Кіріспе

Американдық футбол жаттықтырушысы (1899–1982)

Герберт Орин "Фриц" Крислер (/'k/r/aɪ/s/l/ər/ KRYslər; 12 қаңтар 1899 – 19 тамыз 1982) – американдық колледж футболының жаттықтырушысы, ол "екі топтық футболдың әкесі" ретінде белгілі. Ол сонымен қатар 1932 жылдан 1934 жылға дейін екі маусым бойы Принстонның бас баскетбол жаттықтырушысы болды, нәтижесі 32–11 болды. Крислердің 1947 жылғы "Mad Magicians" деп аталған Мичиган Вольверинз футбол командасы жеңіліссіз маусым өткізді, ол 1948 жылғы Роуз-боулда USC Trojans командасын 49–0 есебімен жеңумен аяқталды. Содан кейін команда Associated Press-тің бұрын-соңды болмаған боулдан кейінгі дауыс беруімен ұлттық чемпион атанды. Крислер 1947 жылғы маусымнан кейін жаттықтырушылықтан зейнеткерлікке шықты және 1941 жылдан 1968 жылға дейін Мичиган университетінің спорт директоры қызметін атқарды. Крислер сонымен қатар 41 жыл бойы NCAA футбол ережелері комитетінің мүшесі және тоғыз жыл бойы төрағасы болды. Мичиган ерлер мен әйелдер баскетбол командаларының үйі – Крислер орталығы 1970 жылы Крислердің құрметіне қайта аталды. Сонымен қатар, Мичиган стадионында Крислердің Мичиган футболы тарихындағы ерекше орнына құрмет көрсету үшін бір "қосымша" орын қосылды. Бірақ оның орналасқан жері белгісіз.

Чикаго университетінің спортшысы

Крислер 1899 жылы Иллинойс штатының Эрлвилл қаласында дүниеге келген. Ол Мендота орта мектебінде футболмен айналысып, өте жақсы оқушы болды. "Футбол әлемі" журналы (267 жаттықтырушының сауалнамасы бойынша) оны екінші команданың үздік америкалық футболшысы деп таныды, ал Уолтер Камп үшінші команданың үздік футболшысы деп атады. Крислер Чикаго университетінде көптеген спорт түрлерінде көзге түсіп, футбол, бейсбол және баскетболдан үштен алып, барлығы тоғыз университеттік марапатқа ие болды. Көптеген спорттағы жетістіктері үшін Крислер колледж спортындағы ең беделді наградалардың бірі – Big Ten Medal of Honor медалімен марапатталды.

Чикаго (1922-1929)

1922 жылы Чикаго университетін бітіргеннен кейін, Крислер өз бітірген оқу орнында, Амос Алонзо Стаггтың көмекшісі ретінде жұмыс істейтін көмекші жаттықтырушы лауазымын қабылдады. Крислер Чикагода сегіз жыл көмекші жаттықтырушы болып қызмет етті.

Миннесота (19301931)

1930 жылы Крислер Миннесота университетінің спорт директоры және бас футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. Крислер 1930 және 1931 жылдары екі маусым бойы Миннесотаның "Алтын қаздар" футбол командасының бас бапкері болды. 1930 жылғы маусымда Крислер командасы үш ойын жеңіп, төрт ойыннан жеңіліп, бір ойынды тең түсірді. Қорғаушы Бигги Манн команданың ең құнды ойыншысы (MVP) атанды. 1931 жылы Крислер командасы 7–3 есебімен жақсарды. Манн кейін 1947 жылдан 1953 жылға дейін Мичиган штаты университетінің футбол жаттықтырушысы ретінде Крислердің қарсыласы болды.

Принстон (19321937)

Крислер 1932 жылдан 1937 жылға дейін Принстонның бас футбол жаттықтырушысы болды, осы кезеңде ол 35–9–5 есебін көрсетті. Оның екі командасы – 1933 және 1935 жылғы құрамалары – 9–0 есебімен таза жеңіс тіркеді және кейбір тараптар оларды ұлттық чемпиондар деп мойындады. 1933 жылғы команда Роуз-Боулға шақырылды, бірақ әкімшілік бұл ұсыныстан бас тартты. Бір ғана ойында жеңілген Колумбия университеті шақыруды қабылдап, Стэнфордты жеңді. Крислер кейіннен кеңінен қолданысқа енген екі жаңалықты енгізді. Біріншісі – шабуылдаушы сызықтағы ойыншылар үшін жылдам старт позициясын жасауы, ал екіншісі – ойынды бастауға дайын болғанға дейін оның квотербегін топтан бөлек тұру практикасы. Жаттықтырушы ретінде өткен он жылында «Wolverines» 71–16–3 есебін көрсетті. Оның Мичиган командалары Big Ten конференциясында тек екі рет екінші орыннан төмен қалды. 1943 жылғы команда 8–1 есебімен мектептің соңғы он жылдағы алғашқы Big Ten чемпионатында жеңіске жетті, тек Нотр-Дамға ұтылып қалды, бұл Мичиганның Нотр-Даммен ойынды жоспарлаудан бас тартуына себеп болған келесі 30 жылдың бастамасы болды. Оның 80,5% жеңіс көрсеткіші оны мектеп тарихында Филдинг Х. Йосттан кейін екінші орынға қояды (кемінде 50 ойын өткізген жаттықтырушылар арасында). Мичиган командасында Крислердің ең танымал ойыншыларының қатарында Хейсман жүлдесінің иегері Том Хармон, Боб Чаппуис, Форест Евашевски (кейін Айова штатының спорт директоры болған), Бэмп Эллиотт, Пит Эллиотт, Альберт Вистерт, Боб Вестфолл, Эд Фрутиг және Джулиус Фрэнкс болды. Команда капитаны Брюс Хилкене, квотербек Говард Йергес және All-American жартылай қорғаушылары Боб Чаппуис пен Бэмп Эллиотт бастаған 1947 жылғы «Wolverines» қарсыластарын 394–53 есебімен ұтты. 1948 жылғы Роуз-Боулдағы «Wolverines» жеңісі Мичиганның 1902 жылғы Роуз-Боулдағы бірінші ойынымен теңесті, бұл «Барлығының анасы» тарихындағы ең көп ұпай және ең үлкен айырмашылықты көрсетті. 1947 жылғы Мичиган командасы қорғаныс және шабуылдағы мамандану тұжырымын толыққанды қабылдаған алғашқы команда болды. Крислер толыққанды жеке шабуыл және қорғаныс жасақтарын құрды. Тек Бэмп Эллиотт пен Джек Вайзенбергер екі жасақта да ойнады. 1947 жылдың қараша айында Time журналы 1947 жылғы «Wolverines» туралы мақала жариялады (мұқабада Боб Чаппуидің суреті болды), мақала «Маман» деп аталды. Time журналының мақаласы Крислердің жеке шабуыл және қорғаныс жасақтарын құру туралы шешімімен белгіленген жаңа дәуірге назар аударды.

Кейінгі жылдар

1968 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Крислер Энн-Арборда тұруын жалғастырды. 1969 жылы Мичиган футбол командасының бас жаттықтырушысы болып Бо Шембехлер тағайындалғанда, ол Крислерді жақсы тануға тырысқанын еске алды. Шембехлер Крислерді "үлкен тұлға" деп есептеді және оның үйіне барып, жертөлесінде отырып, Крислердің теорияларын және әңгімелерін тыңдауға уақыт бөлді. 1978 жылы Крислер мен Филдинг Х. Йост Мичиган университетінің спорттық даңқ залына енгізілген алғашқы жаттықтырушылар атанды; Крислер мен Йосттан бұрын тек спортшылар – Джеральд Форд, Билл Фрихан, Том Хармон, Рон Крамер, Бенни Остербан, Кэззи Рассел және Боб Уфер ғана енгізілген. Ол 1982 жылы 83 жасында Энн-Арборда қайтыс болды. Өмірінің соңғы айларында екі рет ауруханаға түсті, соның бірі пневмонияға байланысты болды.