Кіріспе
Орман шаруашылығын жүргізу әдісі. Коппинг /ˈkɒpɪsɪŋ/ – орман шаруашылығындағы дәстүрлі әдіс, ол ағаштарды түбірге дейін кесуді қамтиды. Көптеген түрлерде бұл түбірден немесе тамырдан жаңа өскіндердің өсуіне ықпал етеді, соның нәтижесінде ағаш қайтадан өседі. Коппингке ұшыраған орман немесе тоғай копсе /kɒps/ немесе коппинг деп аталады, онда жас ағаш сабақтары үнемі жер бетіне жуық деңгейде кесіледі. Нәтижесінде пайда болатын тірі түбірлер "тұқымдықтар" деп аталады. Жаңа өскіндер пайда болады, және бірнеше жылдан кейін коппингтелген ағаштар жинақталады, ал цикл қайта басталады. Поллардинг – бұл ағаштағы жаңа өскіндерді мал жеп қоймауы үшін одан да жоғары деңгейде жүргізілетін ұқсас процесс. Дайсуги (台杉, суги – жапондық ителгі) – ұқсас жапондық техника. Көптеген орман шаруашылығы тәжірибелері кесу мен қайта өсіруді қамтиды; коппинг Еуропаның төменгі және орташа ендіктерінде маңызды рөл атқарды. Коппингтің кең таралған және ұзақ мерзімді практикасы ландшафттық деңгейдегі өнеркәсіп ретінде Оңтүстік Англияда ерекше маңыздылығын сақтап келеді. Осы мақаладағы көптеген ағылшын тіліндегі терминдер осы аймақтағы тарихи және қазіргі тәжірибеге ерекше қатысты. Әдетте, коппингтелген орман бөлімдерге немесе учаскелерге бөлініп, кезегімен жиналады. Осылайша, орманның әр жерінде жыл сайын өнім алуға болады. Коппинг түрлі-түрлі ортаны қамтамасыз етеді, себебі орман әрқашан әртүрлі жастағы өскіндермен өседі, бұл биологиялық әртүрлілік үшін пайдалы. Циклдің ұзақтығы кесілген түрге, жергілікті дәстүрге және өнімнің қолданылуына байланысты. Биржаны үш немесе төрт жылдық циклмен отынға кесуге болады, ал еменді бағаналар немесе отын үшін елу жылдық циклмен кесуге болады. Коппингке ұшыраған ағаштар қартаюдан өлмейді, өйткені коппинг ағашты жас күйде сақтайды, осылайша олардың ұзақ өмір сүруіне мүмкіндік береді.
Coppicing '/k//ɒ//p//ɪ//s//ɪ//ŋ/ is the traditional method in woodland management of cutting down a tree to a stump, which in many species encourages new shoots to grow from the stump or roots, thus ultimately regrowing the tree. A forest or grove that has been subject to coppicing is called a copse /k//ɒ//p//s/ or coppice, in which young tree stems are repeatedly cut down to near ground level. The resulting living stumps are called stools. New growth emerges, and after a number of years, the coppiced trees are harvested, and the cycle begins anew. Pollarding is a similar process carried out at a higher level on the tree in order to prevent grazing animals from eating new shoots. Daisugi (台杉, where sugi refers to Japanese cedar), is a similar Japanese technique. Many silviculture practices involve cutting and regrowth; coppicing has been of significance in many parts of lowland temperate Europe. The widespread and long term practice of coppicing as a landscape scale industry is something that remains of special importance in southern England. Many of the English language terms referenced in this article are particularly relevant to historic and contemporary practice in that area. Typically a coppiced woodland is harvested in sections or coups on a rotation. In this way, a crop is available each year somewhere in the woodland. Coppicing has the effect of providing a rich variety of habitats, as the woodland always has a range of different aged coppice growing in it, which is beneficial for biodiversity. The cycle length depends upon the species cut, the local custom, and the use of the product. Birch can be coppiced for faggots on a three or four year cycle, whereas oak can be coppiced over a fifty year cycle for poles or firewood. Trees being coppiced do not die of old age as coppicing maintains the tree at a juvenile stage, allowing them to reach immense ages.
Тарих
Дәлелдерге сүйенсек, қоқыс жинау ежелгі тарихтан бері үздіксіз жүзеге асырылып келеді. Қоқыс жиналған сабақтардың тамыры әдетте иілген болады. Бұл қисық, циклдің бастапқы кезеңдерінде бәсекелес сабақтардан өсіп шығып, кейіннен жапырақ қапталғанда аспанға қарай бағытталғанда пайда болады. Бұл қисық археологиялық қазбаларда қоқыс жиналған ағаш түрлерін анықтауға көмектеседі. Сомерсеттегі Свитт жолында (б.з.д. 3807 және 3806 жылдың қысында салынған) табылған ағаштар шұңқырлы Тилия (тал) түрлері екені анықталды. 16-шы және 17-ші ғасырларда Англияда көмірмен темір өндіру технологиясы кеңінен дамыды және кейбір аймақтарда 19-шы ғасырдың соңына дейін сақталды. Бұл, сондай-ақ, былғары өңдеу үшін емен қабығының өсуімен бірге, көп мөлшерде қоқыс жиналған ағашқа деген қажеттілікті тудырды. Осы қоқыс жинау арқылы, ағаш өндірісі дамыған салалар үшін, принципиалды түрде шексіз қамтамасыз етілуі мүмкін болды. Бұл 1544 жылғы Генрих VIII-нің заңымен реттелді, ол ағаштарды кесуден кейін қоршаумен қорғауды (жануарлардың жеуін болдырмау үшін) және әр акр жерге 12 тұғыр (стандартты немесе пісіп-жетілген, кесілмеген ағаштар) қалдыруды талап етті. Тұғырлары бар қоқыс жинау (бірнеше қоқыс жинау циклдарынан өсіп, дамуына рұқсат етілген шашыраңқы жеке сабақтар) Еуропаның көп бөлігінде, кез келген бір аймақтан алынған орман өнімдерінің әртүрлілігін қамтамасыз ету құралы ретінде кеңінен қолданылды. Ормандық алқаптар үй салу, көпірлерді жөндеу, көлік құралдарын жасау және т.б. сияқты мақсаттар үшін кішкентай материалдардан бастап үлкен ағаштарға дейін қамтамасыз етеді. 18-ші ғасырда Ұлыбританияда қоқыс жинау ұзаққа созылған төмендеуге ұшырады. Бұл оның дәстүрлі нарықтарының ыдырауына байланысты болды. Көмір мен кокс қолжетімді және тасымалдау оңай болғандықтан отынға деген қажеттілік болмады, ал ағаш құрылыс материалы ретінде жаңа материалдармен біртіндеп алмастырылды. Көшеде өсіру алдымен Ұлыбританияның солтүстігінде тоқтатылды және 1960 жылдарға қарай коммерциялық белсенді қоқыс жинау Кент және Сассекс округтерінде шоғырланды. Қоқыс жиналған қатты ағаштар карета және кеме жасауда кеңінен қолданылды және олар әлі де ағаштан жасалған үйлер мен жиһаз жасау үшін кейде өсіріледі. Тоқу үшін қамыстар әртүрлі жылыжай түрлерінде, негізінен озиерде өсіріледі. Францияда тәтті каштан ағаштарын Canne de combat (француздық таяқ) деп аталатын жартылай әскери өнер үшін таяқтар мен қамшылар жасауға пайдаланады. Кейбір эвкалипт түрлері Австралия, Солтүстік Америка, Уганда және Судан сияқты бірқатар елдерде өсіріледі. Сал ағашы Үндістанда, ал Moringa oleifera ағашы Үндістанды қоса алғанда көптеген елдерде өсіріледі. Кейде бұрынғы қоқыс жиналған алқаптар жекелеген ағаштарды өсіру арқылы биік орманды алқаптарға айналдырылады. Өсіп келе жатқан сабақтардың барлығынан біреуі қалдырылып, қалғандары кесіледі, ал қалған ағаш кесілмеген ағаш сияқты өседі. Қоқыс жиналған алқаптардың шекаралары кейде белгілі бір ағаштарды pollard (жоғарыдан кесілген) немесе түпкірліктер (төменнен кесілген) етіп кесу арқылы белгіленді.
Ұлыбритания
Оңтүстік Британияда, көктемдегі кеспе ағаштар дәстүрлі түрде қарақұмық, мүйізді бұта, далалық кеспеағаш, күл, тәтті қаштан, кейде сары ағаш, шырша, кіші жапырақты липа және сирек емен немесе қайын болды, олар тік өсетін емен, күл немесе қайын ағаштарының арасында өсірілді. Суы мол жерлерде қарағай мен самырсын қолданылды. Бүгінде аймақтағы кеспе ағаштарды күтіп өсіру арқылы толығымен немесе жартылай күнкөріс табатын адамдардың саны өсіп келеді, мысалы, Велд және Даунленд ашық ауадағы мұражайында. Кеспе ағаштар көптеген мақсаттар үшін ағаш, әсіресе металл қорытуда көмірдің экономикалық маңызы болмас бұрын ағаш көмірін қамтамасыз етті. Осы орманның аз бөлігі бүгінде кеспе ағаш ретінде пайдаланылады, көбінесе табиғатты қорғау ұйымдары кедергілер жасау, шатыр үшін қабықтар, жергілікті ағаш көмірін жағу немесе басқа қолөнер бұйымдарын өндіру үшін қолданады. Англиядағы қалған жалғыз ірі коммерциялық кеспе ағаш – Сюссекс пен Кент аймақтарында өсірілетін тәтті қаштан. Кесуден кейін жарықтың артуы көк шаңырақ, анемон және алтынжапырақ сияқты орман төселігіндегі өсімдіктердің қарқынды өсуіне мүмкіндік береді. Көбінесе бүлдіргендер кеспе ағаштардың түбінде өседі, олар жәндіктерді, сондай-ақ үлкен жыртқыштардан қорғану үшін бүлдіргендерді пайдалана алатын түрлі кішкентай сүтқоректілерді тартады. Ағаш үйінділері (егер кеспе ағаштардың ішінде қалдырылса) қоңыздар сияқты жәндіктерді тартады. Ашық аумақ солтүстік бүлбұл, еуропалық түнгі жаратылыс және фритиллярия көбелектері сияқты көптеген жануарлармен мекенделеді. Кеспе ағаш өскенде, жапырақ қабығы жабылып, бұл жануарлар үшін қайтадан қолайсыз болып кетеді, бірақ белсенді басқарылатын кеспе ағаштарда әрқашан жақында кесілген кеспе ағаш болады, сондықтан популяциялар осы кеспе ағаштарды күтіп өсіруге сәйкес қозғалады. Дегенмен, көптеген британдық кеспе ағаштар ондаған жылдар бойы осылай басқарылмаған.
Энергиялық ағаш үшін
Энергия ағашы үшін күрке, қаратал және шомырды кесу коммерциялық тұрғыдан сәтті болып табылады. АҚШ-тағы Willow Biomass жобасы осыған бір мысал. Бұл жағдайда, кесу жыл сайын немесе, көбінесе үш жыл сайын жүргізіледі. Бұл тұқымдастың өндіріс көлемін барынша арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай жиі өсу топырақтың тез тозуына алып келеді, сондықтан тыңайтқыштар жиі қажет болады. Сонымен қатар, бірнеше жылдан кейін өсімдік қорлары әлсірейді және олардың орнына жаңа көшеттер отырғызылады. Энергия ағашын жинау әдісін арнайы ауыл шаруашылығы техникасын бейімдеу арқылы механикаландыруға болады. Түрлер мен сорттары кесу уақыты, жаңару мерзімі және басқа да факторлар бойынша өзгеше. Дегенмен, толық өмірлік цикл талдауы көрсеткендей, энергия өндіру үшін шомырдың парниктік газдар эмиссиясына әсері басқа нұсқаларға қарағанда төмен.