Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Солтүстік Мариана аралдарының саяси бөлінісі
Political division of the Northern Mariana Islands
Рота (Chamorro: Luta), сондай-ақ "Достық арал" деп белгілі, Солтүстік Мариана аралдары (CNMI) АҚШ-ның ең оңтүстік аралы және Мариана архипелагының үшінші оңтүстік аралы (біріншісі – Кокос аралы). Ерте испандық жазбаларда ол "Зарпана" деп аталған; Рота атауы испандықтардың Испаниядағы Рота муниципалитесінің құрметіне берілген болуы мүмкін. Ол АҚШ-қа қарасты Гуам аймағының солтүстік-шығысынан шамамен орналасқан. Синапало ауылы ең ірі және ең көп халқы бар, одан кейін Сонгсонг ауылы (Songsong) келеді. Рота CNMI-нің төрт муниципалитетінің бірі болып табылады.
Rota (Chamorro: Luta), also known as the "Friendly Island", is the southernmost island of the United States Commonwealth of the Northern Mariana Islands (CNMI) and the third southernmost of the Marianas Archipelago (the first being Cocos Island). In early Spanish records it is called "Zarpana"; the name Rota may have come from the Spaniards possibly naming the island after the municipality of Rota, Spain. It lies approximately north northeast of the United States territory of Guam. Sinapalo village is the largest and most populated, followed by Songsong village (Songsong). Rota also functions as one of the four municipalities of the CNMI.
Тарих
1521 жылы Ротаны көрген алғашқы еуропалық Фердинанд Магелланның «Виктория» кемесіндегі қарауылшы Лопе Наварро болды. Дегенмен, Магелланның үш кемеден тұратын флоты Гуамға жеткенше тоқтамады, сондықтан Ротаға алғашқы болып келген еуропалық (1524 жылы) испандық навигаторы Хуан Себастьян Элькано болды. Ол оны испан империясы атынан Мариана аралдарының қалған бөлігімен бірге аннексиялады. Солтүстік Мариана аралдарының басқа аралдары сияқты, Рота 1899 жылғы неміс-испан шарты бойынша Германия империясына сатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста аралдарды Жапон империясы басып алды. 1919 жылы Ұлттар Лигасы Жапонияның Оңтүстік теңіздер мандаты арқылы бақылауын ресми мойындады. Алайда, Ротаның дамуы көршілес Тиниан мен Сайпанға қарағанда қалып қойды, 1935 жылдың желтоқсанының соңына дейін барлығы 1000-ға жуық жапон тұрғыны келді, олардың көпшілігі қант қамысын өсірумен және қантты қайта өңдеумен айналысты. Қант зауыты тиімді болмады және үш жылдан кейін жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон гарнизоны майор Шигео Имагава басқаратын 10-шы тәуелсіз қосылған бригаданың 1031 әскерінен және шамамен 600 императорлық жапон теңіз күштерінен тұрды. Соғыстың соңғы кезеңдерінде Рота Тиниан, Сайпан және Гуамнан ұшып келген B-29 Superfortress бомбалаушыларының шабуылдары туралы жапон аралдарына ескерту беретін радиостансасын үнсіздендіру мақсатымен АҚШ теңіз күштерінің ұшақтарымен бомбаланды, бірақ арал американдық әскерлер тарапынан басып алынбады. Гуамдағы B-29 бомбалаушылары механикалық ақаулар туындағанда және Жапонияға шабуыл кезінде қайта оралу қажет болғанда бомбаларын тастау үшін Ротаны пайдаланды. 1945 жылдың 2 қыркүйегінде, Жапонияның капитуляциясына бір сағаттан соң, АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің жасағы Ротаға келіп, 947 императорлық жапон армиясы мен 1853 императорлық жапон теңіз күштерінен құралған жапон гарнизонының капитуляциясын қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Рота Тынық мұхиты аралдарының сенімдік территориясының бөлігіне айналды. 1978 жылдан бері арал Солтүстік Мариана аралдарының Ортақ қорының құрамына кіреді. Қазіргі әкімі – Обри М. Хоког. XXI ғасырда аралда туризм дамыды, онда табиғи, тарихи және теңіздік көптеген қызықты орындар бар. Бір атақты туристік және табиғи кереметі – «шомылу ойығы», ол жағалауда табиғи түрде пайда болған теңіз суының кішкентай тоғаны. Оның жағалау сызығының ұзындығы шамамен 38 миль (61 км). Ротадағы ең биік нүкте – Сабана тауы. Рота Гуамның солтүстігінде, Тиниан мен Сайпанның оңтүстігінде орналасқан. Ротада эндемикалық және жойылып бара жатқан Рота ақкөздік, Мариана жеміс жартаны және Мариана қарғасы сияқты әртүрлі флора мен фауна кездеседі. Аралдың көп бөлігі, әсіресе жергілікті орманның қалдықтары бар жерлер, BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы (IBA) ретінде танылды.
In 1521, the first European to see Rota was the lookout on Ferdinand Magellan's ship Victoria, Lope Navarro. However, Magellan's armada of three ships did not stop until they reached Guam, so the first European to arrive in Rota (in 1524), was the Spanish navigator Juan Sebastián Elcano, who annexed it together with the rest of the Mariana Islands on behalf of the Spanish Empire. As with the other islands of the northern Marianas, Rota was sold to the German Empire under the German–Spanish Treaty of 1899. In World War I, the islands were occupied by the Japanese Empire. In 1919, the League of Nations formally recognized Japanese control under the South Seas Mandate. However, development of Rota lagged behind that of neighboring Tinian and Saipan, with only 1000 Japanese residents arriving by the end of December 1935, most of them employed in raising sugar cane and in sugar refining. The refinery was not economical, and it was closed three years later. The Japanese garrison during World War II consisted of 1,031 Imperial Japanese Army men of the 10th Independent Mixed Brigade, under the command of Major Shigeo Imagawa, and about 600 Imperial Japanese Navy men. During the final stages of the war, Rota was occasionally bombed by aircraft of the U. S. Navy in an attempt to silence its radio transmitter that was providing warning to the Japanese home islands upon the take off of B 29 Superfortress bomber attacks from Tinian, Saipan, and Guam, but the island was never invaded by American troops. B 29 bombers on Guam would use Rota to dump their bombs if they had mechanical issues and needed to turn back during a raid on Japan. On September 2, 1945, one hour after the surrender of Japan, a detachment of U. S. Marines arrived on Rota to accept the surrender of the Japanese garrison, which numbered 947 Imperial Japanese Army and 1853 Imperial Japanese Navy. After the end of World War II, Rota became part of the Trust Territory of the Pacific Islands. Since 1978, the island has been a part of the Commonwealth of the Northern Mariana Islands. The current mayor is Aubry M. Hocog. In the 21st century, tourism is popular on the island, with a variety of natural, historic, and marine sites. One noted tourist and natural wonder is the "swimming hole", which is small naturally formed pool of sea water by the coast. Its coastline is about 38 mile (61 km) long. The highest point on Rota is Mt. Sabana which is Rota is north of Guam, south of Tinian and south of Saipan. Rota has diverse flora and fauna including the endemic and endangered Rota white eye, Mariana fruit bat, and Mariana crow. Much of the island, especially where there are remnants of native forest, have been recognised as forming an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International.