Альфонсо Куарон: Мексикалық режиссердің өмір жолы мен шығармашылығы

Кіріспе

Мексикалық режиссер Альфонсо Куарон Орозко (Alfonso Cuarón Orozco, alˈfon. so kwaˈɾon; 28 қараша 1961 жылы туған) – мексикалық кинорежиссер. Оның жетістіктеріне төрт «Оскар» сыйлығы, жеті BAFTA сыйлығы және үш «Алтын глобус» сыйлығы кіреді. Куарон «Sólo con tu pareja» (1991) романтикалық комедиясымен көркем фильмдердегі дебютін жасады және «Кішкентай ханшайым» (1995) мен «Үлкен үміттер» (1998) фильмдерін экранизациялады. Оның шығармашылығындағы маңызды туынды – «Y tu mamá también» (2001) фильмі, ол «Үздік түпнұсқа сценарийі» номинациясына ие болды. Ол «Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны» (2004) фантастикалық фильмін, «Адамдардың балалары» (2006) антиутопиялық драмасын, «Гравитация» (2013) ғылыми-фантастикалық драмасын және «Рома» (2018) жартылай автобиографиялық драмасын режиссерлік етіп, үлкен танымаллыққа ие болды. Соңғы екеуі оған «Үздік режиссер» номинациясында «Оскар» сыйлығын әкелді. Ол сонымен қатар «Гравитация» үшін «Үздік фильм монтажы» және «Рома» үшін «Үздік операторлық жұмыс» сыйлықтарын жеңіп алды.

Ерте өмір және білім

Куарон Мексика қаласында, ядролық медицина саласындағы дәрігер Альфредо Куарон мен фармацевтикалық биохимик Кристина Оросконың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның Кристина есімді әпкесі және екі інісі бар: Карлос, ол да кинорежиссер, және Альфредо, табиғатты қорғау саласындағы биолог. Куарон Мексиканың Ұлттық автономды университетінде философияны, ал содан кейін сол университет құрамындағы Centro Universitario de Estudios Cinematográficos мектебінде кино өнерін оқыды. Дәл сол жерде ол режиссер Карлос Маркович және оператор Эммануэль Любецкимен танысты.

1990-1999: танымалдылыққа жету

Куарон Мексикада теледидарда жұмыс істей бастады, алдымен техник, кейін режиссер болып. Оның теледидардағы жұмысы оны бірнеше фильмдерге көмекші режиссер ретінде тағайындауға әкелді, соның ішінде «Ла Гран-Фиеста» (1985), «Габи: Шын оқиға» (1987) және «Ромеро» (1989). 1991 жылы ол өзінің алғашқы толық метражды режиссерлік жұмысын алды – «Sólo con tu pareja», әйелдерге құмар бизнесмен (Даниел Хименес Качо ойнады) туралы секс-комедия. Ол тартымды медбикемен қарым-қатынасқа түскеннен кейін, ЖИТС-ке шалдыққан деп алданып қалды. Куарон сценарийін жазумен, продюсерлікпен және режиссурамен қатар, Луис Патланмен бірге фильмді монтаждады. Фильмде сондай-ақ кабаре әншісі Астрид Хадад және модель/актриса Клаудия Рамирес (Куарон 1989-1993 жылдары аралығында қарым-қатынаста болған) ойнады. Фильм Мексикада үлкен сәттілікке ие болды. Осы жетістіктен кейін режиссер Сидней Поллак Куаронды 1993 жылы Showtime телеарнасы үшін түсірілген нео-нуар әңгімелер жинағы «Fallen Angels» сериалының бір бөлімін режиссерлеуге шақырды. Сериалда Стивен Содерберг, Джонатан Каплан, Питер Богданович және Том Хэнкс сияқты басқа режиссерлер де жұмыс істеді. Эпизодтың атауы «Қастандық, икемсіздікпен» (1993) деп қойылды, оның басты рөлдерін Лора Дерн, Алан Рикман және Дайан Лейн сомдады. 1995 жылы Куарон АҚШ-та түсірілген алғашқы көркем фильмін – Франсис Ходжсон Бернеттің 1905 жылғы сол аттас классикалық романының бейімделуін, «Балалық ханшайым» фильмін шығарды. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, «The New York Times» газетінің Жанет Маслин: «[Фильм] – жарқын, әдемі және сонымен бірге балалық қиялына толы», ол «көрерменді ертегінің есімдегі әлеміне тартады» және «Мисс Бернеттің қадірленген әңгімесін қайта жаңартуға жеткілікті еркіндік береді» деп мәлімдеді. Фильм «Үздік операторлық жұмыс» және «Үздік өндіріс дизайны» номинацияларында екі рет «Оскар» сыйлығына ие болды. Куаронның келесі фильмі де әдеби шығарманың бейімделуі болды – Чарльз Диккенстің «Ұлы үміттер» ромасының заманауи нұсқасы, басты рөлдерде Итан Хоук, Гвинет Пэлтроу және Роберт Де Ниро ойнады. Фильмге сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер айтылды, көбінесе теріс бағаланды. Алайда, «The Austin Chronicle» газетінің Рассел Смит фильмді мақтап, «Бұл фильмнің ең қызықты тұсы – Куаронның (Балалық ханшайым) Диккенстің көне, жиі қайта жаңартылған ертегісін қайта ойлап табуы. Бұл «Ұлы үміттер» тартымды, әуесқойлық сезімге толы, тәтті, жұмсақ немесе есептелген «магиялық» Голливуд бейнелерімен ешқандай байланысы жоқ» деп жазды.

Cuarón began working on television in Mexico, first as a technician and then as a director. His television work led to assignments as an assistant director for several film productions including La Gran Fiesta (1985), Gaby: A True Story (1987) and Romero (1989). In 1991 he landed his first big screen directorial assignment, Sólo con tu pareja, a sex comedy about a womanizing businessman (played by Daniel Giménez Cacho) who, after having sex with an attractive nurse, is fooled into believing he's contracted AIDS. In addition to writing, producing and directing, Cuarón co edited the film with Luis Patlán. The film, which also starred cabaret singer Astrid Hadad and model/actress Claudia Ramírez (with whom Cuarón was linked between 1989 and 1993) was a big hit in Mexico. After this success, director Sydney Pollack hired Cuarón to direct an episode of Fallen Angels, a series of neo noir stories produced for the Showtime premium cable network in 1993; other directors who worked on the series included Steven Soderbergh, Jonathan Kaplan, Peter Bogdanovich, and Tom Hanks. The episode was entitled, "Murder, Obliquely" (1993) starring Laura Dern, Alan Rickman, and Diane Lane. In 1995, Cuarón released his first feature film produced in the United States, A Little Princess, an adaptation of Frances Hodgson Burnett's classic 1905 novel of the same name. The film received critical acclaim with Janet Maslin of The New York Times declaring, "[the film] is a bright, beautiful and enchantingly childlike vision", one that "draw[s] its audience into the wittily heightened reality of a fairy tale" and "takes enough liberties to re invent rather than embalm Miss Burnett's assiduously beloved story". The film went on to receive two Academy Award nominations for Best Cinematography and Best Production Design. Cuarón's next feature was also a literary adaptation, a modernized version of Charles Dickens's Great Expectations starring Ethan Hawke, Gwyneth Paltrow, and Robert De Niro. The film received mixed reviews to negative reviews. Russell Smith of The Austin Chronicle did however praise the film writing, ". What's truly intriguing about this film, though, is the stylishness with which Cuaron (A Little Princess) reinvents Dickens' hoary, often remade tale. This Great Expectations has a seductive, enchanting feel that has nothing to do with sweet, gauzy sentiments or calculatedly “magical” Hollywood imagery".

2000-2009 жылдар: мансаптық жетістік

2001 жылы Куарон испан тілінде сөйлейтін актерлер тобымен Мексикаға оралып, Гаэль Гарсия Берналь, Диего Луна және Марибель Верду бас рөлдерде ойнаған «Y tu mamá también» фильмін түсірді. Бұл екі жыныстық құмарлыққа берілген жасөспірімнің өздерінен әлдеқайда үлкен, тартымды, үйленген әйелмен ұзақ саяхатқа шығуы туралы әңгіме. Фильмдегі сексуалдық жағдайдың ашық бейнеленуі, жиі кездесетін әдепсіз әзілдер, сондай-ақ саяси және әлеуметтік маңызы бар тұстамалар фильмді халықаралық деңгейде танымал етіп, сыншылардың жоғары бағасын алды. «Чикаго Сан Таймс» газетінің сыншысы Роджер Эберт: «Куарон талантты режиссер екені анық, және ол осы күнге дейін өзінің ең жақсы жұмысын жасады» деп жазды. Куарон ағасы Карлос Куаронмен бірге «Оскар» сыйлығының «Ең үздік түпнұсқа сценарийі» номинациясын бөлісті. 2004 жылы Куарон «Гарри Поттер» сериясының үшінші фильмін – «Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны» фильмін түсірді. Сол кезде Куаронның фильмге деген көзқарасы, әсіресе алдыңғы фильмдерге қарағанда түпнұсқа материалға көбірек еркіндік беруі үшін кейбір «Гарри Поттер» жанкүйерлері тарапынан сынға ұшырады. Алайда, «Y tu mamá también» фильмін көрген және жақсы көрген автор Дж.К. Роулинг бұл фильмді қазірге дейін өзінің сүйіктісі деп атады. Фильм алғашқы екі бөлімінен жақсы қабылданды, кейбір сыншылар оның жаңа стилін және романның мәнін толыққанды түсірген алғашқы «Гарри Поттер» фильмі екенін атап өтті. Кейіннен көрермендер мен сыншылар оны фильмдер сериясының ең жақсысы деп бағалады. Фильм екі номинацияда «Оскарға» ұсынылды: «Ең үздік визуалды эффекттер» және Джон Уильямс үшін «Ең үздік түпнұсқа музыка». 2006 жылы Клайв Оуэн, Джулианна Мур және Майкл Кейн ойнаған П.Д. Джеймс романының бейімделуі – Куаронның «Адам балалары» фильмі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және үш «Оскар» номинациясын алды. Куарон өзі фильмдегі жұмысы үшін екі номинация алды: «Ең үздік монтаж» (Алекс Родригеспен бірге) және «Ең үздік бейімделген сценарий» (бірнеше серіктестермен бірге). Ол «Эсперанто Фильмдер» («Эсперанто Фильмдер» халықаралық эсперанто тілін қолдағаны үшін осылай аталды) өндіріс және тарату компаниясын құрды, оның жұмысында «Бүркіт маусымы», «Панның лабиринті» және «Гравитация» фильмдері бар. Куарон сондай-ақ 2009 жылы «Autism Speaks» ұйымы үшін түсірген «Мен – аутизммін» деген даулы қоғамдық хабарламаның режиссері болды, ол аутизмді теріс бейнелегені үшін мүгедектер құқығын қорғаушы топтар тарапынан сынға ұшырады.

In 2001, Cuarón found himself returning to Mexico with a Spanish speaking cast to film Y tu mamá también, starring Gael García Bernal, Diego Luna and Maribel Verdú. It was a provocative and controversial road comedy about two sexually obsessed teenagers who take an extended road trip with an attractive married woman who is much older than them. The film's open portrayal of sexuality and frequent rude humor, as well as the politically and socially relevant asides, made the film an international hit and a major success with critics. Critic Roger Ebert of The Chicago Sun Times wrote, "It is clear Cuaron is a gifted director, and here he does his best work to date." Cuarón shared an Academy Award nomination for Best Original Screenplay with co writer and brother Carlos Cuarón. In 2004, Cuarón directed the third film in the successful Harry Potter series, Harry Potter and the Prisoner of Azkaban. Cuarón faced criticism at the time from some Harry Potter fans for his approach to the film, notably its tendency to take more creative liberties with the source material than its predecessors. However, author J. K. Rowling, who had seen and loved Cuarón's film Y tu mamá también, said that it was her personal favorite from the series so far. Critically, the film was also better received than the first two installments, with some critics remarking its new tone and for being the first Harry Potter film to truly capture the essence of the novels. It has been subsequently rated by audience polls and critics as the best of the movie franchise series. The film earned two Academy Award nominations for Best Visual Effects and Best Original Score for John Williams. In 2006, Cuarón's feature Children of Men, an adaptation of the P. D. James novel starring Clive Owen, Julianne Moore, and Michael Caine, received wide critical acclaim including three Academy Award nominations. Cuarón himself received two nominations for his work on the film, in Best Film Editing (with Alex Rodríguez) and Best Adapted Screenplay (with several collaborators). He created the production and distribution company Esperanto Filmoj ("Esperanto Films", named because of his support for the international language Esperanto), which has credits in the films Duck Season, Pan's Labyrinth, and Gravity. Cuarón also directed the controversial public service announcement I Am Autism (2009) for Autism Speaks that was criticized by disability rights groups for its negative portrayal of autism.

2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін: марапаттаулар

2010 жылы Куарон ғарышта өтетін «Гравитация» драмалық фильмін жасауды бастады. Оған продюсер Дэвид Хейман қосылды, онымен Куарон «Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны» фильмінде бірге жұмыс істеген. Сандра Буллок пен Джордж Клуни бас рөлде ойнаған фильм тамыз айында 70-ші Венеция халықаралық кинофестивалінің ашылу фильмі болды. Фильм 2013 жылдың қазан айында Америкада көрсетілді. 130 миллион долларлық бюджетке қарсы кассада 723,2 миллион доллар тауып, фильм қаржылық сәттілікке жетті. Фильм көптеген сыйлықтарға үміткер болды. Куарон фильм үшін «Алтын глобус» сыйлығын «Үздік режиссер» номинациясында жеңіп алды. Фильм «Үздік фильм» және «Үздік режиссер» номинацияларының ішінде он «Оскар» сыйлығына ие болды. Куарон «Үздік режиссура» номинациясында жеңіске жетіп, марапатты жеңген алғашқы латын американдық режиссер атанды, ал ол Марк Сангермен бірге «Үздік фильм монтажы» сыйлығын алды. 2013 жылы Куарон «Believe» атты ғылыми-фантастикалық/фэнтези/приключение сериалын жасады, ол 2013–14 жылдарғы АҚШ телеарналарының NBC арнасында маусым ортасында көрсетілді. Сериалды Куарон Bad Robot және Warner Bros. Television үшін жасады. 2014 жылы Time журналы оны «Әлемдегі ең ықпалды 100 адам» – «Пионерлер» тізіміне енгізді. 2015 жылдың мамыр айында Куарон 72-ші Венеция халықаралық кинофестивалінің төрағасы болып тағайындалды. Куаронның сегізінші фильмі «Рома» фильмінің түсірілімі 2016 жылдың күзінде басталды. Бұл фильм 1970 жылдардағы Мексика қаласындағы орта таптық мексикалық отбасының үй шаруасында жұмыс істейтін қызметшінің тарихын айтады, ол оның отбасының ұзақ жылдар бойы қызмет еткен қызметшісі Либория Родригестің өміріне негізделген. Жобаны Куарон, Габриела Родригес және Николас Селис продюсерлік етті, ал Оскар сыйлығына екі номинация алған Ялица Апарисио мен Марина де Тавира басты рөлдерде ойнады. Фильм 75-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетіліп, «Алтын арыстан» сыйлығын жеңіп алды, содан кейін онлайн көрсетілімге шығар алдында Мексика мен Американың таңдалған кинотеатрларында көрсетілді. «Рома» фильмі шыққан кезде жоғары бағаланды; оның жетістіктерінің арасында екі «Алтын глобус» («Үздік шетел тіліндегі фильм» және Куарон үшін «Үздік режиссер») және үш «Оскар» (Куарон үшін «Үздік режиссер», «Үздік шетел тіліндегі фильм» және «Үздік операторлық») бар, бұл фильмді ең көп номинация алған он фильмнің қатарына қосты. 2019 жылы Куарон Apple компаниясымен келісімшартқа отырды. Apple үшін оның алғашқы сериалы – Кейт Бланшетт пен Кевин Клайннің қатысуымен түсірілген психологиялық триллер «Disclaimer» болады.

In 2010, Cuarón began to develop the film Gravity, a drama set in space. He was joined by producer David Heyman, with whom Cuarón worked on Harry Potter and the Prisoner of Azkaban. Starring Sandra Bullock and George Clooney, the film opened the 70th Venice International Film Festival in August. The film was then released in America in October 2013. The film became a financial success, earning 723.2 million at the box office against a budget of 130 million. The film also received many awards nominations. For the film, he received the Golden Globe Award in the category of Best Director. The film received ten Academy Award nominations, including Best Picture and Best Director. Cuarón won for Best Directing, becoming the first Latin American to win the award, while he and Mark Sanger received the award for Best Film Editing. In 2013, Cuarón created Believe, a science fiction/fantasy/adventure series that was broadcast as part of the 2013–14 United States network television schedule on NBC as a mid season entry. The series was created by Cuarón for Bad Robot and Warner Bros. Television. In 2014, Time placed him in its list of "100 Most Influential People in the World" – Pioneers. In May 2015, Cuarón was announced as the president of the jury for the 72nd Venice International Film Festival. Production began in fall 2016 for Cuarón's eighth film, Roma, a tale of a housekeeper for a middle class Mexican family in 1970s Mexico City, based on the life of his family's longtime maid, Liboria Rodríguez. The project was produced by Cuarón, Gabriela Rodríguez and Nicolás Celis and starred Yalitza Aparicio and Marina de Tavira both of whom received Oscar nominations. The film debuted at the 75th Venice International Film Festival, where it won the Golden Lion, and was distributed to select Mexican and American theaters before its online release on Netflix. Roma was highly acclaimed upon release; among its accolades are two Golden Globes (Golden Globe Award for Best Foreign Language Film and Best Director for Cuarón) and three Academy Awards (Best Director, Best Foreign Language Film, and Best Cinematography for Cuarón) out of a leading ten nominations. In 2019, Cuaron signed an overall TV deal at Apple. His first series for Apple will be the psychological thriller Disclaimer, which is set to star Cate Blanchett and Kevin Kline.

Стиль

Куарон жиі ұзақ кадрларды және қозғалмалы камераларды деректі фильм стилін имитациялау үшін пайдаланады. 2000 жылдан бері Лондонда тұрып келеді. Куаронның алғашқы некесі Мариана Элизондомен болған, олардың 1981 жылы туған ұлы, Жонас Куарон бар. Жонас та кинорежиссер, "Шыныққан жыл" және "Шөл" фильмдерімен танымал. Альфонсоның екінші некесі 2001 жылдан 2008 жылға дейін итальяндық актриса және тілші Аннализа Бульянимен болды, олардың екі баласы бар. Ол өзінің өндіріс компаниясын "Эсперанто Фильмож" деп атады. 2023 жылдың қазанында Куарон АҚШ президенті Джо Байденге Газадағы Израильдің бомбалауын тоқтатуға шақыратын суретшілердің ашық хатына қол қойды.