Кіріспе

АҚШ коммерциялық емес ұйымы. Сот тағайындалған арнайы адвокаттар (CASA) – АҚШ-тағы жәбірленген немесе қанағаттандырылмаған балаларға сот тағайындалған адвокаттарды қолдайтын және дамытатын ұлттық қауымдастық. CASA – штаттық немесе жергілікті CASA кеңсесі ұсынған оқудан өткен, қоғамдық еріктілер. Ұлттық CASA қауымдастығының мәліметінше, бүкіл ел бойынша 49 штат пен Колумбия округінде 93 000-нан астам еріктілер қызмет етеді. Солтүстік Дакота – CASA бағдарламасы жоқ жалғыз штат. Жыл сайын CASA қызметтері арқылы 250 мыңнан астам балаға көмек көрсетіледі.

Тарих

1977 жылы Сиэтл жоғары сотының судьясы Дэвид Суукуп, мемлекеттік Балаларды қорғау қызметі ұсынған ақпаратқа сүйене отырып, зәбір көрген және қанағаттандырылмаған балалардың мүддесін қорғау бойынша шешімдер қабылдаумен бетпе-бет келді. Суукуп, еріктілерді бір жағдайға толыққанды арнап, балалардың ең жақсы мүддесін қорғай алатынын ұсынды. Оның идеясына 50 ерікті жауап берді, бұл бүкіл АҚШ бойынша зәбір көрген және қанағаттандырылмаған балаларға жақсырақ өкілдік беру қозғалысын бастады. 2007 жылға қарай Ұлттық CASA қауымдастығы ел бойынша 2 миллион балаға көмек көрсетті.

Қазіргі жағдай

CASA бағдарламасы құрылғаннан бері АҚШ-тың 49 штаты мен Колумбия округін қамтуға дейін өсті. Кейбір мемлекеттік және жергілікті органдар үкіметтік қаржыландыру алады, ал басқалары алмайды. Ұлттық CASA агенттігі Жасөспірімдер сот төрелігі және қылмыстың алдын алу кеңсесінен келетін гранттарға, сондай-ақ коммерциялық емес ұйымдармен, қайырымдылық корпорациялармен және қоғамдық әрекет топтарымен жасалған серіктестіктерге сенеді. CASA, әдетте, баланың мүддесі үшін алғашқы сот отырысында тағайындалады. Кейбір штаттарда балаға сотта өкілдік ету үшін адвокат – қорғаншы (guardian ad litem, GAL) ретінде тағайындалады. GAL CASA функциясын да атқаруы мүмкін, ал кейбір жағдайларда балаға CASA және GAL екеуі де тағайындалады.

Оқыту

CASA – бұл қоғамдық еріктілер, олар мемлекеттік немесе жергілікті CASA кеңсесі ұсынған оқудан өтеді. Оқу кемінде 30 сағаттық оқыту, сот отырысын бақылау және жыл сайынғы біліктілікті арттырудан тұрады. CASA сондай-ақ қылмыстық тексеруден өтуі керек. Әр штат өзінің бағдарламасын әзірлейді, ұлттық оқу және бағдарлама стандарттарын іске қосады. CASA еріктілерінен оқуды аяқтаудан басқа білім деңгейіне қатысты талаптар жоқ. Бір құқықтық мақалада CASA бағдарламаларындағы «құрылымдық расизм» анықталды, онда еріктілердің көп бөлігі ақ және орта тапқа жатады, бірақ олар негізінен ақ емес және тұрмысы нашар отбасыларды тексеруге жіберіледі.