Кіріспе

Менло Парктегі Томас Эдисон орталығы, сондай-ақ Менло Парк мұражайы / Эдисон ескерткіш мұнарасы деп аталады, Нью-Джерси штатының Миддлсекс округіне қарасты Менло Парк ауданында орналасқан өнертапқыш және кәсіпкер Томас Альва Эдисонның ескерткіші. Мұнара 1938 жылдың 11 ақпанында, өнертапқыш 91 жасқа толар күні салтанатты түрде ашылды. Мұнара Эдисонның Менло Парк зертханасы орналасқан жерді көрсетеді, ол әлемдегі алғашқы ұйымдастырылған ғылыми-зерттеу және әзірлеме орталығы болды. Ол 1876 жылы Менло Паркке келген. Сол кезде бұл аймақ Раритан қалашығы деп аталды, ал кейіннен (1954 жылы) Эдисон қалашығы болып өзгерді. Менло Парк жазылған дыбыстың туған жері (1877 жылдың қарашасы) және әлемдегі алғашқы практикалық шам (1879 жылдың қазаны) ретінде танымал. Эдисон және оның командасы осы жерде 400-ге жуық маңызды өнертабысын жасады. Эдисон бұл орынды өзінің «Өнертабыстар фабрикасы» деп лақап ат қойды. Эдисон мен оның командасы Нью-Йорк қаласында әлемдегі алғашқы электр энергиясын тарату орталығын салған кезде, оның әйелі Мэри Стилвелл Эдисон Менло Парктегі үйінде дүние салды. Кейіннен 1884 жылы ол Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласына көшіп, қазіргі Томас Эдисон ұлттық тарихи паркіне орналасты. Менло Парктегі алғашқы ғимараттар уақыт өте келе тозығына ұшырады, 1926 жылға қарай көптеген ғимараттар құлап немесе өртеніп кетті. Қалған екі ғимарат Мичиган штатының Дирборн қаласындағы Гринфилд ауылына көшірілді. Томас Эдисон ескерткіш мұнарасы 1979 жылдың 30 қарашасында маңызды сәулет және естелік ескерткіш ретінде тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Мұнараның шыңы шамды бейнелейді және бастапқыда аудио жүйесі болған, 2004 жылғы Weird NJ журналының мәліметінше, оны екі миль қашықтықтан естіген. Оның құрылысына американдық бетон саласының пионері Джон Джозеф Эрли қатысты. Террасадан 131 фут биіктікте көтерілетін мұнараның басында Корнинг корпорациясының пирекс сегменттерінен жасалған 13'8 дюйм биіктігіндегі шам орналасқан. Мұнара Нью-Джерси және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген және қазір қайта жаңартылуда, бұл жобаны Нью-Джерси штаты басқарады. Мұражай Томас Эдисонның көптеген өнертабыстарын, соның ішінде фонограф пен шамдарын, сондай-ақ Эдисон мен оның өнертабыстарына қатысты естеліктерді көрсетеді. Мұражайда Эдисонның мүлкі, өнертабыстары және отбасы туралы көптеген суреттер де қойылған. Эдисонның қалған мүлкі қазір Эдисон мемлекеттік паркі болып табылады. Менло Парктегі Томас Эдисон орталығын Нью-Джерсидің қоршаған ортаны қорғау департаментінің Парктер және орман шаруашылығы бөлімі, Эдисон қалашығы және коммерциялық емес Эдисон ескерткіш мұнара корпорациясы бірлесіп басқарады. Эдисон ескерткіш мұнара корпорациясы, 501(c)3 ұйымы, қазіргі мұражайды жаңартуға зор үлес қосты. Жаңартылған мұражай 2012 жылдың 9 маусымында ескі және жаңадан алынған экспонаттармен қайта ашылды. Жаңа кәсіби түсіндіру экспонаттарын Даниэль Шнур жобалаған.

Қалпына келтіру

Мұнара 2011-2015 жылдар аралығында қайта жаңартылды. Фасадтан бетон үлгілері алынып, зертханаға жіберілді, онда олардың құрамы тексерілді. Бұл, жаңадан жасалған панельдер ескі панельдермен түс және құрам жағынан сәйкес болуы үшін жасалды, оларды ауыстыру қажеттілігі болмады. Бірнеше жыл бұрын ұрланған "Жүз жылдық тақта" да қайта жаңарту кезінде жаңасымен ауыстырылды. Тақтаның төменгі бөлігі түсін дәл келтіру үшін металлургке жіберілді. Қайта жаңарту жұмысы 2015 жылдың қазан айында аяқталып, 2015 жылдың 24 қазанында қайта ашылу салтанаты өтті. Салтанатта жаңадан жөнделген мұнара, мұнараның құрылысынан бастап 50-ші жылдарға дейінгі музыканы ойнататын медиа жүйесі және жақын маңайы көрсетілді, содан кейін мұнараның үстіндегі үлкен шамның қайта жануымен аяқталды. Аймақта бірнеше "Бөрікші" жобалары жүзеге асырылғанын атап өткен жөн. Бірі – мұнараға қарсы жағындағы Кристи көшесінде орналасқан үлкен ақпараттық тақта. Бұл жобада Эдисон сол жерде салған электр теміржолы туралы мәліметтер бар. Екінші жоба – 27-ші бағдарламалық жолға жақын жердегі тақта. Ең соңғы жоба 2013 жылдың 8 маусымында аяқталды және мұражайға жақын орналасқан тақта болып табылады. Тақтада мұражай туралы ақпарат, веб-сайты мен жұмыс уақыты көрсетілген.

Әлемдегі екінші үлкен шам

Мұнараның үстіндегі сфераны бұрын "әлемдегі ең үлкен шам" деп атаған, бірақ 2021 жылы Оклахома штатының Тулса қаласында Кокс бизнес-конвенциялық орталығының алдындағы алаңда 17 фут биіктігі және 10 фут диаметрі бар үлкен шам орнатылды. Тағы бір танымал сфера, Юнион Уотерсфера, көптен бері "дүниедегі ең биік су сферасы" ретінде белгілі және жақын орналасқан Юнион қаласында орналасқан.