Кіріспе

Колумбиядағы кино өндірісі 1997 жылы Колумбия Конгресі 46-баптың 397-заңы, яки Жалпы мәдениет заңын қабылдады. Бұл заң Колумбия киноиндустриясын дамытуға қолдау көрсету мақсатында Corporación PROIMAGENES en Movimiento (PROIMAGES in Motion Corporation) деп аталатын киноны ілгерілету аралас қорын құруды көздеді. 2003 жылдан бастап елде кинематографиялық белсенділік артып келеді, бұл Кино заңының нәтижесінде мүмкін болды. Кино заңы кинематографиялық салаға қатысты бастамаларды жандандырып, Киноны дамыту қорының (FDC) құрылуына жағдай жасады.

Тарих

Колумбия киносының тарихы 1897 жылы елге алғашқы кинематограф келген кезде басталды, бұл оқиға Аугуст және Луи Люмьердің Парижде кинематографияны ойлап тапқаннан екі жыл кейін болды. Кинематограф алғаш рет Колон (қазіргі Панама, бірақ сол кезде Колумбияның құрамында болған) портында, Барранкилья және Букарамангада көрсетілді, содан кейін ел астанасы Боготаға жетті. Сол жылдың тамыз айында кинематограф Муниципалды театр ғимаратында (кейіннен бұзылған) көрсетілді.

Алғашқы жылдары

Колумбияда кинематограф енгізілгеннен кейін көп ұзамай ел "Мың күндік соғыс" деп аталатын азамат соғысына қабаланды, бұл барлық кино өндірісін тоқтатты. Алғашқы фильмдер көбінесе табиғат пен күнделікті колумбиялық өмірден алынған эпизодтарды көрсетті. Бұл фильмдердің көп бөлігін Боготадағы "Салон Олимпия" иелері болған Ди Доменико ағайындары жасады. Ди Доменико ағайындары Колумбиядағы алғашқы деректі фильмді де түсірді – "El drama del quince de Octubre" ("15 қазанның трагедиясы"), ол Бояка шайқасының жүз жылдығына арналған болатын, сонымен қатар генерал Рафаэль Урибе Урибеге жасалған қастандықты баяндады, бұл фильм шыққан кезде қырқыс дау тудырды.

Үнсіз фильмдер

Колумбия киносының алғашқы жылдары продюсерлер 1922 жылға дейін фильмдерінде табиғат пен күнделікті өмірді бейнеледі. Осы жылы «Мария» атты алғашқы көркем фильм пайда болды (қазір толық көшірмелері сақталмаған). Фильмді Панамада кино таратушы болып жұмыс істеген испан иммигранты Максимо Кальво Олмедо түсірді. Ол Кали қаласына сапарға шақырылып, фильмнің түсірілімін басқарумен және жүргізумен айналысты. Фильм Хорхе Исаакстың «Мария» романы негізінде жасалған. Колумбия киносының тағы бір пионері – Боготада тұратын Антиокиялық продюсер және театр режиссері Артуро Асеведо Валларино. Шетелдік фильмдердің енгізілуі және олардың Колумбияда тудырған қызығушылығынан кейін, театрлар бұрынғыдай табысты болмай қалды, сондықтан Асеведо «Асеведо е Хихос» (Асеведо және Ұлдары) атты кино өндіріс компаниясын құруға шешім қабылдады. «Асеведо және Ұлдары» Колумбиядағы ең ұзақ жұмыс істеген өндіріс компаниясы болды, ол 1923 жылдан 1946 жылға дейін қызмет етті және 1930 жылдардағы Ұлы депрессиядан өткен жалғыз компания еді. «Асеведо және Ұлдары» 1924 жылы «La tragedia del silencio» (Сытыраудың трагедиясы) және 1928 жылы «Bajo el Cielo Antioqueño» (Антиокия аспаны астында) фильмдерін жасады. «Антиокия аспаны астында» фильміне жергілікті бай адам Гонсало Мехиа қаржы бөлді. Фильм элиталық деп сынға түсті, бірақ көрермендер тарапынан күтпеген жағымды қабылдауға ие болды. Колумбиядағы фильмдер көбінесе табиғат, фольклор және ұлтшылдық тақырыптарына негізделген, бірақ әдеби шығармалар бойынша түсірілген фильмдер де болды. 1926 жылы «Garras de oro: The Dawn of Justice» (Алтын тырнақтар; атауы жартылай испан және жартылай ағылшын тілінде) фильмі шықты. Бұл фильм саяси мәселеге негізделгенімен, Панаманың Колумбиядан бөлінуіне және АҚШ-тың осы қақтығыстағы рөлін сынағанымен ерекшеленеді – бұл Колумбия киносы үшін батыл қадам болды.

1930 жылдардағы дағдарыс

1928 жылы колумбиялық Cine Colombia компаниясы Ди Доменико киностудиясын сатып алды, ол үміткер табысқа ие болғандықтан халықаралық фильмдерді таратты. Ол кезде колумбиялық көрермендер колумбиялық фильмдерге қарағанда халықаралық фильмдерді артық көреді. Осының салдарынан 1928 жылдан 1940 жылға дейін Колумбияда тек бір толық метражды дыбысты фильм түсірілді: Альберто Сантаның «Al son de las guitarras» («Гитаралардың үнімен») фильмі, ол ешқашан кинотеатрларда көрсетілмеді. Колумбиялықтар Голливуд фильмдеріне көбірек қызығушылық танытты. Колумбия киноиндустриясының жанкүйерлері ұлттық киноны дамыту үшін қажетті қаржы, технология немесе дайындыққа ие болған жоқ. Колумбиялық фильмдер әлі үнсіз болғанда, халықаралық индустрияда түсті және дыбысты фильмдер қарқынды дамып, колумбиялық киноны үлкен кемшілікке ұшыратты. 1940 жылдары Богота қаласынан Освальдо Дуперли атты кәсіпкер Ducrane Films компаниясын құрды және Аргентина мен Мексика киносының күшті бәсекесіне қарамастан көптеген фильмдер түсірді, ол 1931 жылдан кейін колумбиялықтардың үшінші таңдауына айналды. Осы кезеңде Асеведо және Ұлдары компаниясы ғана сақталды, бірақ ол 1945 жылы жабылды. 1950 жылдары Габриэль Гарсия Маркес және Энрике Грау индустрияны қайта жандандыруға тырысты. 1954 жылы жазушы және суретші екі суретші «La langosta azul» («Көк лобстер») сюрреалистік қысқаметражды фильмін жасады. Гарсия Маркес киноиндустриясында сценарийші ретінде, ал Грау сурет салуын жалғастырды.

"Порномисерия" кинотеатры

Порномисерия киносы – 1970-ші жылдары Колумбия сыншылары қолданған термин. Бұл термин кедейлік пен адамның қайғы-қасіретін пайдаланып, ақша табуға және режиссерлеріне халықаралық деңгейде танылуға ұмтылған фильмдерді сипаттау үшін пайдаланылды. "Порномисерия" терминін аргентиналық режиссер Луис Пуэнцо Латын Америка киносындағы шеттетілген өмірлердің шамадан тыс бейнеленуін сынау үшін енгізген. (Қараңыз: "Қайғы порнографиясы" немесе "Кедейлік порнографиясы" ұқсас құбылыстар үшін.) Ең көп сынға ұшыраған мысалдардың бірі – Сиро Дуранның 1978 жылғы "Гамин" фильмі, көшеде өмір сүретін балалар туралы деректі фильм. Фильм қалалық кедейлікті бейнелеумен шектелмей, мысалы, балалардың автокөлік радиоларын ұрлаған жасанды көріністерін де көрсетті. Grupo de Cali тобының жетекшілері Карлос Майоло мен Луис Оспина бұл фильмді қатты сынағандардың қатарында болды. Олардың арасында порномисерия киносының пародиязы – "Кедейліктің вампирлері" (1977) фильмі де бар. Виктор Гавирия режиссері көше балаларының өмірінің шынайы бейнесін көрсету арқылы қоғамдық пікірдің кейбір бөліктерін наразылыққа толтырған әлеуметтік фильмдерімен ерекшеленді, мысалы, жүлделі "Роза сатушы" (La vendedora de rosas, 1998) фильмінде болғандай.

Кинолық даму компаниясы (FOCINE)

1978 жылдың 28 шілдесінде Кино даму компаниясы (Compañía de Fomento Cinematográfico (FOCINE)) 1977 жылы бір жыл бұрын құрылған Кино даму қорын басқару үшін құрылды. FOCINE алғаш рет Колумбияның Коммуникациялар министрлігіне бекітілді, ол он жыл ішінде 29 фильмді, сондай-ақ көптеген қысқаметражды және деректі фильмдерді қолдады. Әкімшіліктегі жемқорлық 1993 жылы FOCINE-нің жабылуына себеп болды. Осы кезеңде Карлос Майолоның туындылары Колумбия киносында жаңа фильмдер жасау формаларын енгізіп, ұлттық киноның эстетикасын және көрнекі тілін жаңартты. Густаво Ниэто Роа мексикалық киноның ықпалымен комедия жанрын дамытуға көмектесті. 20-шы ғасырдың соңғы онжылдығында Колумбия үкіметі FOCINE-ді таратып, фильм жасаушыларды басқа елдермен, әсіресе Еуропадан және жеке капитал инвесторларымен бірлесіп фильм түсіруге мәжбүр етті. Бұл тұрғысынан, Серхио Кабрераның "Каракол стратегиясы" (La estrategia del caracol) сияқты маңызды туындылар жасалды, ол көптеген халықаралық жүлделерді жеңіп алып, ұлттық фильмдерге деген ұлттық қызығушылықты қайта жандандырды. Сондай-ақ, Хорхе Али Триана "Боливармын" (Bolívar soy yo, 2002) фильмімен көптеген жүлделер мен танылуға ие болды.

Кино туралы заң

2003 жылы Колумбия үкіметі жергілікті кино өндірісіне көмек көрсетуді стандарттаған 814-ші заңды қабылдады, ол «Кино заңы» деп те белгілі. Қаржы дистрибьюторлар, көрсетушілер және кинопродюсерлерден алынатын салықтар арқылы жиналды. Мақсаты – кинопродюсерлерді, қысқаметражды фильмдерді, деректі фильмдерді және қоғамдық жобаларды қолдау болды. Жиналған қаражат PROIMAGENES кино өндірісінің аралас қоры арқылы басқарылды. Тағы бір фильм – Фелипе Алжуренің «Колумбиялық арман» (соңғы сөз ағылшын тілінде, «Американдық арман» тұжырымын ерекше атап көрсету үшін) фильмі, ол техникалық жаңалықтарға қол жеткізіп, колумбиялық кинода бұрын-соңды көрілмеген сюжеттік шешімдерді қолданды. Кейбір сыншылар бұл кезеңді «колумбиялық киноның қайта жаңаруы» және оның бүкіл тарихындағы толыққанды дамыған индустрия құрудың ең жақсы мүмкіндігі деп бағалады. Президент Альваро Урибе Велестің екінші мерзімінде үкімет Кино заңына қаржыландыруды қысқарту мақсатында салық реформасын ұсынды. Бұл қадам президенттің сынға ұшырауына себеп болды, бірақ Мәдениет министрі Эльвира Куерво де Джарамильо Қаржы министрлігінде бұл заңның колумбиялық киноға бөлінген қаржы ресурстарын тигізбеуі үшін белсенді лоббилік жұмыс жүргізді. Қаржы министрі кино индустриясының мүдделерін қорғауға келісті.

Халықаралық жобалау

Колумбия киносы халықаралық шараларда өте сирек көрініс тапса да, 1970 жылдары Марта Родригес пен Хорхе Сильваның "Chircales" (1972) сияқты бірнеше деректі фильмдерге белгілі бір деңгейде сәттілік күлді, олар халықаралық жүлделер мен танылуға ие болды. 1990 жылдары Сильва "Каракол стратегиясы" (1993) фильмімен, ал Виктор Гавирия "Родриго Д: No futuro" (1990) және "Роза сатушы" (1998) фильмдерімен көзге түсті, соңғысы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма бұтағы" үшін номинацияланды. 2000 жылдары актриса Каталина Сандино Морено Колумбия-Америка туындысы "Мария Грейс" фильміндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Морено 2004 жылы Берлин халықаралық кинофестивалінде де үздік әйел актерлік рөлі үшін номинацияланып, жүлделі орынды Шарлиз Теронмен бөлісті.

Құжаттамалық фильмдер

Колумбиядағы деректі фильмдердің сапасы әртүрлі болған. Дегенмен, кино индустриясы материалдарды көрсету және тарату кезінде туындаған кедергілерге байланысты олар кеңінен таралмады. Осы аудиовизуалды материалдарға қызығушылық танытқан көрермендердің саны аз. 1970 жылдары Кали қаласында кино ғана емес, жалпы өнер саласында да үлкен даму болды. Осы кезеңде Карлос Майоло, Луис Оспина, Андрес Кайседо, Оскар Кампо және басқа да деректі фильмдерді түсірген режиссерлерден құралған Grupo de Cali тобы құрылды. Олар өздерінің туындылары арқылы орын мен шындықтың ерекше сезімін бейнеледі. Сонымен қатар, Марта Родригес және Хорхе Сильва сияқты деректі фильмдерді жасаушылар антропология тақырыбын қамтыған, көптеген өмір салты мен көпшілікке беймәлім шындықтарды көрсететін көптеген фильмдер түсірді.

Анимациялық фильм

Колумбиядағы анимациялық фильмнің дамуы, Латын Америкасының қалған бөлігі сияқты, баяу және тұрақсыз болды, және анимацияның маңыздылыққа ие болуы соңғы жылдары ғана басталды. Елдегі алғашқы қадамдар 1970-ші жылдарға таяу уақытта жасалды, әсіресе телеарналық жарнама өндірісінде. Бірақ, өткен онжылдықтың соңында Колумбиядағы тоқтау анимациясының (stop motion) пионері саналатын Фернандо Лаверде, эксперименталды әдістер мен шектеулі ресурстарды пайдаланып, ұлттық және халықаралық деңгейде танылған қысқа анимациялық туындыларды жасады. Богота тумасы Карлос Санта анимациялық фильм әлемін бейнелеу өнері ретінде зерттеді және Колумбиядағы эксперименталды анимацияның әкесі деп есептеледі. 1988 жылы FOCINE қолдауымен Санта «Түннің жолаушысы» (El pasajero de la noche) фильмін, ал 1994 жылы Каракас кинофестивалінде «Қараңғы орманда» (La selva oscura) фильмін ұсынды. Екі фильм де көркемдік және мазмұндық құндылығы үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. 2010 жылы Карлос Санта «Леон Прозактың құпия белгілері» (Los Extraños Presagios de León Prozak) атты алғашқы толық метражды анимациялық фильмін аяқтады, ол Аннеси халықаралық анимациялық кинофестивалінде көрсетілді. 2000-ші жылдары Колумбия анимациясында жаңа қозғалыс пайда болды, бұл жаңа буынның жанрға деген қызығушылығы мен жаңа технологиялардың дамуының нәтижесі болды. 2003 жылы «Боливар Батыр» толық метражды анимациялық фильмі жарық көрді, сондай-ақ Колумбия және Латын Америкасы аниматорларының жұмысын қолдауға және марапаттауға бағытталған LOOP анимация және бейне ойындар фестивалі құрылды.

Кино фестивальдері

Колумбияда көптеген кинофестивальдер өтеді, бірақ ең бастысы деп айтуға болады, 1960 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан Картахена кинофестивалі мен 1984 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан Богота кинофестивалі. Екеуі де Латын Америкасы мен Испания фильмдерін ұсынады.

Басқа конкурстар

Халықаралық фестивальдардан басқа, жыл бойы кездесулер, көрмелер мен фестивальдар өтеді, олар көрермендерді жинап, жергілікті киногерлерді марапаттайды. Ең танымалдары: Cien miradas, un país ("Жүз көз, бір ел") – Колумбияда және бірнеше еуропалық қалаларда жыл сайын өткізілетін кинофестиваль. Іс-шараны Аудиовизуалды өнерді дамыту қоры немесе "Fundaudiovisuales" ұйымдастырады. Eurocine: 1995 жылдан бері жыл сайын өткізілетін байқау, онда коммерциялық тарату арқылы қол жетімді емес еуропалық фильмдер көрсетіледі. Іс-шараны Гёте институтының Боготадағы кеңсесі және Еуропалық комиссияның Боготадағы делегациясы, Cinemateca distrital de Bogotá бірлесіп ұйымдастырады. Festival de cine francés (Француз кино фестивалі): 2001 жылдан бері жыл сайын қыркүйек айында француз киносының ең жақсы үлгілерін көрсетеді. Оны Богота, Медельин, Кали және Барранкильядағы француз елшілігі қолдайды. Фестиваль бағдарламасына конференциялар, семинарлар және дөңгелек үстелдер кіреді. Semana de Cine Colombiano, Sí Futuro (Колумбия кино апталығы, Иә, болашақ): Кино заңы қабылданғаннан кейін Колумбия киноөндірісінің өркендеуінен туындады. 2006 жылы колумбиялық киноны насихаттау мақсатымен басталып, халықаралық қазылар алқасы еңбегімен көзге түскен фильмдерге, режиссерлар мен актерлерге марапаттау жүргізе бастады. Imaginatón: Кәсіби және әуесқой киногерлердің барлық жастағы және ұлттағы қатысуымен өтетін екі жылдық кино түсіру және көрсету марафоны. Олар filminuto in plano secuencia ("бір кадрмен түсірілген минуттық фильм") жасауға шақырылады. Ең үздік фильмдерді мамандандырылған қазылар алқасы таңдап, марапаттайды. Іс-шараны "Аудиовизуалды ойын-сауық талдау және дамыту" саласындағы Black Velvet Laboratories компаниясы ұйымдастырады. Festival de Cine y Video de Santa Fe de Antioquia (Santa Fe de Antioquia кино және бейне фестивалі): 2000 жылдың наурызынан бері Санта-Фе-де-Антиокия кино және бейне корпорациясы және режиссер Виктор Гавирия ұйымдастырған фестиваль. Оның мақсаты – Антиокия аймағында киноөндірісті дамыту және көрермендерді қалыптастыру. Дегенмен, елдің кез келген аймағынан киногерлер қатыса алады. MUDA Colombia: Колумбия Университетінің Аудиовизуалды туындыларының көрмесі (MUDA, испан тіліндегі аббревиатурасы) – жыл сайынғы байқау, онда университеттердің үздік жұмыстары марапатталады, сондай-ақ елдің кино профессорлары ұсынған педагогикалық әдістер талқыланады. In Vitro Visual: Колумбиядағы қысқаметражды фильмдерге арналған ең беделді іс-шаралардың бірі. Бұл фестиваль сейсенбі күндері колумбиялық, ал бейсенбі күндері шетелдік қысқаметражды фильмдерді көрсетеді. Фильмдерді ардагер киногерлерден құралған қазылар алқасы жыл сайынғы байқау арқылы іріктеп алады. Фестиваль соңында марапаттар, ресми мүсіндер (Санта-Люсия) және ақшалай сыйлықтар табыс етіледі. Іс-шараны Black Velvet Laboratories және In Vitro Producciones ұйымдастырады. LOOP, Festival Latinoamericano de Animación & Videojuegos (Латын Америкасы анимация және бейне ойындары фестивалі): Жастарды оқуға және шығармашылықтарын дамытуға ынталандыратын анимация фестивалі, ерекше назар цифрлық жұмыстарға беріледі. Фестивальдің сайты білім алмасу және өнер туындыларын бөлісуге мүмкіндік беретін қауымдастыққа айналды. CineToro кинофестивалі: Эксперименталды және тәуелсіз фильмдерді насихаттауға бағытталған жаңадан пайда болған іс-шара. Жыл сайын өткізіліп, сирек кездесетін фильмдер көрсетіліп, халықаралық қонақтар шақырылады.

Көрмелер мен таратылу

Колумбияда бес ірі коммерциялық кинотеатр желісі бар: Cine Colombia, Cinemark, Cinépolis, Procinal және Royal Films. Сонымен қатар, көптеген тәуелсіз кинотеатрлар да бар, мысалы, Боготадағы Cinemateca Distrital de Bogotá және Боготадағы Музео де Арте Модернодағы Los Acevedos.

Колумбияда ашылулар

Жыл Колумбия кино өнеркәсібінің кассалық ашылулары Шетелдік кассалық ашылулар Барлық кассалық ашылулар Колумбия кассалық ашылуларының үлесі199322742760.72%199412672680.37%199522492510.80%199632702731.10%199712512520.40%199862372432.47%19993Жоқ дерекЖоқ дерекЖоқ дерек200042002041.96%200171962033.45%200281761802.22%200351701752.86%200481591674.79%200581561644.88%200681541624.94%2007121891986.06%2008132002136.1%2009122022145.6%2010101962064.9%2011181882068.70%20122219121310.8%2013172272447.07%2014202742847.04%20153733236910.02%

Ең көп касса түсірген колумбиялық фильмдер

+Колумбияның 2023 жылғы ең көп кассалық табыс әкелген фильмдері Сенімсіз дереккөз: date=November 2023 Орын Тақырыбы Жалпы табыс Жылы1The 33 $12.19M 20152Мария, рақымға толы $6.52M 20043Холора кезіндегі махаббат $4.61M 20074Жыланның құшағы $1.33M 20155Қаскөйлердің анасы $0.53M 20006Құстардың жолы $0.51M 20187Эсмеральдеро $0.10M 20038Габо: Габриэль Гарсия Маркестің тууы $0.01M 20159Рабия $0.01M 200910Бақытсыз ешкі $0.01M 2017