Швеция патшайымы София Магдалена

Кіріспе

1771–1792 жылдар аралығында Швеция патшайымы болған Данияның София Магдаленасы (Софи Магдалена; София Магдалена; 3 шілде 1746 – 21 тамыз 1813) 1771–1792 жылдар аралығында король Густав III-нің әйелі ретінде Швеция патшайымы атанды. Олденбург әулетінен, Дания мен Норвегияның патшалық отбасынан шыққан София Магдалена Дания мен Норвегия королі Фредерик V және оның бірінші жұбайы, Ұлыбританияның принцесса Луизаның тұңғыш қызы болды. Бес жасында София Швеция тағына мұрагер Густавқа келісіммен берілді, бұл екі скандинавиялық мемлекет арасындағы дәстүрлі шиеленісті азайтуға бағытталған әрекет болды. Ол Швеция патшайымы болу үшін тәрбиеленді және 1766 жылы олар үйленді. 1771 жылы Софияның күйеуі таққа отырып, Швеция королі болды, осылайша София Швеция патшайымы болды. Олардың таққа отырғызылу рәсімі 1772 жылдың 29 мамырында өтті. Саяси мақсатта жасалған бұл неке сәтті болмады. Екі елдің қарым-қатынасын жақсартуға күтілген саяси нәтижелер орындалмады, ал жеке өмірде де одақ бақытсыздыққа ұшырады. София Магдалена тыныш және салмақты мінезді болды, күйеуінің әуесқойлық іздеулеріне бейімделуі қиын болды. Ол рәсімдік міндеттерін адал орындады, бірақ қоғамдық өмірге қызығушылық танытпады және жақын достарымен тыныш ортада болуды ұнатты. Дегенмен, ол Кап партиясының көптеген өкілдеріне ұнады, олар оны ізгілік пен діннің символы деп есептеді. Әйел мен ерлі-зайыптылардың қарым-қатынасы 1775 жылдан 1783 жылға дейін жақсарды, бірақ кейіннен қайта нашарлады. 1792 жылы күйеуі қаза тапқаннан кейін София Магдалена қоғамдық өмірден шеттеді және 1813 жылы қайтыс болғанға дейін жесір патшайым ретінде тыныш өмір сүрді.

Ерте өмір

Принцесса София Магдалина дүниеге 1746 жылдың 3 шілдесінде Копенгагеннің орталығындағы Kongens Nytorv алаңында орналасқан ата-анасының резиденциясы – Шарлоттенборг сарайында келді. Ол Данияның мұрагерлік принці Фредерик пен оның бірінші жұбайы, Ұлыбританияның бұрынғы ханшайымы Луизаның екінші баласы және тұңғыш қызы болды. Оның есімі әжесі, королева София Магдалинаның құрметіне қойылды. Дүниеге келген сәттен бастап оған жеке патшалық үйі берілді. Туғаннан бір ай өткен соң оның әкесі, патша Кристиан VI қайтыс болды, ал ханшайым София Магдаленаның әкесі Фредерик V король ретінде таққа отырды. Ол 1747 жылы ағасының өлімінен бастап 1749 жылы екінші ағасы дүниеге келгенге дейін Дания тағының мұрагері болды және ағасынан кейін Дания тағына ең жақын адам ретінде мәртебесін сақтап, некеге дейін осы мәртебеде болды. Сондықтан оны жиі Данияның мұрагер ханшайымы деп атады. Бұл неке Швеция мен Дания арасындағы бейбітшілікті орнату мақсатымен жасалды, өйткені екі елдің арасында ұзақ жылдар бойы соғыс жүрген және 1743 жылы швед тағына мұрагерді сайлау кезінде Дания үміткері жеңілгеннен кейін қарым-қатынастар шиеленіскен еді. Бұл келісімге қатысты Швеция патшайымы Луиза Ульрика Пруссиялықтың қызымен жаман қарым-қатынаста болады деп қорқатын Луиза патшайымының алаңдаушылығы болды. Ол 1789 жылғы реформаларды ұнатпайтыны белгілі болды және оның өкілдеріне осы туралы айтты. 1790 жылы Фредрикшамндағы Жеңіс тойында ол реформаны қолдаған риксрад граф Йоаким Бек Фристің сүйемелдеуінен бас тартып, оған қарсы болған граф Аксель фон Ферсен ескісінің сүйемелдеуін талап етті. 1790 жылдың күзінде патша әлеуметтік бойкотқа байланысты күзге дейін Дротнингхольм сарайының жазғы резиденциясында қалуды жөн көрді. Соңында патшайым оның рұқсатынсыз астанаға оралды. Ол оны саяси демонстрацияға қатысуға әйелдер сарайындағылар итермелеген деп айыптады және оған әйелдерінің қосылуына рұқсат бермей, олардан кетуіне себеп болды. Бұл әсіресе бойкотқа қатыспаған Хедвиг Ульрика Де ла Гарди мен Аугуста фон Ферсенге қатысты: ол Хедвиг Элеонора фон Ферсеннің королеваны бойкотқа қатысуға көндіргенін күдіктенді. Алайда бұл шындық емес деп есептеледі: королева 1789 жылғы актіге қарсы болғанымен, ол ешқашан ешкімге өзінің қатысуымен саясат туралы сөйлеуге рұқсат бермеген. Оның кетуіне себеп, есімдерін айтуға болмайды, оның денсаулығы болды, өйткені Дротнингхольм сол жылы өте суық болды және ол құлақ инфекциясынан зардап шекті. Патша оның саяси оппозицияда екеніне күдіктенді және 1791 жылы Аахенге сапары алдында ұлының шетелде болған кезінде одан бөлінуді бұйырды. Бұл туралы білгеннен кейін София Магдалена операдағы оның ложасына барып, ұлына кіруді талап етіп, көпшілік алдында дүрліктірді. Бұл қызу дауға әкеліп соқты және ол ложадан былай деп шығып кетті: "Мен кек аламын, мырза! Осыған қасиетті сертімді беремін!"

Princess Sophie Magdalene was born on 3 July 1746 at her parents' residence Charlottenborg Palace, located at the large square, Kongens Nytorv, in central Copenhagen. She was the second child and first daughter of Crown Prince Frederick of Denmark and his first consort, the former Princess Louise of Great Britain, and was named for her grandmother, Queen Sophie Magdalene. She received her own royal household at birth. Just one month after her birth, her grandfather King Christian VI died, and Princess Sophie Magdalene's father ascended the throne as King Frederick V. She was the heir presumptive to the throne of Denmark from the death of her elder brother in 1747 until the birth of her second brother in 1749, and retained her status as next in line to the Danish throne after her brother until her marriage. She was therefore often referred to as Crown Princess of Denmark. The marriage was arranged as a way of creating peace between Sweden and Denmark, which had a long history of war and which had strained relations following the election of an heir to the Swedish throne in 1743, where the Danish candidate had lost. The engagement was met with some worry from Queen Louise, who feared that her daughter would be mistreated by the Queen of Sweden, Louisa Ulrika of Prussia. She was known to dislike the reforms of 1789, and she did let it be known to its representatives. At the celebrations of the Victory at Fredrikshamn in 1790, she refused to be escorted by riksråd Count Joakim Beck Friis, who was in favor of the reform, and demanded to be escorted by Count Axel von Fersen the Elder, who was in opposition to it. In the autumn of 1790, the King chose to remain in the summer residence of Drottningholm Palace well in to the autumn because of the social boycott. Finally, the Queen returned to the capital without his consent. He accused her of having been manipulated by the female courtiers into participating in the political demonstration, and refusing him the company of her ladies in waiting by leaving. This applied especially to Hedvig Ulrika De la Gardie and Augusta von Fersen, who did not participate in the boycott: he suspected Hedvig Eleonora von Fersen to have persuaded the Queen to participate in the boycott. This is however is not considered to have been true: though the Queen did oppose to the act of 1789, she is reported never to have allowed any one to speak of politics in her presence. The reason to why she wished to leave was reportedly due to her health, as Drottningholm was quite cold by that time of the year and she had been afflicted by an ear infection. The King did in any case suspect her of being in political opposition to him, and before his trip to Aachen in 1791, he ordered that his son was to be separated from her during his absence abroad. When she was made aware of this, Sophia Magdalena caused a public scene when she visited him in his box at the opera and demanded to be given access to her son. This led to a heated argument and she left the box with the words: "I will have my vengeance, monsieur! I give you my sacred vow on that!"