Кіріспе

Англиядағы қала және ірі паром порты

Англиядағы Довер қаласы – Оңтүстік-Шығыс Англияның Кент графтығында орналасқан қала және ірі паром порты. Ол Франциямен Довер бұғазы арқылы бетпе-бет, ал бұл Англия жоғалауының ең тар бөлігі, Францияның Грис-Нез мүйісіне қарайды. Қала Кентербериден оңтүстік-шығысқа қарай, ал Мейдстоуннан шығысқа қарай орналасқан. Довер қаласы – Довер ауданының әкімшілік орталығы және Довер портының орналасқан жері. Археологиялық қазбалар көрсеткендей, бұл аймақ әрқашан Ұлыбританияға кіретін және одан шығатын адамдардың тоғысқан жері болған. Қаланың аты одан өтетін Дур өзенінен шыққан. Соңғы жылдары қала өзгерістерге ұшырады: Лондонға жоғары жылдамдықты теміржол қатынасы салынды, 2018 жылы Сент-Джеймс ауданында жаңа сауда орталықтары ашылды, сондай-ақ жағажай мен серуендеу жолы жаңартылды. 2019 жылы порттың батысында 500 метрлік жаңа пирс салынды, ал аймаққа 330 миллион фунт стерлинг инвестициясының аясында жаңа марина ашылды. Бұл сонымен қатар көптеген заңсыз көшіп-қонушылар үшін де маңызды бағыт болып табылады. Довер порты қаланың көптеген тұрғындарына жұмыс орындарын ұсынады, сондай-ақ туризм саласы да дамыған, оның ішінде Довердің әйгілі ақ жартастары бар. 2019 жылы Довер қамалына 368 000-нан астам турист келді. Довер порты арқылы жүзеге асырылатын үлкен көлемдегі жүк және халық ағыны, сонымен қатар қала халқының аздығына байланысты, ірі порты бар қала ретінде жіктеледі.

Тарих

Археологиялық қазбалар осы аймақта Тас дәуірінде адамдар өмір сүргенін, сондай-ақ Темір дәуіріне қатысты да табылған заттар бар екенін көрсетті. Рим дәуірінде бұл аймақ Рим коммуникациялық желісінің бір бөлігіне айналды. Ол Кентербери және Уотлинг көшесімен байланысты болды және Портус Дубрис, яғни бекінілген портқа айналды. Доверде жартылай сақталған римдік маяк (Британиядағы ең биік римдік құрылыс) және сақталған римдік қабырға суреттері бар вилланың қалдықтары сақталған. Кейіннен Довер 1086 жылғы «Домсдей кітабында» тіркелді. Порттың үстінде бекіністер салынды және кемелерді бағыттау үшін маяктар орнатылды. Бұл – Бес порттың бірі және түрлі басқыншыларға қарсы бастион ретінде қызмет етті: атап айтқанда, Наполеон соғыстары кезінде француздар және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия. Суық соғыс кезінде Довер қамалының астындағы Ақ жартастарда аймақтық үкімет орналасқан. Бұл 1974 жылы жасалған Довер қаласының 1:10,000 масштабты советтік жоспарында стратегиялық нысан ретінде көрсетілмеген. Порт, егер кеңестік әскерлер Еуропаға жерден басып кірсе, Рейн армиясына күштерді жеткізу үшін кемеге отыру орны ретінде пайдаланылуы мүмкін еді. 1974 жылы Довердің жанындағы Лэнгдон шығанағында бір жаттық табылған. Онда француз үлгісіндегі қола соққылар бар, бұл суға батқан кеменің жүгінің қалдығы болуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл жаттық Англия мен Франция арасындағы сауда жолдары қола дәуірінде немесе одан да ертерек кезеңде болғанын көрсетеді. 1992 жылы қола дәуіріне жататын «Довер қайығы» деп аталатын кеме су астында алты метр тереңдікте табылған. Бұл – теңізге лайықты қайықтың ең ежелгі табылған нысандарының бірі. Радиокөміртектік әдіс арқылы зерттеу жүргізу нәтижесінде қайықтың құрылысы шамамен б.з.д. 1550 жылға жатқызылды.

Этимология

Алғаш рет Portus Dubris латынша түрінде тіркелген, бұл атау бритон тіліндегі "су" деген сөзден шыққан (орта ғасырлық валли тілінде dwfr, қазіргі валли тілінде dŵr, бірақ "dwfrliw" (акварель) ескі валли жазуын сақтап қалды, бретон тілінде dour). Осы элемент қаланың француз тіліндегі Douvres атауында және Дур өзенінің атында кездеседі, бұл басқа ағылшын қалаларында, мысалы Вендоверде де байқалады. Дегенмен, қазіргі валли тіліндегі Dofr атауы – ағылшын тіліндегі Dover атауынан алынған. Аталған атау кем дегенде Шекспирдің "Король Лир" пьесасында (1603-1606 жылдар аралығында) қолданылған, онда қала мен оның жартастары маңызды орын алады.

Довер қоршауы (1216)

Франция патшасы Людовик VIII король Генрих III-ті тақтан түсіру мақсатымен әскерін Довердің құрлық жағалауына түсірді. Генрих III шамамен 400 садақшыны Довердің ақ жартастарында орналастырып, Луи әскеріне шабуыл жасады, ал оның атты әскері жағажайдағы басып келгендерге қарсы шабуылдады. Бірақ француздар ағылшын аттыларын талқандап, садақшыларды тарату үшін жартасқа көтерілді. Луи әскері Довер ауылын басып алып, ағылшындарды Кентербериге кері шегіндірді. Француздардың Доверді бақылауы үш айға созылды, одан кейін ағылшын әскері қарсы шабуыл жасап, француздарды жеңіліске ұшыратып, елдеріне қайтуға мәжбүр етті.

География және климат

Довер Ұлыбританияның оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Еуропа құрлығына ең жақын нүкте – Оңтүстік Форлендтен Грис-Нез мүйісі Довер бұғазы арқылы көрінеді. Қаланың алғашқы қонысы Доур өзенінің аңғарында, басым оңтүстік-батыс желдерінен қорғалған жерде пайда болған. Бұл өзеннің аузының сазға толуына себеп болды. Қала портты сақтап қалу үшін жасанды толқын қырылғыштар (breakwaters) салуға мәжбүр болды. Бұл толқын қырылғыштар кеңейтіліп, бейімделген, нәтижесінде порттың көп бөлігі қайта құрылған жерде орналасқан. Өзеннің екі жағындағы жоғары жатқан жерлер – Батыс биіктіктері және Довер қамалы орналасқан шығыс биік нүктесі – жаугершілерден қорғану үшін пайдаланылған. Қала бірте-бірте өзен аңғары бойымен кеңейіп, бірнеше ауылды өз ішіне қосты. Жағалау бойында өсімдіктердің өсуі шектеулі, себебі жартастар тікелей теңіз жағасында орналасқан. Темір жол жартастардың етегімен өтеді, тоннельдер мен насиптер арқылы салынған. Доверде мұхиттық климат (Кёппен классификациясы Cfb) басым, ол Ұлыбританияның қалған бөлігіне ұқсас, жыл бойы қоңыржай температура және әр айда аз жауын-шашын жауады. Ең жоғары температура 37,4 °C (99 °F) 2019 жылдың 25 шілдесінде Лэнгдон шығанағында тіркелді, ал ең төменгі температура 1972 жылдың 31 қаңтарында Довер RMS-де тіркелді. Температура көбінесе ... және ... аралығында болады.

Демография

1800 жылы, Ұлыбританияның алғашқы ұлттық санағына бір жыл қалғанда, Эдвард Хастед (1732–1812) қалада шамамен 10 000 адам тұрғанын хабарлады. 2001 жылғы санақ бойынша Довер қаласында 28 156 тұрғын болды, ал Ұлттық статистика басқармасы есептеген Довердің бүкіл қалалық аймағының халқы 39 078 тұрғынға жетті. Довердің кеңеюіне байланысты, көптеген шеттегі ежелгі ауылдар қала құрамына енді. Бастапқыда Довер Сент-Мэри және Довер Сент-Джеймс болып бөлінген, 1836 жылдан бері Бакленд және Чарлтон Довердің бір бөлігіне айналды, ал Макстон (батысқа қарайғы шағын елді мекен), Ривер, Керсни, Темпл Иуэлл және Уитфилд – барлығы да қала орталығының солтүстігінде орналасып, оның құрамына кіреді.

Кішігірім сауда

Қаланың негізгі сауда көшелері – Хай-стрит, Биггин-стрит, Маркет-сквер, Кэннон-стрит, Пенчестер-роуд және Касл-стрит. Кастлтон сауда паркі қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. 2018 жылы жаңа Сент-Джеймс сауда және ойын-сауық паркі ашылды, ол қала орталығының оңтүстікке қарай созылған бөлігі болып табылады және дүкендер, мейрамханалар, Travelodge қонақ үйі және Cineworld кинотеатрынан құралған.

Жол

Довердің негізгі байланыс артериясы – A2 жолы, қала мен Кентербериді байланыстырған екі бұрынғы бағытты қайталайды. Римдік жол ғасырлар бойы қолданылып келді, бірақ 18 ғасырдың соңында ақы төленетін жолға айналды. Осы жолмен дилижанстар қатынайтын, бір дереккөз бойынша, Лондонға сапар күні бойы, таңғы 4-тен "кешкі асқа үлгеруге" дейін созылған. Батысқа және шығысқа қарай жүретін тағы бір маңызды жолдар – A20 арқылы Фолькстонға, содан кейін M20 арқылы Лондонға, ал A258 арқылы Дилден Сандвичке дейін. 2020 жылдың желтоқсан айында Ұлыбританияда COVID-19-дың жаңа штаммдарының пайда болуына байланысты Франциямен шекараның күрт жабылуынан жүк көліктерінің ұзын тізімі қалыптасты.

Темір жол

Темір жол Доверге екі бағыттан жеткен: Оңтүстік-Шығыс темір жолының басты желісі 1844 жылы Фолкстоунмен байланысты, ал Лондон, Чатем және Довер темір жолы 1861 жылы Кентербериден желісін ашты. Оңтүстік-Шығыс пойыздары Довер Приори станциясынан Лондон Чаринг-Кросс, Лондон Виктория немесе Лондон Санкт-Панкрас Халықаралық станцияларына, сондай-ақ Кенттегі Рамсгейт немесе Сандвичке қатынайды. High Speed 1 арқылы Санкт-Панкрас Халықаралық станциясына жоғары жылдамдықтық қызмет енгізілгеннен кейін Лондон мен Довер арасындағы пойыз сапары 55 минутқа дейін қысқартылды. Чатэм магистралі Приориға дейін 1959 жылы Британдық теміржолдарының 1955 жылғы жаңғырту жоспары аясында Кент жағалауын электрлендірудің 1-кезеңінің бір бөлігі ретінде электрлендірілді. Дил арқылы Рамсгейтке дейінгі желі 1961 жылдың қаңтар айында Кент жағалауын электрлендірудің 2-кезеңінде электрлендірілді. Бұл маршрут Доверден Сент-Остеллге дейінгі 2-ұлттық велосипед жолымен, 16-аумақтық маршрутпен және Довердегі 17-аумақтық маршрутпен байланысады. Ол үш қамалдан өтеді. Біріншіден, Доверден бастап, тік беткеймен Довер қамалынан өтеді. Содан кейін Оңтүстік Форленд маяғы маршруттан көрінеді. Көбінесе Кингсдауннан Дилге дейін шығыс жағалау бойында, Уолмер және Дил қамалынан өтіп, көлік қозғалысы шектеулі. Royal Cinque Ports Golf Club арқылы төлемдік жолмен (велосипедшілер үшін тегін) Сандвич қаласына дейін барады. Сандвичте маршрут 15-аумақтық маршрутпен қосылады. Довер қаласының орталығы велосипедшілерге қолайлы: теңіз жағалауында арнайы велосипед жолдары және қаланың жаяу өтетін жолдары арқылы велосипед жолдары бар.

Кеме

Довер порты Довер Приори теміржол станциясынан 20 минуттық жаяу қашықтықта орналасқан. Порттан Кале (DFDS, P&O және Irish Ferries) және Дюнкерк (DFDS) қалаларына қатынайтын паромдар бар. Довер – Дюнкерк паромдық бағытын бастапқыда Norfolkline паром компаниясы иеленген. Бұл компания 2010 жылдың шілде айында пан-еуропалық оператор DFDS Seaways компаниясымен сатып алынды. Сапар уақыты шамамен екі сағатты құрайды. Дюнкерк қаласының орналасқан жері Солтүстік Еуропа елдеріне, оның ішінде Бельгияға, Нидерландыға, Германияға және одан әрі саяхат ететін автокөлік жүргізушілерге ыңғайлы.

Автобус

Шығыс Кенттегі Stagecoach компаниясы жергілікті автобус қызметтерін ұсынады. Довер қаласы Stagecoach Diamond желісінде орналасқан, ол Кентербери және Дил қалаларымен байланыстырады. Довер портындағы Батыс доктары қала орталығынан, сондай-ақ Кентербери мен Дилден автобустармен қызмет көрсетіледі. Довер қаласы Фолкстоун, Хайт және Димчерч қалалары арқылы Нью-Ромниге бағытталатын The Wave желісінің бастапқы нүктесі болып табылады. Лидд әуежайы арқылы Лидд қаласына рейстер бар, содан кейін Камбер және Рай қалалары арқылы Гастингс қаласына дейін жалғасады. Сэндвич қаласына да байланыс бар. Автобустар Доверден Эйторн арқылы Эльвингтонға қатынайды. National Express компаниясы Доверден Кенттің басқа қалаларына, оның ішінде Кентербери, Фолкстоун, Эшфорд, Кент, Мейдстоун, Гиллингэмге (Хемпстед Валли сауда орталығында) және Гринхитке (Блювотер сауда орталығында) автобустарды іске қосады. Бұл маршруттар Дартфордтан Лондонға, Бекслихит, Элтем, Уолворт, Канари Уорф, Элефант және Касл, Лондон қаласы және Виктория автобус станциясына дейін созылады.

РНЛИ

"Довер" құтқару қайығы – Батыс доктерінде орналасқан "Северн" класындағы құтқару қайығы. "Довер" құтқару станциясы Довер портындағы Кроссволл кейінде орналасқан. Бұл – флоттағы ең үлкен "Северн" класындағы құтқару қайығы. Ол бүкіл Ұлыбританияны қамтитын RNLI ұйымына тиесілі. Құтқару қайығының нөмірі 17-09, және ол Ла-Манш каналында көптеген төтенше жағдайларда жұмыс істейді. "Северн" класы су бетінде қалу үшін жасалған. Талшықпен күшейтілген композиттік материалдан (FRC) жасалған қайық жеңіл, бірақ өте мықты және аударылған жағдайда өзін-өзі түзеуге арналған.

Мемлекеттік қызметтер

Доверде бір аурухана бар, Бакленд ауруханасы. Бұрынғы ауруханалардың қатарында Корольдік Виктория ауруханасы, инфекциялық аурухана және көз ауруханасы болған.

Теледидар

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC South East және ITV Meridian ұсынады. Теледидар сигналдары қаланың оңтүстігінде орналасқан жақын жердегі Довер теледидар таратушысынан және Довердің орталығындағы жергілікті қайталағыш таратушыдан қабылданады. Довер 1958 жылдан 1981 жылға дейін Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Англия аймағында ITV франшизасын басқарған Southern Television Ltd компаниясының телестудиялары мен өндіріс кеңселеріне үй болды. Студиялар Расселл көшесінде орналасқан және "Оңтүстік-Шығыс көрінісі", "Орта апта көрінісі", "Оңтүстік жаңалықтары", "Ферма прогресі" және күнделікті эпилог "Guideline" сияқты бағдарламаларға қонақ болды. 1982 жылы студияларды TVS басқарды және "Coast to Coast" бағдарламасына үй болды, бірақ компания өз қызметін Мейдстондағы жаңадан аяқталған Телевизиялық орталыққа көшіргеннен кейін бір жыл өткен соң жабылды.

Газеттер

Доверде ақылы екі газет бар: «Довер Экспресс» (Kent Regional News and Media баспасы) және «Довер Меркурий» (KM Group баспасы). Бұрын қалада тегін таратылатын газеттердің қатарында KM Group компаниясының бөлігі болған «Dover және Deal Extra» және KOS Media компаниясының бөлігі болған «yourdover» газеттері болды.

Радио

Доверде бір жергілікті коммерциялық радиостанция бар, KMFM Shepway және White Cliffs Country, 106.8FM жиілігінде Доверге хабар таратады. Станция 1997 жылдың қыркүйегінде Доверде «Нептун радиосы» ретінде құрылды, бірақ 2003 жылы Фолкстоунға көшірілді және KM Group компаниясы сатып алғаннан кейін қайта аталды. Доверде сондай-ақ Heart South, Gold және BBC Radio Kent станциялары да қызмет көрсетеді. Бакленд ауруханасының радиосындағы Gateway Hospital Broadcasting Service 2006 жылдың соңында жабылды. Бұл 1968 жылы құрылған Шығыс Кенттегі ең көне ауруханалық радиостанция болды. DCR 104.9FM (Dover Community Radio) 2022 жылдың мамыр айында 104.9FM жиілігінде хабар тарата бастады және Довер мен White Cliffs Country үшін арналған қоғамдық радиостанция болып табылады. Осы атпен онлайн-станция 2011 жылдың 30 шілдесінде іске қосылды, ол Довер және ауданы үшін жергілікті бағдарламалар, музыка және жаңалықтар ұсынады. Бұған дейін DCR 2010 жылдан бері онлайн подкаст қызметі ретінде жұмыс істеді. Dover Community Radio компаниясына OFCOM 2020 жылдың 12 мамырында қоғамдық радио лицензиясын берді. 2021 жылдың қараша айынан бастап BFBS Gurkha Radio Довердегі 90.8FM жиілігінде хабар таратады және оны Довер қауымдық орталығындағы (Burgoyne Heights) хабар тарату орнынан 1 миль радиуста ұстауға болады. Бұл OFCOM-ның 2022 жылдың қыркүйегінде аяқталуы тиіс шағын FM қызметтерінің сынақ трансляциясының бөлігі, бірақ Burgoyne Heights тұратын Гурка қауымына қызмет көрсету үшін оны ұзарту мүмкін.

Мәдениет

Үш мұражай бар: негізгі Довер мұражайы, Довер көлік мұражайы және римдік суреттелген үй. Қалада екі кинотеатр бар: Довер мұражайында орналасқан Silver Screen Cinema және 2018 жылы St James' Retail and Leisure кешенінің аясында ашылған Cineworld Cinema. High Street көшесінен тыс орналасқан Чарлтон сауда орталығында сауда дүкендері, Довер жергілікті қоғамдық орталығы, демалыс мүмкіндіктері және Довер қоғамдық радиосының студиялары бар. 2001 жылы ашылған White Cliffs театры Астор колледжінде орналасқан. Сондай-ақ, Сент-Эдмунд католик мектебінде қоғамдық театр бар.

Спорт

Уитфилдте орналасқан Places Leisure басқаратын Довер аудандық демалыс орталығы 2019 жылдың наурызында ашылды. Ол Таунволл көшесіндегі бұрынғы нысанды алмастырды, оны Your Leisure коммерциялық емес қайырымдылық қоры басқарды. Бұл қор спортпен айналысуға арналған және бассейнді қамтиды. Мұнда Довер Атлетик ФК сияқты спорт клубтары бар, ол Ұлттық лигада ойнайды; сондай-ақ регби, жүзу, су полосы және нетбол (Довер және аудандық нетбол лигасы) түрлері де дамыған. Довер ескек клубы – Ұлыбританиядағы ең көне жағалау ескек клубы. Оның тарихы бай, бір кезде Оңтүстік жағалаудағы ең жақсы клуб атанған. Клубтың веб-сайтындағы тарих бетінен толық ақпарат алуға болады. Көпшілік назарына ілігетін оқиғалардың бірі – Англия арнасын жүзу. Мұнда жағажайдан, пирсден немесе теңізден балық аулауға болады. Сонымен қатар, «Довер тілі» (solea solea) деп аталатын балық Еуропа суларында кең таралған. Довер қазірде падлбординг және каяк сияқты түрлі су спорты түрлеріне отандық атанды.

Әдебиетте

М. Р. Джеймс өзінің 1911 жылғы "Руналарды тастау" атты қорқынышты әңгімесінің бір бөлігін қаладағы Лорд Уорден қонақ үйінде орналастырды. Мэтью Арнольд 19 ғасырдағы "Довер жағасы" өлеңінде Доверді бейнеледі. Довер Чарльз Диккенстің "Екі қаланың хикаясы" романында бірнеше рет айтылады. Рассел Хобан 1980 жылғы "Риддли Уокер" пост-апокалиптикалық романында Доверді "Do It Over" деп өзгертіп қолданды. Уай "Хау" болып, Кентербери "Кембри", ал Эшфорд "Бернт Арс" болып ауыстырылды.

Әнмен

Вера Линн орындаған "(There'll Be Bluebirds Over) The White Cliffs of Dover" 1942 жылы жазылған. Британдық Blur тобының "Clover Over Dover" әні 1994 жылғы "Parklife" альбомының 12-ші трегі. Американдық Bright Eyes тобының "Calais to Dover" әні 2020 жылғы "Down in the Weeds, Where the World Once Was" альбомының 13-ші трегі. Baby Queen-нің "Dover Beach" әні оның 2021 жылғы "The Yearbook" альбомында бар. Ол Доверге сапардан кейін бұл әнді жазды, Мэтью Арнольдтың осы аттас өлеңінен шабыттанды және "Sамphire Hoe"де осы әнге музыкалық видео түсірді.