Кіріспе

АҚШ Олимпиадалық спринтері Томас Эдвард "Эдди" Толан (1908 жылдың 29 қыркүйегі - 1967 жылдың 30 қаңтары) кейіннен былай деп еске алды: "Әкем мұнда афроамерикалықтар үшін жақсы мүмкіндіктер туралы оқыды, сондықтан ол анамды және төрт баланы жинап, біз осында келдік". 16 жасында Толан Касс Техникалық мектебінің екі адамнан құралған командасының мүшесі болды, ол 1925 жылы Чикагода өткен Ұлттық мектептер аралық жабық жарыста жеңіске жетті. Ол өзінің алғашқы спринттегі қос жеңісін екінші курста алды, ал 1927 жылы Чикагодағы Солдаттар алаңында өткен Ұлттық мектептер аралық чемпионатта 100 және 220 ярдқа жүгіруде жеңіске жетті. Спринтер ретінде жетістіктерге қол жеткізгеніне қарамастан, Толанның ең бағалысы футбол болды, ол жиі "Детройттегі Касс Техникалық орта мектебінде 131 фунт салмақты квотербек ретінде бір ойында алты тачдаун соққандығы Олимпиададағы екі мәрте жеңісінен гөрі үлкен қуаныш сыйлады" деп айтқан.

Футбол

Толан футболшы ретінде бірнеше ірі университеттерге шақырылды, бірақ ол Мичиган университетін таңдады. Толанның Мичиган университетінің футбол командасында ешқашан ойнамауының себебі туралы әртүрлі айтылымдар бар. 2002 жылы «The Detroit News» газетінде жарияланған мәліметке сәйкес, Толан 1927 жылы бірінші курсқа түскен кезде жаңа түлектер командасына қосылған. Ал Мичиганның көмекші жаттықтырушысы Чарльз Б. Хойт, 1930 жылы Фаррелльден қызметін жалғастырған, 1913 жылы «Американың ең жылдам спринтері» атанған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан 1916 жылғы Олимпиадада өнер көрсету мүмкіндігінен айырылды. Мичиган жаттықтырушылары Толанның саяхаттарында кездесетін нәсілшілдікке қарсы тұруын қолдамады, тіпті ол шағымданса, командадағы соңғы қара терілі спортшы болатынын айтты. 1929 жылдың мамырында екінші курс студенті Толан Big Ten конференциясының рекордын жаңартты және 100 ярдтық жүгірудегі әлемдік рекордты 9,6 секундпен теңестірді. Ол басына жабыстырылған көзілдірікпен жарысқа қатысты, бойы 5 фут 7 дюйм болатын. Тағы бір жазушы Толанның сыртқы келбетін былай сипаттады:

Толан, «Түн орталық экспресі» деп танымал болған, 5 фут (2 метр) бойында және Ол жиі күлімдеп, шайнама жегенде жарысқа қатысатын, ал сол тізесіне оралған бинт арқылы бұрынғы футбол жарақатын қорғауға болатын. Одан өзге, ол жабысқаш таспамен бекітілген мүйіз тәрізді қапталдары бар көзілдірік таққан. Толанның көрсеткен нәтижесі Халықаралық жеңіл атлетика федерациясымен жаңа ресми әлемдік рекорд ретінде қабылданды. Ванкувердегі жарыс төрешілері жарыстан кейін Толанның рекордтық көрсеткішінің «оның жоғары қарай жүгіргенімен, финиш сызығы бастапқы нүктеден отыз дюйм жоғары болғанымен ерекше екенін» мәлімдеді. Оңтүстік Калифорниялық спринтер Фрэнк Уайкофф аз ғана басымдыққа ие болды, бірақ Толан 100 ярдтық белгіде Уайкоффты озу үшін арттан келді. 1932 жылдың басында Толан бұрынғы деңгейінде жүгіре алмады. Баяу бастағанына қарамастан, Американың жеңіл атлетика кеңесінің төрағасы Дин Кромвелл 1932 жылғы «Олимпиадалық перспективалар» мақаласында Толанға үлкен жетістіктер тіледі. Кромвелл Толан туралы былай жазды:

«Көктем жазға айналғанда Толан жақсы спринтерлер қатарынан чемпиондар қатарына көшеді. Ол баяу бастайды, бірақ ауа райы жылығанда Эдди де солай етеді, және ол кетеді.»

100 метрлік жарыс

1932 жылғы Олимпиада ойындарындағы 100 метрлік жарыс Олимпиада тарихындағы ең тартысты жарыстардың бірі болды. Толан екінші кезеңнің бірінші іріктемесінде 10,4 секунд көрсетіп, Олимпиадалық рекордты жаңартты, бірақ Меткалф жеңіске үміткер болып қала берді. Финалда жапондық спринтер Такайоши Йошиока 40 метрден кейін 4 ярдқа көшбасшылыққа шықты. Толан 60 метрлік белгіде Йошиоканы оқсып өтіп, 100 метрлік белгіде Меткалфтан 2 ярдқа алға шықты. Бірақ Меткалф Толанды финиш сызығында оқсып өтіп, көрермендерге жеңімпаз болып көрінді. Спорт журналисі Максвелл Стайлз соңғы қадамдарды былай сипаттады:

<blockquote>Оның қуатты аяқтары ашумен толы жеңімпаз періштедей қозды, Меткалф кішкентай Толанға қарай құлай түсті. Сол тізесіна эластикалық бинт оралған, көзәйнегі құлағына жапсырылған Толан көшбасшылықты сақтап қалу үшін соңғы күшін жинап, аяқтарына басты. Финиш сызығында Меткалф Толанды оқсып өтіп, фиништен 1 ярд асып кетті. Көпшілік Меткалф жеңді деп ойлады. Толан финиш сызығына 3 ярд жеткенде сәл шалысты, бірақ тез қалпына келтіп, 4 футқа жеңіске жетті. 100 және 200 метрлік жарыстарда екі рет жеңіске жеткен Толан "дүниедегі ең жылдам адам" деп аталды. Брэвен Дайер оны "қоңыр түсті денелі ұл" деп сипаттады және "семіз Денвер негрісі" Германияның Артур Джонатты жеңгенін атап өтті. Сондай-ақ, комментаторлар 100 және 200 метрлік жарыстарда екі алтын медальді жеңген тағы екі спринтер – Мичиган университетінің студенттері Ральф Крейг пен Арчи Хан болғанын айтты. Түскі уақытта төсекте пижама киіп, басына тымақ таққан Толан "200 метрлік финалға өміріндегі ең жақсы күйде келгенін" айтты және алтын медальдарын анасына сыйлауға уәде берді. Губернатор Толанның "біздің штатымызға даңқ әкелгенін" жариялап, штаттың барлық қалаларын оның жетістігіне деген құрметті білдіретін салтанатты шаралар ұйымдастыруға шақырды. Ол былай деді: "Егер менің ұлдарым жұмыс таба алса, мен сәл де болса жеңілдеп, Эддидің ойынан үлкен жүк түсер еді". Бұл банкет Чемпиондар күнінің алғашқы мерекесі болды.

Вадевиль және қиын кезеңдер

Олимпиада ойындарында алтын медаль мен "әлемдегі ең жылдам адам" атағын жеңіп алғаннан кейін алты айдың ішінде Толан қиын жағдайға түскенде ұлттық баспасөз назарына ілікті. Синдикаттандырушы бағанашы Уильям Х. Бити Толан үшін "жеңістің баурап алуы бір түндік уақытта қышқылға айналғанын" жазды. Толан вокзалдан қарсы алушылармен кездескенде, оның жартылай бауыры вокзал алдындағы саябақта макулатура жинап жатқанын байқады. Толан өзінің жартылай бауыры "маған қарағанда бақытты" екенін айтты, себебі ол жұмыс істеді. 1934 жылдың сәуір айында Толанның бақытсыздығы жалғасты, оның басқарған машинасы 80 жастағы жаяу жүргіншіні қағып, ауыр жарақат алдырды.

Кәсіби спринтерлік мансап

1934 жылдың қарашасында Толан Австралияның спринт бағдарламасына қатысу үшін, оның ішінде Стауэлл Грифт-хендикапын қоса алғанда, бес кәсіби жарыстан тұратын серияда өнер көрсету үшін округтік жер тізіміндегі көмекші қызметкерлігінен демалысқа шықты. Толан 1935 жылдың сәуір айында толық қисық жолмен 220 ярдқа 21,5 секунд және 75 ярдқа 7,5 секунд жаңа Австралия рекордтарын орнатып қайтып келді. Ол 1935 жылдың наурыз айында Мельбурн қаласында өткен Әлем чемпионатында 75, 100 және 220 ярдқа жүгіруде жеңіске жетті және әуесқой және кәсіби спринт бойынша әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен алғашқы спортшы атанды.

Мемлекеттік қызмет және оқытушылық мансап

Австралиядан оралғаннан кейін Толан Детройттегі Мүліктің тіркеушісінің кеңсесінде кеңсе қызметкері ретінде жұмысына оралды. Эдди Толан Мичиган штатының Плимут қаласындағы United Memorial Gardens бағында жерленген.

Құрмет пен марапаттар

1958 жылы Толан Мичиган штатының спорттық даңқ залына енгізілді. Ол енгізілген алғашқы 18 адамның бірі еді. 1980 жылы Мичиган университетінің спорттық құрмет залына енгізілді. Толаннан бұрын осы залда бар болғаны 17 адам ғана болды. Эдди Толан 1982 жылы Ұлттық жеңіл атлетика даңқ залына енгізілді.