Кальпе: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Кальпе (ˈkalpe) немесе Кальп – Испанияның Валенсия қауымдастығы, Аликанте провинциясындағы Марина-Альта аймағында, Жерорта теңізі жағалауында орналасқан жағалау муниципалитеті. Қаланың ауданы және халық тығыздығы – 54,5 км², ал қала Пеньяль-д'Ифак табиғи паркінің етегінде жатыр. 2022 жылы халық саны 24 096 адамды құрады. Кальпе экономикасы негізінен туризм және балық аулауға негізделген. Қаланың стратегиялық жағалау орналасуының арқасында Иберия, Рим және араб археологиялық ескерткіштері көптеп сақталған. Басты меридиан Кальпе арқылы өтеді.

Тарих

Кейбір қалдықтар Кальпе аймағында тарихтағы адамдар өмір сүргенін куәландырады; кейбір қалдықтар қола дәуіріне дейін соққан. Алғашқы құрылыстарды биік жерлерде салынған ибериялықтар салған. Пеньяль-д'Ифак (испанша Peñón de Ifach) – айналасындағы тұрғындар үшін табиғи қарауыл болған. Тағы бір қарауыл орны – Моро-де-Тоикс тауы, одан жағалау бойындағы маңызды өткел – Маскарат шатқалын бақылауға болады. Бұл аймақ Иберия түбегінің римдіктер тарапынан жаулану кезінде маңызға ие болды. Қаланың теңізге жақын орналасуы теңіз саудасы мен балық өңдеуші зауыттарына мүмкіндік берді. Бұл туралы Елс Бань де ла Рейна (Патшаның моншалары) тарихи орны куәлік етеді. Арабтар Иберияны басып алғаннан кейін, олар Маскарат шатқалына қарап қамал салды. Арагон тажы аймақты басып алғаннан кейін мұсылмандық әкімшілік сақталды: шағын елді мекендер оқшауланып, қамал немесе бекініспен қорғалды. Сондықтан аймақ тұрғындары Кальпе қамалына тәуелді болды. 1290 жылы Кальпе арагондық адмирал Роджер Лаурияның бақылауына көшті, ол Ифах тасының жанында Ифах ауылын салуға бұйрық берді. 1359 жылы екі Петрдің соғысында Арагонның сол кездегі монархы Петр IV пен Кастилияның Петр I арасындағы шайқас Ифактың қирауына және Алькерияның (араб тілінен алынған) халқының өсуіне себеп болды. Бұл ауылдық құрылыс, әдетте тау беткейлерінде салынған, қарапайым және сәулеті шешімді. Ол бір немесе екі қабаттан тұрады, көбінесе бір ғана галереясы бар. 1386 жылы Кальпе қамалының әкімшілік бөлігі қазіргі Бенисса, Теулада, Кальпе және Сения деп аталатын қалаларға бөлінді. 1637 жылы Сериал мен Боргеттоға жасалған шабуылмен бірге, алжирлік жолтозғандар Кальпеге шабуыл жасады. Бұл шабуыл кезінде жолтозғандар Валенсияның жағалау аймақтарын қиратты, нәтижесінде 315 адам, көбінесе әйелдер мен балалар құлдыққа түсті. 17 ғасырда халық санының өсуі Кальпенің дамуына ықпал етті. 18 ғасырдың ортасында қаланың айналасына жаңа бекініс қабырғасын салуға қатысты бірнеше жоба пайда болды, себебі халықтың өсуі көптеген тұрғындарды қолданыстағы қабырғалардың қорғанысынан тыс жерде тұруға мәжбүр етті. 19 ғасырда ауыл батысқа қарай дамыды. Өсімнің негізгі бағыты – Алтеа мен Аликанте арасындағы жол бойында болды. 19 ғасырдың екінші жартысында аймақта балық аулау саласы дами бастады. Балықшылар кооперативі сияқты құрылыстар, 18 ғасырдың соңына қарай салынған бірнеше зауыттармен қатар жұмыс істеді. Алайда, бұл құрылыстар балық аулаумен айналысатын халықтың орталығы болған жоқ. 1918 жылы Ел-Саладар тұзды алқаптары тазартылып, тұз өндірісі қайта жанданды. Сол кездегі техникалық жаңалықтардың арқасында үлкен балық аулау кемелері салынды. Алғашқы шағын қонақ үйлер Елс Бань де ла Рейна және Рако жағажайының маңында пайда болды, жаңадан пайда болған орта тапқа қызмет көрсетті. 1935 жылы Ифах Парадордың салынуымен жазғы туризм өріс алды. 1945 жылдан 1950 жылдардың соңына дейін жазғы туризмнің өркендеуіне арналған көптеген демалыс виллалары мен шағын қонақ үйлер салынды. Аймақтағы қонақ үй бизнесі негізінен жағалау аймағында орналасқан. 1960 жылдардың екінші жартысында, Коста-Бланканың қалған бөлігінде болғандай, Кальпеде саяси өзгерістер мен туризмнің бұқаралық құбылыс ретінде пайда болуына байланысты құрылыс саласында үлкен өсім болды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Кальпе испан режиссері Иса Франконың фильмдеріне түсірілім алаңы болды.

There are some remains that testify to the presence of inhabitants in the region of Calpe in prehistoric times; some remains date back to the Bronze Age. The first buildings were introduced by the Iberians, constructed on the higher grounds. The Penyal d'Ifac (in Spanish Peñón de Ifach) was the natural lookout for the inhabitants that lived in the surrounding areas. Another lookout was the Morro de Toix Mountain, from which the Mascarat Ravine, an essential passage along the coast, could be controlled. The area gained in importance during the Romanization of the Iberian Peninsula. The township's proximity to the sea favoured marine trade and fish factories. Evidence is at the historical site Els Banys de la Reina (the Queen's Baths). After the Arabs conquered Iberia, they built a castle overlooking the Mascarat Ravine. When the area was conquered by the Crown of Aragon, the Muslim administration was maintained: small townships set apart and protected by a castle or fortress. Therefore, the inhabitants of the region were dependent upon the Castle of Calpe. In 1290, Calpe came under the control of the Aragonese admiral Roger of Lauria, who ordered that a village named Ifach to be built in the proximity of the Rock of Ifach. In 1359, the battle between the then monarch Peter IV of Aragon and Peter I of Castile in the War of the Two Peters caused the destruction of Ifac and a surge in the population of the Alqueria (from the Arabic Al garya, meaning the "small town"). This rural building, generally constructed on mountainsides, is of an austere nature and simple design. It is made up of one or two floors at the most, with just the one gallery. In 1386, the administrative unit of the Castle of Calpe was divided into the towns currently known as Benissa, Teulada, Calpe, and Senija. In 1637, concurrently with the raid on Ceriale and Borghetto, Algerian barbary pirates launched an incursion targeting Calpe. During this invasion, the Corsairs devastated the coastal areas of Valencia, leading to the enslavement of 315 individuals, mostly women and children. In the 17th century, there was an increase in the population, which gave rise to the consolidation of Calpe. Towards the mid 18th century, several projects arose to build a new fortified wall around the township because by then, the increase in the population forced many inhabitants to live outside the protection of the existing walls. During the 19th century, the village developed towards the west. The basic axis of growth was along the route between Altea and Alicante. During the second half of the 19th century, the fishing industry began to take off throughout the region. Buildings, such as the Fisherman's Cooperative, were constructed and functioned alongside several existing factories dating from the end of the 18th century. These buildings, however, were not a nucleus of population dedicated to fishing activities. In 1918, the El Saladar salt flats were cleaned up, and the production of salt could once again take place. Thanks to the technical innovations of the times, bigger fishing vessels were constructed. The first small hotels arose in the area surrounding Els banys de la Reina and the Racó Beach, and catered to the emerging middle classes. The summer tourist trade increased substantially with the construction of the Ifach Parador in 1935. Between 1945 and the end of the 1950s, many holiday villas and small hotels were built to accommodate the flourishing summer tourist trade. The hotel trade in the region is located almost exclusively on the coastal area. During the second half of the 1960s, as happened along the rest of the Costa Blanca, there was a tremendous boom in construction in Calpe because of political change and the emergence of tourism as a phenomenon of the masses. In the late 1960s and early 1970s, Calpe became the filming location for the films of Spanish Film director Jesus Franco.

Негізгі көрікті жерлер

Ең маңызды ескерткіштердің қатарында – Елс банияс де ла рейнаның (патшайымның моншалары) қираған қалдықтары, су басқан тұз жазықтары, көшпенді құстарға арналған құстар панасы, готикалық католик шіркеуі және 18 ғасырда салынған Ла Песа мұнарасы бар. Пеньяль-д'Ифак табиғи паркі де танымал туристік орын.