Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық тарихшы (1936–2015)
British historian (1936–2015)
Сэр Мартин Джон Гилберт (25 қазан 1936 – 3 ақпан 2015) – британдық тарихшы және Оксфорд университетінің Мертон колледжінің құрметті мүшесі. Ол 88 кітаптың авторы, оның ішінде Уинстон Черчилль, 20 ғасыр және еврей тарихы, соның ішінде Холокост тақырыбындағы еңбектер жазған. Ол Ұлыбританияның Ирак соғысындағы рөлін зерттеген Чилкот комиссиясының мүшесі болды.
Sir Martin John Gilbert (25 October 1936 – 3 February 2015) was a British historian and honorary Fellow of Merton College, Oxford. He was the author of 88 books, including works on Winston Churchill, the 20th century, and Jewish history including the Holocaust. He was a member of the Chilcot Inquiry into Britain's role in the Iraq War.
Ерте өмір және білім
Мартин Гилберт Лондон қаласында, солтүстік Лондонның зергері Питер Гилберт пен оның әйелі Мириамның тұңғыш баласы ретінде дүниеге келді. Әулеттің бастапқы тегі Голдберг еді. Оның барлық төрт ата-анасы да патшалық Ресейдің (қазіргі Польша мен Литва) қоныс аудару аймағында туған. Одан кейін ол Оксфорд университетінің Магдален колледжінде оқыды, алдында екі жыл бойы Ақпарат корпусында міндетті әскери қызметтен өтті. Гилберт 1960 жылы қазіргі заманғы тарихтан бірінші сыныптық дипломмен өнер бакалавры дәрежесін алды. Гилберт келесі 20 жылды Черчилль жобасына арнады, сонымен қатар осы уақыт ішінде көптеген басқа кітаптар жариялады. Биографияның әрбір негізгі томы бастапқыда «Қосымшалар» деп аталған екі немесе үш томдық құжаттар жинағымен бірге шығарылды, сондықтан биография қазір 28 томға (30 000-нан астам бет) жетті, ал тағы 3 томдық құжатты шығару жоспарлануда. Майкл Фут 1971 жылы «New Statesman» журналында Гилберттің Черчилльдің өмірбаянының бір томын қарап, оның ұқыпты зерттеу жұмысын жоғары бағалап, былай деп жазды: «Мартин Гилбертті Черчилльдің өмірбаянын жазуға тағайындаған адам ұлттың алғысына ие болуға лайық. Басқаша болмайды». 1960 жылдары Гилберт бірқатар тарихи атластарды жинақтады. Оның басқа маңызды еңбектеріне Холокост тарихына арналған бір томдық кітап, сондай-ақ Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар тарихы кіреді. Ол сонымен қатар «ХХ ғасыр тарихы» атты үш томдық серияның авторы. Гилберт өзін өзінің жұмысында бастапқы дереккөздерді кеңінен пайдаланған «архивтік тарихшы» деп сипаттады. 1980 жылдары Гилберттің академиялық назары Кеңес Одағындағы «отбасын кетуге рұқсат алмайтын» (Refusenik) қозғалысына ауды. Гилберт «Советтік еврейлер: бүгінгі күнгі советтік еврейлердің тағдыры» (1984) және «Шчаранский: Біздің заманымыздың батыры» (1986) кітаптарын жазды, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы алдындағы ресми өкілдік сияқты ірі форумдардан бастап, Советтік еврейлер ақпараттық орталығы атынан жалпы жұртшылыққа арналған білім берулік слайд-шоулар сияқты шағын форумдарға дейін Советтік еврейлер қозғалысының атынан баяндамалар жасады. 1995 жылы Гилберт Мертон колледжінің мүшелігінен зейнеткерлікке шықты, бірақ құрметті мүшесі аталды. 1999 жылы Оксфорд университеті оған «жарияланған барлық еңбектері үшін» әдебиет докторы дәрежесін берді. Гилберт Бат Йеор мен оның «Еврабия» теориясын қолдауымен белгілі болды, ол оның 2005 жылғы кітабына пікір жазып, теорияның «100 пайыз дұрыс» екенін мәлімдеді. Гилберттің соңғы кітаптарының бірі – «Исмаил үйінде: Мұсылман елдеріндегі яһудилер тарихы» кітабында Йеордың пікірлері бірнеше рет мақұлданып келтірілген.
Martin Gilbert was born in London, the first child of Peter Gilbert, a north London jeweller, and his wife, Miriam. The original family name was Goldberg. All four of his grandparents had been born in the Pale of Settlement in Tsarist Russia (today's Poland and Lithuania). He then completed two years of National Service in the Intelligence Corps before going on to study at Magdalen College at the University of Oxford. Gilbert graduated in 1960 with a Bachelor of Arts degree with first class honours in modern history. Gilbert spent the next 20 years on the Churchill project, publishing a number of other books throughout the time. Each main volume of the biography is accompanied by two or three volumes of documents initially called Companions, and so the biography currently runs to 28 volumes (over 30,000 pages), with another 3 document volumes still planned. Michael Foot, reviewing a volume of Gilbert's biography of Churchill in the New Statesman in 1971, praised his meticulous scholarship and wrote: "Whoever made the decision to make Martin Gilbert Churchill's biographer deserves a vote of thanks from the nation. Nothing less would suffice." In the 1960s, Gilbert compiled a number of historical atlases. His other major works include a single volume history on the Holocaust, as well as the single volume histories First World War and Second World War. He also wrote a three volume series called A History of the Twentieth Century. Gilbert described himself as an "archival historian" who made extensive use of primary sources in his work. By the 1980s Gilbert's academic attention had also turned towards the Refusenik movement in the Soviet Union. Gilbert authored Jews of Hope: The Plight of Soviet Jewry Today (1984) and Shcharansky: Hero of Our Time (1986), and he presented on behalf of the Soviet Jewry Movement in a variety of contexts, ranging from large forums such as formal representation before the United Nations Commission on Human Rights to smaller forums such as an educational slideshow for the general public on behalf of the Soviet Jewry Information Centre. In 1995, Gilbert retired as a Fellow of Merton College but was made an Honorary Fellow. In 1999 he was awarded a Doctor of Letters degree by the University of Oxford "for the totality of his published work". Gilbert was noted for his endorsement of Bat Ye'or and her Eurabia theory, providing a cover comment for her 2005 book, and has stated that the theory "is 100 percent accurate". One of Gilbert's last books, In Ishmael's House: A History of the Jews in Muslim Lands cited Ye'or with approval several times.
Мемлекеттік қызмет
Гилберт 2009 жылғы маусымда Ұлыбритания үкіметінің Ирак соғысы туралы сауалнамасына (сер Джон Чилкот басқарған) мүше ретінде тағайындалды. Оның осы сауалнамаға тағайындалуын парламентте Уильям Хейг, Клэр Шорт және Джордж Галлоуэй оның бейтараптығына күмән келтіре отырып сынады. Гилберт 2004 жылы Джордж Буш пен Тони Блэр болашақта Черчилль мен Франклин Д. Рузвельттей құрметке ие болуы мүмкін деп жазған еді. 2009 жылғы қарашада The Independent on Sunday газетінде жарияланған мақаласында Ливиядағы бұрынғы британ елшісі Оливер Майлз Гилберт пен сэр Лоуренс Фридманның комиссия құрамында болуына қарсылық білдірді, оның себебі олардың еврей тегі және Гилберттің сионистік көзқарастары болды. Кейінірек берген сұхбатында Гилберт Майлздың бұл шабуылының себебі антисемитизм деп санайды.
Gilbert was appointed in June 2009 as a member of the British government's inquiry into the Iraq War (headed by Sir John Chilcot). His appointment to this inquiry was criticised in parliament by William Hague, Clare Short, and George Galloway on the basis of scepticism over his neutrality, Gilbert having written in 2004 that George W. Bush and Tony Blair may in the future be esteemed to the same degree as Churchill and Franklin D. Roosevelt. In an article for The Independent on Sunday published in November 2009, Oliver Miles, the former British ambassador to Libya, objected to the presence of Gilbert and Sir Lawrence Freedman on the committee partly because of their Jewish background and Gilbert's Zionist sympathies. In a later interview, Gilbert saw Miles's attack as being motivated by antisemitism.
Қабылдау
Көптеген адамдар Гилберттің кітаптары мен атластарын мұқият зерттелуі және күрделі оқиғаларды анық әрі объективті түрде баяндауы үшін мақтайды. Оның Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы кітабы "зерттеу мен повествованиедегі таңғажайып жетістік" деп сипатталды, себебі ол ішкі, дипломатиялық және әскери майдандарды қамтитын, бір томдық монументалды еңбек болды. Католик дереккөздерінде ол "әділ, жауапкершілікті деректерді жинаушы" деп сипатталады. Гилберттің "Черчилль және еврейлер" кітабындағы Черчилльдің еврейлерге деген қолдаушы көзқарасын бейнелеуі, мысалы, Пирс Брендон мен Майкл Дж. Коэн тарапынан сынға алынды. Бұдан әрі, Том Сегев Гилберттің "Израиль тарихы" кітабы "энциклопедиялық ашықтықпен" жазылғанымен, араб дереккөздерінен алынған мәліметтердің жетіспеуінен зардап шегеді деп жазады.
Many laud Gilbert's books and atlases for their meticulous scholarship and his clear and objective presentation of complex events. His book on World War I was described as a majestic, single volume work incorporating all major fronts—domestic, diplomatic, military—for "a stunning achievement of research and storytelling." Catholic sources describe him as a "fair minded, conscientious collector of facts." Gilbert's portrayal of Churchill's supportive attitudes to Jews (in his book Churchill and the Jews) has been criticised, for example, by Piers Brendon and Michael J. Cohen. Furthermore, Tom Segev writes that although Gilbert's book The Story of Israel is written with "encyclopaedic clarity," it suffers from the absence of figures from Arab sources.
Құрметтер мен марапаттар
1990 жылы Гилберт Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды. 1995 жылы ол "Британия тарихы мен халықаралық қатынастарға қосқан үлесі үшін" рыцарь дәрежесіне ие болды. 2003 жылы Гилберт Тюбинген университетінің доктор Леопольд Лукас сыйлығымен марапатталды. 2012 жылы "Тарих/Өмірбаяндар" саласындағы үлесі үшін Дэн Дэвид сыйлығын жеңіп алды. Ол оқыған Хайгейт мектебіндегі сэр Мартин Гилберт кітапханасы 2014 жылдың 6 мамырында бұрынғы премьер-министр Гордон Браунның қатысуымен ашылды. "Оның Леди Тэтчерге, Джон Мейджорға және Тони Блэрге көмектескенін білемін, бірақ тарихқа қатысты ой-пікірлерімен маған да көп көмектесті", - деді Браун. "Оның тіпті осылардан бұрын Харольд Уилсонға кеңес бергенін де білемін, бірақ Мартин әрқашан қолжетімді болды және жақсы нәтижелерге қол жеткізуге болатынына сенгісі келді. Шын гуманист, тарихты жазу арқылы болашақта тарихтан сабақ алсақ, жақсырақ бола алатынымызды түсіндірді".
In 1990, Gilbert was made a Commander of the Order of the British Empire (CBE). In 1995, he was awarded a knighthood "for services to British history and international relations". In 2003 Gilbert was awarded the Dr. Leopold Lucas Prize by the University of Tübingen. In 2012, he won the Dan David Prize for his contribution to "History/Biography". The Sir Martin Gilbert Library at Highgate School, where he was a pupil, was opened on 6 May 2014 by former Prime Minister Gordon Brown. "I know he helped Lady Thatcher, John Major and Tony Blair, but he also helped me a great deal with his insights into history", said Brown. "I know he advised Harold Wilson even before them, but at every point Martin was available and he wanted to believe that the best outcomes were possible. A genuine humanitarian, someone whose writing of history taught him we could always do better in the future if we are able to learn the lessons of history."
Құрметті дәрежелері
Гилберт бірнеше университеттен құрметті дипломдар алды. Олар:
Gilbert received honorary degrees from several universities. These include:
Орналасқан жері Күні Оқу орны Дәрежесі 1981 Вестминстер колледжі Әдебиет докторы (D. Litt.) 1989 Бар-Илан университеті Доктор 1992 Еврейлік одақ колледжі Доктор 1992 Бэкингем университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 1999 Оксфорд университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 2000 Джордж Вашингтон университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 2000 Gratz College Доктор 2002 Seton Hall University Доктор 4 маусым 2003 Батыс Онтарио университеті Заң докторы (LL. D) 2004 Лестер университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 2004 Иерусалим еврей университеті Философия докторы (PhD) 2011 Бен Гурион университеті (Негев) Докторлық
Location Date School Degree 1981 Westminster College Doctor of Letters (D. Litt.) 1989 Bar Ilan University Doctorate 1992 Hebrew Union College Doctorate 1992 University of Buckingham Doctor of Letters (D. Litt.) 1999 University of Oxford Doctor of Letters (D. Litt.) 2000 George Washington University Doctor of Letters (D. Litt.) 2000 Gratz College Doctorate 2002 Seton Hall University Doctorate 4 June 2003 University of Western Ontario Doctor of Laws (LL. D) 2004 University of Leicester Doctor of Letters (D. Litt.) 2004 Hebrew University of Jerusalem Doctor of Philosophy (PhD) 2011 Ben Gurion University of the Negev Doctorate
Жеке өмір
Гилберт 1960 жылдардың басында Венгрияның мемлекеттік қорғау органының оны агент ретінде тарту әрекетіне ұшырады. Ол бастапқыда жылы қабылдады және 1961 жылдың қыркүйегінде Венгрия үкіметі қаржылаған Будапешт сапарына келісті, сондай-ақ венгрлік қабылдаушыларына ұнату үшін жасалған сияқты Ұлыбритания туралы пікірлер білдірді (өзінің тегі туралы кейбір шындыққа келмейтін мәлімдемелермен бірге). Венгриялықтар сапар барысында ол жіберген көптеген хаттарды ұстап алуға тырысты және Гилберттің коммунист екені туралы жалған айтқанын анықтады. Оны Париж қаласындағы кезекті кездесуге шақырғанда, Гилберт келмеді, ал оның белгіленген жетекшісі Батысқа қашқаннан кейін венгрлер әрекеттен бас тартты. Гилберт бұл оқиғаны өзі түсіндірген жоқ; 2015 жылы осы туралы жазған венгр тарихшысы Кристян Унгвари Гилберттің не болып жатқанын сезінген болуы керек екенін және британдық барлау қызметі оны қос агентті орналастыру үшін пайдаланған болуы мүмкін деп мәлімдеді. 1963 жылы ол Хелен Констанс Робинсонға үйленді, олардан бір қызы дүниеге келді. 1974 жылы екінші әйелі Сьюзан Сачерден екі ұлы болды. 2005 жылдан бастап ол Холокост тарихшысы Эстер Гилберт (Голодберг) әйелімен бірге өмір сүрді.
Gilbert was the target of a serious attempt by the State Protection Authority of Hungary to recruit him as an agent in the early 1960s. He initially responded warmly, and agreed to go on a Hungarian government funded trip to Budapest in September 1961, and expressed views about Britain which seemed designed to impress his Hungarian hosts (mixed with some untruths about his background). The Hungarians attempted to intercept the many letters he sent back home during the trip, and were able to work out that Gilbert was lying about being a Communist. When invited to a further meeting in Paris, Gilbert did not show up and eventually when his intended handler defected to the West, the Hungarians gave up. Gilbert never explained the incident himself; writing about it in 2015, Hungarian historian Krisztián Ungváry noted that Gilbert must have realised what was going on, and may have been used by the British intelligence services to plant a double agent. In 1963, he married Helen Constance Robinson, with whom he had a daughter. He had two sons with his second wife, Susan Sacher, whom he married in 1974. From 2005, he was married to the Holocaust historian Esther Gilbert, née Goldberg.
Өлім
2012 жылдың наурыз айында Иерусалимге сапар барысында Гилберт жүрек аритмиясымен ауырып, одан ешқашан сақаданбады. Ол 2015 жылдың 3 ақпанында 78 жасында Лондонда дүние салды. Гилберт Израильде жерленуді өтінді, ал Гордон Браун мен Рэндольф Черчилль (яғни, Уинстон Черчилльдің шөбересі Рэндольф Леонард Спенсер Черчилль) қатысқан естелік шара 2015 жылдың 24 қарашасында Лондонның Батыс Мрамор Арк Синагогасында ұйымдастырылды. Гилберттің қазасын 2015 жылдың 4 ақпанында сэр Джон Чилкот хабарлады. Иракты зерттеу есебін жариялаудың кешігуі туралы Сыртқы істер комитетіне куәлік берген Чилкот Гилберт ұзақ аурудан кейін түнгі уақытта қайтыс болғанын мәлімдеді.
In March 2012, while on a trip to Jerusalem, Gilbert developed a heart arrhythmia from which he never recovered. He died in London on 3 February 2015, aged 78. Gilbert asked to be buried in Israel, and a Memorial Tribute attended by Gordon Brown and Randolph Churchill (that is, Randolph Leonard Spencer Churchill, the great grandson of Winston Churchill) was organised on 24 November 2015 in the Western Marble Arch Synagogue, London. Gilbert's death was announced on 4 February 2015 by Sir John Chilcot. Giving evidence before the Foreign Affairs Select Committee about delays in the publication of the report of the Iraq Inquiry, Chilcot reported that Gilbert had died the previous night following a long illness.
Уинстон Черчилльдің өмірбаяны
Бірінші және екінші томдарды Черчилльдің ұлы Рэндольф Черчилль жазды, ол сонымен қатар бірінші томға екі қосымшаны да редакциялады. Гилберттің ресми өмірбаяны ретіндегі алғашқы жұмысы – екінші томға жататын үш қосымшаның өлімнен кейін жариялануын бақылау болды, бірақ олар Рэндольф Черчилльдің атынан жарияланды, және іс жүзінде Рэндольф өмірінде осы материалдың көп бөлігін жинаған еді. 2008 жылы Гилберт қалған қосымша томдарды басып шығару жұмысын «Хиллсдейл Пресс» баспасы қолға алғанын хабарлады, ал олардың біріншісі 2014 жылы жарық көрді. «Хиллсдейл Пресс» баспасы толық өмірбаянын сегіз томдық және он алты жарияланған қосымша томды «Черчилль құжаттары» атты серия ретінде қайта басып шығарды, сондықтан 2014 жылғы том осы серияның он жетінші бөліміне айналды. Гилберт оны жариялағаннан кейін көп ұзамай денсаулығы нашарлап, жұмыс істей алмай қалды, сондықтан келесі томдарды Гилберттің бұрынғы ғылыми көмекшісі Ларри Арн, Гилбертпен бірлесіп автор ретінде жариялады.
Volumes one and two were written by Churchill's son Randolph Churchill, who also edited the two companions to volume one. Gilbert's first work as official biographer was to supervise the posthumous publication of the three companions to volume two, but these were published in Randolph Churchill's name, and indeed, Randolph had already compiled most of the material in his lifetime. In 2008, Gilbert announced that the job of publishing the remaining companion volumes had been taken over by the Hillsdale Press, and the first of these appeared in 2014. The Hillsdale Press had already reprinted the complete biography in eight volumes and the sixteen published companion volumes, as a series titled "The Churchill Documents", so that the volume of 2014 became the seventeenth instalment of this series. Gilbert was incapacitated shortly after its publication, so that subsequent volumes were posthumously published by Gilbert's former research assistant Larry Arnn, with Gilbert credited as co author.