Кіріспе

Ван Гогтың 1890 жылғы картинасы

"Қаралар бар бидай өрісі" (Korenveld met kraaien) – Винсент ван Гогтың 1890 жылғы шілде айында салған суреті. Көптеген сыншылар оны оның ең ұлы туындыларының бірі деп санайды. Бұл Ван Гогтың соңғы картинасы деген кең таралған пікір бар. Бұл ой Винсенте Миннеллидің 1956 жылғы "Өмірге құштарлық" атты өмірбаяндық фильмі арқылы танымал болды, онда Ван Гог өзін-өзі атпастан бірден бұрын осы суретті салған болып көрсетілген. Бірақ шындығында оның соңғы картинасы – "Ағаш тамырлары". Оның хаттарынан мәлім болғандай, "Қаралар бар бидай өрісі" шамамен 10 шілдеде аяқталған және 1890 жылғы 14 шілдедегі Ауверс қалалық әкімшілігі мен Добиньи бағы сияқты суреттерге дейін жасалған. Сонымен қатар, Ян Хюльскер жиналған бидайдың суреті, "Бидай үймелері бар егістік" (F771) кейінірек салынған туынды болуы керек деп жазған.

Шығу тегі

Ван Гог мұражайының "Қаралар бар бидай өрісі" 1890 жылы шілдеде, Ван Гог өмірінің соңғы апталарында салынған. Көптеген адамдар оны соңғы туындысы деп санайды, бірақ "Ағаш тамырлары" оның соңғы суреті болуы мүмкін. Екі шаршы холстқа салынған "Қаралар бар бидай өрісі" биік, бұлтты аспанды және оның үстінен ұшып бара жатқан қарғаларды бейнелейді. Орталық жолдың ешқайда жете бермейтіні және қарғалардың ұшу бағытының белгісіздігі оқшаулану сезімін күшейтеді. Суреттің үштен екі бөлігін желмен шайқалып тұрған бидай егісі құрайды. Ван Гогтың сүйікті жазушыларының бірі Жюль Мишелет қарғалар туралы былай деп жазған: "Олар әр нәрсеге қызығушылық танытады және барлығын бақылайды. Ежелгі адамдар, бізден гөрі табиғатпен тығыз байланыста өмір сүрген, олар адам тәжірибесінің әлі күнге дейін жарық бермейтін көптеген мәселелерде, сондай-ақ ақылды және дана құстың нұсқауларын іздеудің пайдалы екенін анықтады". Кэтлин Эриксон бұл сурет қайғы мен өмірінің аяқталып бара жатқаны туралы сезімді білдіреді дейді. Ван Гог қарғаларды өлім мен қайта жаралу, немесе тірілудің символы ретінде пайдаланған. Қызыл және жасыл түстердің қарама-қарсылығындағы жолды Эриксон Буньянның "Көшпендінің жолы" атты еңбегіне негізделген уағыздың метафорасы деп түсіндіреді, онда саяхатшы жолдың ұзақтығына қайғырады, бірақ сапардың соңында Мәңгілік қала күтіп тұрғанына қуанады. 1890 жылдың 10 шілдесінде Ван Гог ағасы Тео мен оның әйелі Жо Бонгерге хат жазып, 6 шілдеде Парижде кездескеннен кейін Оверде тағы үш үлкен сурет салғанын хабарлайды. Олардың екеуі де бұрқасынды аспан астындағы бидай алқаптары ретінде сипатталған, олар "Бұлтты аспан астындағы бидай өрісі" және "Қаралар бар бидай өрісі" деп есептеледі, ал үшіншісі – Добиньи бағы. Ол қайғысын білдіруге тырысқанын, кейін "өте жалғыздық" (de la solitude extrême) деп қосымша жазғанын, бірақ сонымен қатар бұл суреттер ауылдың денсаулыққа пайдалы және күш беретін жақтарын көрсетеді деп санайтынын айтады (және оларды мүмкіндігінше тезірек Парижге алып кетуді жоспарлағанын қосады). Уолтер мен Метцгер "Ван Гог: толық суреттер" еңбегінде: "Ван Гогтың сөздері суретшінің қайғысы мен үмітсіздігіне қатысты қарапайым түсіндірулерді қолдамайды, сондай-ақ оның өзіне-өзі қол жұмбас кезінде осы суретті шейшебінде салғанына қатысты кең таралған сенімді де растамайды" дейді және: "Басқаша айтқанда, суреттегі қарғалар Ван Гогтың өмірімен тығыз байланысты жеке символ болды" деп қорытындылайды. Бұл суреттер Ван Гогтың соңғы апталарында, 1890 жылдың маусым және шілде айларында ғана қолданған екі шаршы холсттарының мысалы. Сурет Амстердамдағы Ван Гог мұражайының коллекциясында сақталады, сондай-ақ "Бұлтты аспан астындағы бидай өрісі" де осында сақталған. "Қаралар бар бидай өрісі" 1991 жылы басқа 19 Ван Гог суретімен бірге ұрланып, бірақ тез арада табылды; ұрлық кезінде сурет "қиын зардап шекті".