. Кеме айлақтары арасындағы аймақта Ұлыбританиядағы Жерорта теңізі шаяндарының ең ірі үйірі орналасқан. Қаладан кейін орналасқан Брейдон Вотер – 100 000-нан астам құстың қыстау орны бар маңызды су құстары мен жаға құстарының мекені. Жағалауда көбінесе боз және жалпы итшандарды, сондай-ақ, қара құстар, кішкентай кайра, қара өркеш, тоқылдақ, шаяндар мен теңіз қанатынан кездесуге болады. Бұл және оны қоршаған Хэлвергейт батпақтары қоршаған ортаны қорғау аймағы болып табылады. Қазіргі уақытта аймақтың көп бөлігін, негізінен RSPB сияқты табиғатты қорғау ұйымдары басқарады. Жағажайдың Солтүстік Денс аймағы құмдық өсімдіктерінің арқасында ерекше қорғалатын табиғи аумақ (SSSI) мәртебесіне ие және әр жазда Ұлыбританиядағы ең ірі кішкентай стерн колонияларының бірін, сондай-ақ, көк шаңшықтар мен далалы қызылқұйрықтардың көптеген санын қамтиды. Кездесетін басқа көбелектерге кішкентай мыс және жалпы көк көбелектер жатады. Жақын жердегі зират көктемгі және күзгі көшіп бара жатқан құстардың уақытша тоқтау орны ретінде танымал. Көшіп бара жатқан кезде қарапайым қызылқұйрық пен ақбас торғай жиі кездеседі. Бұдан бұрын континенттен желмен келген сирек жәндіктердің бірінші рет байқалғандарын да тіркелген.

Спорт және демалыс

Жергілікті негізгі футбол клубы – Грейт Ярмут Таун, «Блоатерс» деп белгілі, және ол Шығыс округтер лигасынде ойнайды. Оның стадионы Уэлсли демалыс алаңында орналасқан, ол кейіннен Веллингтон герцогы болған сэр Артур Уэлслинің құрметіне аталған. Шығыс Англиядағы Горлстонмен күшті бәсекелестік бар. Жергілікті футбол клубтарына Ұлы Ярмут және Аудандық лигасы қызмет көрсетеді. Грейт Ярмуттың ат жарыс жолы бар, онда тік жолмен 1 миль (2 км) қашықтықта жарыстар өтеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және кейін моторарба жарыстары өткізілді. Осы жарыстар Кастер-роудтағы тасқынды стадионда ұйымдастырылды. Соғыстан кейінгі команда «Ярмут Блоатерс» деп аталды, бұл атау түтілген балықтың атынан алынған. Сондай-ақ, онда банго және сток-кар жарыстары да өткізіледі. 1981 жылы салынған негізгі Марина демалыс орталығында үлкен жүзу бассейні мен конференц-зал бар; онда тікелей эфирде ойын-сауық шаралары, мысалы, жергілікті әртістер Хантон мен Дин қойған жазғы пантомималар көрсетіледі. Орталықты Ұлы Ярмут спорт және демалыс қоры басқарады. Қор 2006 жылдың сәуір айында ғимаратты коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы ретінде басқару үшін құрылды. 2008 жылғы жазғы маусымның басында Плежер Бич бақшасында әлемдегі алғашқы Segway Grand Prix жарысы ашылды. Англиядағы 8 шарлы бильярдты басқаратын Англия бильярд қауымдастығы (EPA) жыл бойы бірнеше демалыс күндері Ұлы Ярмуттың шетіндегі Воксхолл демалыс паркінде Ұлттық финалдық жарыстарын (Интер-конти және Интер-лига, жеке және командалық жарыстар, сондай-ақ Англия іріктеулері) өткізеді.

Жергілікті БАҚ

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East және ITV Anglia ұсынады. Телевизия сигналдары Такольнестон таратушысынан немесе екі жергілікті қайта таратушыдан (Great Yarmouth және Gorleston on Sea) қабылданады. Қаланың жергілікті радио станциялары: BBC Radio Norfolk 95.1 FM, Heart East 102.4 FM, Greatest Hits Radio Norfolk & North Suffolk (бұрын The Beach деп аталған) 103.4 FM және 107.4 FM жиілігінде қаладан хабар тарататын Harbour Radio қоғамдық радио станциясы. Ұлы Ярмут Меркурий қаланың апталық жергілікті газеті, сондай-ақ округ бойынша тарайтын Eastern Daily Press газетін де қамтиды.

Автобустар

Ұлы Ярмут қаласындағы автобус станциясы – жергілікті бағыттардың торабы, ол Market Gates сауда орталығының төменгі жағында орналасқан. Қызметтерді көбінесе First Eastern Counties компаниясы атқарады. Норвич пен Лоустофт қалаларын байланыстыратын Excel X1 маршруты қалада тоқтайды. Басқа жергілікті автобус бағыттары Мартам, Хемсби, Горлстон, Брэдвелл және Белтон елді мекендерінің шетін байланыстырады.

Порт және өзен

Яре өзені Ұлы Ярмутты Горлстон және Сауттаун сияқты қалалық округтің басқа аймақтарынан бөліп тұрады; нәтижесінде қаланың екі көпірі маңызды көлік байланысына айналды. Алғашқыда Хэйвен көпірі ғана өзен арқылы жалғыз байланыс болды, бірақ 1980-жылдардың соңында Брейдон көпірі Брейдон суы арқылы A12 тас жолын жүргізіп, ескі Брейдон виадугінің теміржол көпірін алмастырды. Екеуі де көтеру көпірлері, оларды көтеріп, өзен көлігінің өтуіне мүмкіндік жасауға болады; бұл көлік кептелісіне алып келуі мүмкін. "Көпір көтерілді" деген тіркес қалада кездесуге кешігудің синониміне айналды. Ұлы Ярмуттың оңтүстік ұшы мен Горлстон арасында жүретін паром Оңтүстік Денстегі заводтар мен Горлстонның негізінен тұрғын үйлерге орналасқан аймақтары арасында әлдеқайда қысқа байланыс қамтамасыз етті. Дегенмен, жұмыс істеуге кеткен шығындардың артуы және өнеркәсіптік белсенділіктің төмендеуі 1990-жылдардың басында оның жабылуына әкелді. 2006 жылдан бері қайта жаңартылған "Southern Belle" саяхаттық кемесі қаланың Хэйвен көпірінен өзен бойында тұрақты экскурсиялар ұсынады. 1925 жылы Маунт-Эджкамб графы үшін салынған, қазір ол Грейт-Ярмут және Горлстон бу кеме компаниясының меншігінде. Солтүстік теңіздегі терең сулы порт – Ұлы Ярмуттың сыртқы портының құрылыс жұмыстары 2007 жылдың маусым айында басталып, 2009 жылы аяқталды. Алғашқыда IJмуиденмен паромдық байланыс құру жоспарланған, бірақ ол іске аспады. Seamax Ferries компаниясының Ұлы Ярмут пен IJмуиденді пароммен байланыстыру жобасы 2008 жылы басталуға тиіс болған. 2009 жылы орнатылған екі ірі кран да (кейін алынып тасталған) контейнер терминалы жоспарларын сақтап тұра алмады, олар да тоқтатылды.

Құтқару қайықтары станциясы

Ұлы Ярмут қаласында кем дегенде 1802 жылдан бері құтқару қайығы болған. Алғашқы қайықтар жекеменшікпен жұмыс істеді, бірақ 1857 жылы RNLI оларды өз басқаруына алды. Құтқару қайықтары станциясы Горлестондағы Риверсайд жолында орналасқан, одан Трент класындағы "Самарбета" және B класындағы (жағалаудағы) "Seahorse IV" құтқару қайықтары шығады.

Жолжай

Ярмуттан тыс, Ярмут жолдары деп аталатын бейілім 1800 жылдардың басында Шығыс жағалаудың ең жақсыларының бірі саналды. Наполеон соғыстары кезінде флоттар сол жерде жиналатын және теңізге шығатын. Бүгінде бұл бейілім көбінесе зәкір деп аталады.

Жолдар

Қалаға А47 және А143 автожолдары қызмет көрсетеді. 2017 жылға дейін Лондоннан А12 автожолы Ярмут қаласында аяқталар еді; Highways England жолдарды жақсарту бағдарламасы аясында Лоустофттан келген бағыт А47 ретінде қайта нөмірленді, содан кейін А12 Ваксхолл айналмасының орнына Лоустофт қаласында аяқталады. Айналма жол ескі теміржолдың бойымен салынды, ол А12 автожолын Лоустофт және Лондонға дейін жалғастыруға мүмкіндік берді. Айналма жолдар, қиылыстар және көпірлер көлік көп уақытта жиі тоқырап қалады.

Үшінші өзеннен өту

Ұлы Ярмут қаласында солтүстік Горлстонды Оңтүстік Денс және Сыртқы портпен байланыстырып, қала орталығының тығыздығын азайту мақсатында үшінші өзен арқылы өтудің жоспарлары ілгеріледі. 2009 жылдың ортасында төрт мүмкін ұсыныс бойынша халыққа кеңес жүргізілді, бірақ жоспарлар қаржыландырудың жетіспеуі және контейнер терминалының жабылуына байланысты тоқтап қалды. 2016 жылы 1 миллион фунт стерлингтен астам қосымша қаржы бөлінді және Харфри айналымындағы A12 жолын Оңтүстік Денспен байланыстыруға арналған мүмкін болатын өту ұсынысы жасалды. Көпір жобасы 2020 жылы бекітілді, "Елжапырақ көпірі" деп аталатын ашылмалы көпірдің құрылысы 2021 жылдың қаңтарында басталды және 2023 жылдың мамырында аяқталуы жоспарланған. Құрылыс жұмыстары кезінде Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған жарылмаған неміс бомбасы табылғаннан кейін, оны залалсыздандыруға тырысқанда жарылып кетті. Көпір жол қозғалысына 2024 жылы ашылады.

Ауа

Қаланың солтүстігінде орналасқан Солтүстік Денс вертолет алаңы CHC Helicopter компаниясымен басқарылады. 2011 жылы вертолет алаңының жабылуы туралы хабарланды, операциялар Норвич халықаралық әуежайына көшіріледі деп күтілген, бірақ бұл орындалмады.

Бірінші респонденттер тобы

Ұлы Ярмут ауданында Шығыс Англия жедел жәрдем қызметінің алғашқы реакциялық тобы құрылды. Олар өздері тұратын немесе жұмыс істейтін жергілікті қауымдастықтың еріктілер тобынан құралған және NHS жедел жәрдем қызметімен 999 нөміріне келіп түсетін шұғыл шақыруларға жауап беру үшін дайындалған.

Кәсіпорын аймағы

Ұлы Ярмут және Лоустофт кәсіпорын аймағы 2012 жылдың сәуір айында құрылды. Оның құрамында Бікон Паркі және Ұлы Ярмут қаласындағы Оңтүстік Денс орналасқан.

Орта ғасырлар

Джоан Ларк (шамамен 1490 – 1529 жылдан кейін), кардинал Томас Вулсидің әйелі және оның екі заңсыз баласының анасы.

Туған қалалар

Ұлы Ярмут 1956 жылдан бері Францияның Рамбуйе қаласымен қалалық байланыс орнатып келеді.