Кіріспе

Көшеде қайырымдылық үшін ақша жинау – қайырымдылық ұйымынан ақша алу мақсатымен жүзеге асырылатын әртүрлі әдістер. Ақша жинайтындар қайырымдылық ұйымының жалақылы қызметкерлері (немесе көбінесе қайырымдылық ұйымы атынан жұмыс істейтін жеке компаниялар) немесе еріктілер болуы мүмкін.

Тұлғалық қаржы жинау

Жеке кездесу арқылы ақша жинау, оның ішінде көшеде және үйден-үйге ақша жинау, соңғы жылдары әлемдегі көптеген қайырымдылық ұйымдары үшін маңызды кіріс көзіне айналды. Бұл техниканың осыншалықты танымал болуының себебі, қайырымдылық ұйымдары көбінесе инвестицияларына өте тиімді кіріс табады (әдетте 3:1 арасында), себебі адамдардан тұрақты түрде қайырымдық жасау сұралады. Ұзақ мерзімдік қаржылық қолдауды қамтамасыз ету арқылы, қайырымдылық ұйымдары болашақ науқандарын жоспарлай алады, себебі олардың жұмыс істеу үшін белгілі бір сомадағы қаржысы бар екеніне сенімді. Жеке кездесу арқылы ақша жинаушылар шағын қайырымдылық ұйымдар туралы хабардар етуге және ірі, танымал ұйымдардағы жаңа науқандардың маңыздылығын көрсетуге де көмектеседі. Ақша жинаушының басты міндеті – қаржылық қолдауды қамтамасыз ету, бірақ қайырымдылық ұйымдары оны адамдарға жетіп, маңызды ақпаратты таратудың тиімді жолы деп санайды. Бұл әдіс, әсіресе, қайырымдылық ұйымының жұмысына қызығушылық танытпайтын жастарды қызықтырудың тиімді тәсілі ретінде танымал.

Ұлыбритания заңнамасы

Ұлыбританияда 2006 жылғы қайырымдылық туралы заңда қарастырылған ережелер бетпе-бет қаржы жинауға елеулі өзгерістер енгізді. 2008 жылдың 1 сәуірінен бастап, кәсіби (ақы төленетін) қаржы жинаушылар өздеріне жалақы төленетінін, ал қаржы жинау агенттіктері осы науқанға донорларды тартуға кеткен шығындарды жариялауға міндетті болды. Ұлыбритания заңнамасы көшедегі бетпе-бет қайырымдылық ақша жинауды – әдетте ерікті «ақша жинаушылар» жасаған түрді – 1916 жылғы Полиция, фабрикалар және т.б. (әртүрлі ережелер) заңына сәйкес кеңестен (немесе Лондонда полициядан) лицензия алуды талап етеді. Дегенмен, көшеде бетпе-бет қаржы жинау кезінде тікелей төлемдерді алу осы заңның қолданысына жата ма деген мәселе туындайды. Заңда нақты түрде ақша жинау үшін лицензия талап етілсе, ал тікелей төлемдер заң бойынша ақша емес – олар кейінірек төленетін ақшаға берілген уәде саналады. Үй иелеріне барып, үйден-үйге жүргізілетін бетпе-бет қаржы жинау 1939 жылғы Үйден-үйге жинау туралы заңмен толығымен реттеледі. 1916 жылғы заңнан өзгеше, бұл заң әдетте бетпе-бет тікелей төлемдерді жинауды қамтиды, себебі онда «ақша немесе басқа да мүлік» жинау үшін лицензия талап етіледі деп көрсетілген.

Көшедегі қаржы жинау

Көшеде ақша жинаушылар көшеде адам көп жүретін жерлерде тұрып, кеше жолаушыларды қайырымдылық қорға қаржылай көмек көрсетуге көндіруге тырысады. Олар қордың жұмысын қысқаша түсіндіріп, аталған мәселелер бойынша онымен әңгімелесуге шақырады. Содан кейін ақша жинаушы әңгімені қаржылық үлесім (түзден-түз есеп айырысу арқылы) сұрауға бағыттайды, әдетте бұл – ай сайынғы міндеттеме. Ақша жинаушылар қор үшін ішкі команданың бір бөлігі ретінде немесе қормен шарттық қарым-қатынастағы агенттік үшін жұмыс істейді. Екінші жағдайда, ақша жинау агенттігіне белгілі бір мерзім ішінде белгілі бір минималды соманы жинау мақсатымен бір реттік төлем жасалады. Көшедегі ақша жинаушылар көбінесе командада жұмыс істейді. Оларға кейде комиссиялық төлем немесе нәтижеге байланысты сыйақы, немесе олардың комбинациясы төленеді. Дегенмен, көпшілігі сағаттық жалақымен жұмыс істейді. Ұлыбританияда ақша жинаушылар әлеуетті демеушілермен сөйлескен кезде, егер оларға жалақы төленетінін міндетті түрде хабарлауға тиіс. Осы талапты орындау және барлық ақша жинаушылардың қайырымдылық ұйымының талаптарына сай әрекет етуін қамтамасыз ету үшін Өзін-өзі реттеуші орган – Chartered Institute of Fundraising (CIOF) жұмыс істейді. Көбінесе ақша жинаушылар күндізгі оқудағы студенттерді немесе 21 жасқа толмағандарды тіркеуден аулақ болады, себебі статистика көрсеткендей, олар басқаларға қарағанда тікелей есеп айырысуын тоқтатуға бейім. Орташа есеп бойынша, көшеде тіркелген демеуші 3-5 жыл бойы көмек көрсетуді жалғастырады. Қайырымдылық секторындағы мамандар тұрақты сыйлықтарды ұзақ мерзімді жоспарлауға мүмкіндік беретін ең тиімді сыйлық түрі деп санайды. Демек, ай сайын 10 фунт стерлинг көмек көрсететін демеуші 5 жыл ішінде қайырымдылық қорға 600 фунт стерлинг аударады, сонымен қатар қор Gift Aid алуға мүмкіндік алады, яғни үкіметтен қосымша 25% салық жеңілдігін иеленеді.

Үйме-үй демалысы арқылы қаржы жинау

Есіктен есікке ақша жинаушылар түрлі қайырымдылық ұйымдарына қаржы жинау үшін үйлерге барады. Әдетте бұл тұрақты төлемдерді білдіреді, бірақ бір реттік төлем де болуы мүмкін. Кейбір есіктен есікке ақша жинаушылар командада жұмыс істейді. Олар бір ауданға бір рет келіп, мүмкіндігінше көп үйге үндеу жасайды. Кейбір қайырымдылық ұйымдары мен агенттіктер қайта оралу үшін кездесулер жасауға мүмкіндік бермейді, бұл адамды қайырымдылықты қолдау туралы шешім қабылдауға мәжбүр ететін жоғары қысымды жағдайға алып келуі мүмкін. Ал басқа есіктен есікке ақша жинаушылар жеке жұмыс істейді. Мұндай жағдайда олар әдетте жергілікті жерде тұрады және қайырымдылық ұйымын қолдауға қызығушылық танытқан адаммен қайта кездесуге уағдаласа алады. Бұл адамдарға жақсылап ойлануға және қайырымдылық ұйымы туралы ақпарат жинауға көбірек уақыт береді, сондай-ақ олардың қысым сезіну ықтималдығы да төмендейді. Көптеген ұйымдар есіктен есікке ақша жинаудың әртүрлі тәсілдерін қолданатынын естен шығармау керек. Қайырымдылық қорларын жинау агенттіктері мен маркетингтік компаниялар арасында зор айырмашылық бар. Ақша жинау агенттіктері әдетте ақша жинаушыларға белгілі бір сома төлейді, ал маркетингтік компаниялар көбінесе тек комиссиялық жүйеде жұмыс істейді, яғни ақша жинаушының ақша жинауды аяқтауына үлкен қысым түседі, нәтижесінде жоғары қысым тактикасы қолданылады.

Еріктілер қайырымдылық акциялары

Қайырымдылық ұйымдары әрдайым ақша жинауға жеке адамдардың көмегіне сенеді. Бұл адамдар ақшаны қораптар мен банкаларға жинау, демеушілікпен жұмыстар атқару, іс-шаралар ұйымдастыру және қатысушылардан ақша алу, сондай-ақ үйлерге барып, қайырымдылық сұрау сияқты түрлі әдістерді пайдаланады. Волонтерлер бір рет бірнеше сағат көмектесе алады немесе жылдар бойы қайырымдылық ұйымы үшін тұрақты жұмыс істейді. Бос уақытында сүйікті қайырымдылық ұйымына үлкен сома жинаған адал адамдардың мысалдары да бар. Дегенмен, бұл ірі қайырымдылық ұйымдары үшін қаржы табудың сенімді жолы емес. Егер қайырымдылық ұйымдары тек спонтанды түрде түсетін қайырымдауларға ғана тәуелді болса, көптеген ұйымдар қызметін қысқартуға мәжбүр болар еді, ал кейбіреулері тіпті тоқтатылар еді.

Сын

Көшедегі қайырымдылық жинаушылар туралы жиі айтылатын шағымдар: агрессивті немесе алдау тактикасын қолдану, үнемі қайта толықталатын сыйлықтан басқасын қабылдамау және қайырымдылық ұйымы туралы білімнің жетіспеуі. Ақылы көшедегі қайырымдылық жинаушыларды кейде «chuggers» ( «charity» және «mugger» сөздерінің қосындысы) деп атайды, себебі олардың жинау әдісі агрессивті немесе бұзып кіруге ұқсайды. «Chuggers» көбінесе тек үнемі қайта толықталатын сыйлықтар үшін банк деректерін қабылдайды, сондықтан ұсынылған жағдайда бір реттік сыйлықтарды қабылдамайды. Кейде белгілі бір аймақтағы қайырымдылық жинаушылардың көптігі наразылық тудырады; 2009 жылы Лондонда жүргізілген сауалнама бойынша алты апта ішінде төрт көшеде 500 қайырымдылық жинаушы жұмыс істеген. Дегенмен, қайырымдылық секторы көшедегі қайырымдылық жинауды брендтің танымалдығын арттырудың және 35 жасқа дейінгі жас донорларды тартудың құнды әдісі деп санайды, себебі олар қайырымдылық үшін «алтын секілді құнды». Қоғамдық пікір сауалнамалары көрсеткендей, көпшілік көшедегі қайырымдылық жинаушыларға жағымсыз көзқараспен қарады, сұрақтың 80 пайызы оларға қарсы болды. Ұлыбритания заңнамасына сәйкес, көшедегі қайырымдылық жинау заңды, себебі көшедегі қайырымдылық жинаушылар ақшалай сыйлықтарды емес, тікелей дебеттік келісімдерді жасайды. Қайырымдылық жинаушылар қайырымдылық ұйымының «ішкі» командасының бір бөлігі ретінде тікелей жұмыс істей алады. Олар сондай-ақ қайырымдылық жинау саласында маманданған агенттіктерде жұмыс істей алады. Бұл жағдайда компания әрбір тіркелген адам үшін белгілі бір мөлшерде төлем алады. Бұл төлемнің мөлшері қажетті донорлар саны және орташа жылдық сыйлық көлемі сияқты бірнеше факторларға байланысты. Дегенмен, қайырымдылық ұйымдары донормен қарым-қатынас орнаған мерзім ішінде инвестицияларынан кемінде 3:1 пайда көруді күтеді. Алайда, кейбір адамдар көшедегі қайырымдылық жинаушыларды қорқынышты деп санайды және үнемі қайта толықталатын сыйлықтарға қол қоюға қысым сезінеді. Қысыммен қол қою қайырымдылық жинаушылар ережелеріне қайшы келеді және адал жұмыс істейтін көптеген қайырымдылық жинаушылар, егер адам қол қоймауға ниет білдірсе, оны тіркемейді. Ұлыбританиядағы кейбір жергілікті кеңестер үйден-үйге қайырымдылық жинауды болдырмау үшін «суық қоңырау шалушыларды шектеу аймақтарын» құрды. Ирландия Республикасында 2009 жылғы Қайырымдылық туралы заңға сәйкес, барлық көшедегі қайырымдылық жинаушылар ақшалай және ақшалай емес жинау үшін Garda Síochána бас инспекторынан рұқсат алуы керек. Ұлыбританияда кеңестер қазіргі уақытта көшедегі қайырымдылық жинаушылардың санын шектеу үшін лицензиялау жүйесін енгізуді лоббилеп жатыр.