Кіріспе
Инвестициялық банктер ұсынатын қызметтер жиынтығы
Prime брокерлік – инвестициялық банктер, байлықты басқару компаниялары және бағалы қағаздар дилерлері хедж-фондтарға ұсынатын қызметтердің біріктірілген жиынтығы. Хедж-фондтарға негізделген инвестиция жасау және абсолюттік кіріс алу үшін бағалы қағаздар мен ақшалай қаражатты қарызға алу қажеттігі туады. Prime брокер хедж-фонд үшін бағалы қағаздарды орталықтандырылған клирингтік қызметті қамтамасыз етеді, соның арқасында хедж-фондтың кепілдік талаптары prime брокер жүзеге асырған барлық мәмілелер бойынша өтелуге жатады. Бұл екі мүмкіндік клиенттер үшін тиімді. Prime брокер клиенттің маржалық ұзақ және қысқа ақшалай қаражаты мен бағалы қағаздар позицияларын қаржыландырудан комиссия ("спред") алып, кейбір жағдайларда клиринг және басқа да қызметтер үшін ақы алады. Сонымен қатар, ол қазіргі уақытта қызмет көрсетіліп жатқан хедж-фондтардың маржалық портфельдерін қайта ипотекаға беру арқылы және қарызға алынған бағалы қағаздар мен басқа да инвестициялар бойынша пайыз алу арқылы табыс табады.
Тарих
Басты брокер ұсынатын негізгі қызметтер ақша менеджеріне бірнеше брокерлік үйлермен сауда жасау мүмкіндігін береді, сонымен бірге олардың негізгі брокеріндегі орталықтандырылған бас шотында хедж-фондтың барлық ақшасы мен бағалы қағаздарын сақтайды. Сонымен қатар, басты брокер акцияларды уақытша беру, портфельді есепке алу, біріктірілген ақшалай қаражатты басқару және басқа да қызметтерді ұсынады. Басты брокердің пайда болуы ақша менеджерін қорды басқарудың көбірек уақытты және қымбатты талап ететін аспектілерінен босатты. Бұл қызметтердің тиімді болуына себеп, ақша менеджеріне IPO үлестіру, зерттеу, ең жақсы орындау, конференцияларға қатысу және басқа да өнімдер үшін бірнеше брокерлік үйлермен қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік беруі болды. "Басты брокерлік" (prime brokerage) ұғымы мен термині 1970 жылдардың соңында АҚШ брокерлік дилері Фурман Селцке жатқызылады. Дегенмен, алғашқы хедж-фонд операциясы 1949 жылы Альфред Уинслоу Джонсқа тиесілі. Басты брокерлік қызметтер пайда болғанға дейін портфельді басқару елеулі қиындық тудыратын; ақша менеджерлері өздерінің барлық саудаларын қадағалап, позицияларын біріктіріп, осы саудаларды орындаған немесе позицияларды сақтаған брокерлік фирмаларға қарамастан, нәтижелерін есептеп отыруы керек еді. Бұл тұжырымдама бірден табысты болып көрінді және Morgan Stanley, Bear Stearns, Merrill Lynch, Credit Suisse, Citigroup және Goldman Sachs сияқты ірі брокерлік фирмалар тарапынан жылдам түрде қабылданып, көшірілді. Осы бастапқы кезеңде хедж-фондтар бүгінгіге қарағанда әлдеқайда кішідірек болды және көбінесе АҚШ-тың ішкі ұзақ/қысқа акциялар қорларынан құралды. АҚШ-тан тыс алғашқы басты брокерлік бизнесін 1980 жылдардың соңында Мерилл Линчтің Лондон кеңсесі құрды. 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысынан кейін нарыққа жаңа қатысушылар келіп, сақтау негізіндегі басты брокерлік қызметтерін ұсынды.
1980-2000 жылдар
1980 және 1990 жылдар аралығында негізгі брокерлік қызметі көбінесе акцияларға негізделген өнім болды, алайда, кейбір негізгі брокерлер өздерінің акциялармен жұмыс істеу мүмкіндіктерін облигацияларды клирингтеу және сақтау қызметтерімен толықтырды. Бұған қоса, негізгі брокерлер операциялық қызметтерін портфель туралы есеп беру арқылы кеңейтті; бастапқыда хабаршы арқылы, кейіннен факспен, ал қазір интернет арқылы. Өткен жылдар ішінде негізгі брокерлер өздерінің өнімдері мен қызметтерінің спектрін кеңейтіп, белгілі бір немесе барлық облигациялар мен туынды құралдарды, сондай-ақ валюта және фьючерстік өнімдерді ұсынды. 1990 және 2000 жылдары хедж-фондтардың әлемдік масштабта көбейгеніне байланысты, негізгі брокерлік қызметі бәсекеге толы салаға айналып, инвестициялық банк бизнесінің жалпы табыстылығына маңызды үлес қосты. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, ең табысты инвестициялық банктердің әрқайсысы өздерінің негізгі брокерлік операцияларынан тікелей түскен жылдық кірістің 2 миллиард АҚШ долларынан асып түсетінін хабарлады (көз: Морган Стэнли және Голдман Сакстың 2006 жылғы жылдық есептері).
2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы
2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысы негізгі брокерлік қызметтер нарығына маңызды өзгерістер әкелді, көптеген брокерлер мен банктер қайта құрылымдалды, ал клиенттер өздерінің негізгі брокерлеріне қатысты кредиттік тәуекелге алаңдап, қарсы тараптармен байланысты тәуекелді тарихи түрдегі жалғыз немесе екі негізгі брокерлік қарым-қатынастардан айналдыруға тырысты. 2008 жылғы қайта құрылымдау мәмілелеріне Bear Stearns-тің JP Morgan-ға қосылуы, Barclays-тің Lehman Brothers-тің АҚШ-тағы активтерін сатып алуы, Bank of America-ның Merrill Lynch-ті сатып алуы және Nomura-ның Еуропа мен Азиядағы Lehman Brothers активтерінің бір бөлігін сатып алуы кірді. Қарсы тараптарды диверсификациялау нәтижесінде Morgan Stanley және Goldman Sachs (тарихи түрде бизнестің ең үлкен үлесіне ие болған және осылайша диверсификация процесіне ең көп ұшыраған екі компания) компанияларынан клиент активтерінің ең көп ағыны байқалды, ал ағын сол кезде ең кредиттік жағдайға ие деп саналған компанияларға бағытталды. Бұл ағынды ең көп қабылдаған банктер Credit Suisse, JP Morgan және Deutsche Bank болды. Осы нарықтық өзгерістер кезінде HSBC 2009 жылы "HSBC Prime Services" деп аталатын негізгі брокерлік бизнесін іске қосты, ол өзінің қамқорлық бизнесі негізінде негізгі брокерлік платформасын құрды.
Қарсы тарап тәуекелдері
2008 жылдың қыркүйегінде Lehman Brothers банкротқа ұшырағаннан кейін негізгі брокерлік саласы күрт өзгерді. Lehman Brothers-тен маржалық қаржыландыру алған хедж-фондтар, Lehman 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берген кезде кепілдіктерін қайтарып ала алмады, себебі Ұлыбританияда мүлікті қорғау ережелері (мысалы, АҚШ-тағы 15c3 сияқты) болған жоқ. Бұл 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы кезінде капитал нарықтарының қарқынды түрде төмендеуіне себеп болған көптеген факторлардың бірі болды. Lehman банкротқа ұшырағаннан кейін инвесторлар ешбір брокердің құлауы мүмкін емес екенін түсінді және қарсы тарап тәуекелін бірнеше брокерлік компанияларына, әсіресе капиталдық резервтері мықты компанияларға бөліп берді. Бірнеше негізгі брокерлікке көшу де өз мәселелерінсіз емес. Операциялық тұрғыдан алғанда, бұл қиындықтарды арттырады және хедж-фондтар әртүрлі қарым-қатынастарды басқару үшін технологиялар мен қосымша ресурстарға инвестиция салуға мәжбүр. Сонымен қатар, инвесторлардың пікірінше, бірнеше негізгі брокерлік дұрыс тексеруді күрделендіреді, өйткені қордың басқарушысы мен оның қарсы тараптары арасындағы активтерді дұрыс салыстыру өте қиынға соғады.
Ақылы қызметтер
Prime брокерлер хедж-фондтарға ұсынатын қызметтер жиынтығы үшін төлем алмайды. Керісінше, кіріс көбінесе үш дереккөзден түседі: қаржыландыру бойынша (акцияларды уақытша беруді қоса) спредтер, сауда комиссиялары және prime брокерден тыс жасалған мәмілелерді рәсімдеу үшін алымдар. Клиенттердің несиелерінің (дебеттік баланстар), клиенттердің депозиттерінің (кредиттік баланстар), клиенттердің қысқа сатуларының (қысқа баланстар) және своптар мен CFD (Contract for difference) сияқты синтетикалық қаржыландыру өнімдерінің құнына шаққанда базалық пункттермен есептелетін қаржыландыру және несие беру айырмасы prime брокерлік кірістің басым бөлігін құрайды. Сондықтан, қысқа сатуды немесе қаржылық левереджді (қарызды күшейтуді) көп көлемде қолданатын клиенттер, оны аз пайдаланатын клиенттерге қарағанда тиімдірек мүмкіндіктер ұсынады. Нарықтық қызметі негізінен облигацияларға бағытталған клиенттер, әдетте, prime брокерлік кірісін аз өндіреді, бірақ инвестициялық банктың репо операциялары, валюталық (fx) нарық, фьючерстік нарық және ағымдық бизнес салаларында маңызды экономикалық мүмкіндіктер туындауы мүмкін.