Кіріспе

Котуи – Доминикан Республикасының орталық аймағындағы қала және Жаңа дүниенің ең көне қалаларының бірі. Ол Сибао аймағындағы Санчес Рамирес провинциясының орталығы болып табылады. Халық санағы бойынша муниципалитетте 79 596 адам тұрады.

Тарих

1505 жылы Родриго Трильо де Мехиа Испания губернаторы Николас де Овандоның бұйрығымен қаланы құрды. Бұрын Котуй деп жазылатын қаланың аты, 16 ғасырдың басында испан жаулап алушылары пайдаланған алтын және күміс кендерінің маңында орналасқан тайно тайпасының есімі болған.

Алғашқы жылдар

XVI ғасырдың алғашқы екі онжылдығында Испания аралындағы алтынның жалпы сомасы 30 000 килограммға бағаланды, бұл сол жылдардағы Еуропаның алтын өндірісінен және португалдар Африкадан жинаған алтыннан асып түсті. Тарихшы Педро Мартир де Англерия өзінің "Una Decada de Orbe Novo" еңбегінде Котуи кен аймағына сілтеме жасап, былай деп түсіндіреді: "Хиспаньолада Котуй деген атпен тағы бір аймақ бар, ол Инхабо және Каябо провинцияларын бөліп тұрады. Онда таулары мен аңғарлары бар, алтынның бастауы осында, кішкентай кесектер жиі табылмайды: қатты және таза алтын кезекті тастардың ішінде және тау жыныстарының қабаттары арасында кездеседі: тау жыныстарын жару арқылы алтынның қабаттарын іздеуге болады. 1533 жылы Котуи қала мәртебесіне ие болды, содан кейін ол Ла Вилла Межорада дель Котуи деп аталды. Котуи алтын кенісі өндіріске кірісіп, Жаңа әлемдегі ең бай кен орындарының біріне айналды. XVI ғасырдың үшінші онжылдығында Котуи алтын кенісін неміс кеншілердің компаниясы игерді, олар сол кезде маңызды кеншілер лагерін құрды. Кенді испан Франсиско Давила Испания королінің тапсыруымен Майоразго арқылы басқарды. 1554 жылы Франсиско Давила қайтыс болғаннан кейін, оның өсиеті бойынша Котуи алтын кенісінен түскен табыстың он пайызы Испаниядағы Аранда-де-Дуэро қаласындағы шіркеуді салуға бөлінуі керек еді. 1562 жылы қатты жер сілкінісі қаланы қиратты және ол қазіргі орнына, Ямаса тауларының солтүстігіне және Юна өзеніне жақын жерге көшірілді. XVII ғасырда тарихшы Нието Валькасер испан монархиясының бұйрығымен осы жерде жан-жақты зерттеу жүргізді. Ринконның мәлімдемесіне сәйкес, ол испан қаласының қираған қалдықтарын тапты, бұл қатты тектоникалық құбылыстың, яғни 1562 жылы Ла Консепсьон де Ла Вега қаласын қиратқан жер сілкінісінің салдары екенін көрсетті, сондай-ақ бұл жер сілкінісі Ла Вилла дель Котуиді де қиратты және кендердің суға батуына себеп болды. 1655 жылдың мамыр айында он мыңнан астам ағылшын Испанияға шабуыл жасап, астананы басып алып, содан кейін бүкіл аралды жаулап алуды көздеді. Санто-Доминго қаласын қорғау үшін 37 мамандырылған котуилық садақшы аттанды, олардың қылыштары басып кіргендерге үлкен зиян келтірді, соның арқасында Санто-Доминго қаласын жаулап алудан сақтап қалды. Котуи сонымен қатар 1808 жылдың 7 қарашасында Пало-Хинкадо шайқасында қолбасшы болған Хуан Санчес Рамирес туған жері болды. Хуан Санчес Рамирес доминикандықтардың басшысы ретінде француздарды жеңу үшін тағайындалды, оның басшылығымен француздар осы аумақтан "Ла Реконкиста" деп аталатын тарихи күрес арқылы қуылды.

Тәуелсіздік соғысы

Хуан Пабло Дуарте 1838 жылғы 16 шілдеде «La Trinitaria» құпия қоғамын құрғаннан кейін, Cotuisanos тұрғындары дерлік бірден әке Пуигверт пен Хосе Вальверде басшылығымен ұйымдасты. Котуи және Сан-Франциско де Макорис қалалары хаитиліктерді қалалық әкімшіліктерден қуғызып, тәуелсіз муниципалдық билікті жүзеге асырған алғашқы қалалар болды. 1844 жылғы қаңтарда Вальверде мен Пуигверт 16 қаңтардағы манифестке қол қойып, әлемге, әсіресе Гаити билігіне доминикан халқы соғысқа дайындалып жатқанын хабарлады. Тәуелсіздік жарияланғаннан кейін, көптеген Cotuisanos тұрғындары Гаитинің басып кіруіне қарсы болған шайқастарға қатысты, себебі Гаити 1844 жылғы 27 ақпанда доминикан халқы жариялаған тәуелсіздікті мойындаудан бас тартты.

Қайта қалпына келтіру соғысы

Капотильодағы оқиғалар белгілі болған соң, Котуи қаласы Қайта Орнатуды қолдаған кезде, жүздеген котуисанолықтар 1861 жылы Испанияға қосылу арқылы жоғалған Республиканы қайтару үшін күреске шықты. Олардың ішінде ең көп көзге түскендері – Эстебан Адамс, Базилио Гавилан, Хосе Эпифанио Маркес, Томас Кастильо және Франсиско Суриел болды. Олар түрлі бағыттардағы әрекеттерге қатысты, бірақ негізінен штаб-пәтері Котуиде орналасқан, генерал Грегорио Луперон басқарған Шығыс майданында күш білдірді.

Экономика

Қала алтын, күміс, темір, боксит, мәрмәр және никель кен орындарымен, құнарлы топырақтарымен және Кариб теңізіндегі ең үлкен жасанды көл – Преса-де-Хатильомен әйгілі. Ол мөлдір өзендерімен және үңгірлерімен де (Гуакара деп аталатын тарихи алдындағы үңгірлер) танымал. Мұнда күріш, банандар, какао, ананас, құмар жемістері және ямс өндіріледі. Котуи – Метс клубының ойыншысы Дуанер Санчестің, Милуоки Брюэрс клубының ойыншысы Хосе Капелланның және Лос-Анджелес Доджерс клубының ойыншысы Теоскар Эрнандестің туған қаласы. Санчес Рамирес облысындағы Котуи маңындағы басқа да ірі елді мекендер – Вилла-Ла-Мата, Фантино, Ла-Куева және Севикос.

Мәдениет

Таза ұғым шіркеуі 1741 жылы салынды және 17 ғасырдың басында пайда болған геррериандық стильдегі діни ескерткіштердің бір бөлігі болды, ғимараттардың порталдарымен мақтанады және Карлос V патшалығының бұрынғы Санто-Доминго провинциясына жаңа әлеуметтік серпіліс әкелді. Муниципалитеттің приходтық ғибадатханасы приходтың діни қызметкері Диего Фернандес де Кастро мырзаның басшылығымен 200 жылдан астам уақыт бойы сақталды. 1929 жылы қоңырау мұнарасы салынды, оның құрылысы кезінде және негізі қазылғанда жұмысшылар көп жылдар бойы осы жерге жерленген скелеттерге айналған бірнеше мәйіттерді тапты. Бұл шіркеу 1946 жылы жер сілкінісінен қирады. 1957 жылы жаңа Таза ұғым шіркеуі ашылды, ол муниципалитеттің орталық саябағының алдында, ескі шіркеу тұрған жерде орналасқан. Котуи карнавалының бастауы Испанияда, сонымен қатар Африка мәдениетінің де ықпалы бар. Бұл жердің тағы бір мәдени көрінісі – Киелі Рухтың керемет діни мейрамын тойлау. Бұл мереке жыл сайын мамыр және маусым айларында тойланады, ал ұйымдастырушылар бауырластық деп аталады. Мереке таяқтардың немесе барабандардың ойналуымен және ән айтумен ерекшеленеді. Бұл 1529 жылы діни қызметкер Альваро де Кастро құрған Жаңа әлемдегі ең көне бауырластық. Котуи, елдегі барлық қалалар сияқты, жыл сайын өздерінің қасиетті қамқоршы мейрамын тойлайды, бұл мерекелер Таза ұғымды Әзіре Айшаның құрметіне 30 қарашадан 8 желтоқсанға дейін атап өтіледі. Бұл елдегі ең көне қасиетті қамқоршы мейрамдарының бірі.

Климат

Котуиде тұрақты желдердің тропикалық жаңбырлы орман климаты (Köppen Af) басылады.