Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1620-1632 жылдар аралығында Швеция патшайымы Мария Элеонора Бранденбургтік (11 қараша 1599 – 28 наурыз 1655) – 1620-1632 жылдар аралығында король Густав II Адольфтың (Густав Адольф) әйелі ретінде Швеция патшайымы болды. Ол неміс ханшайымы ретінде Бранденбург курфюрсті Иоанн Зигмунд пен Пруссия герцогы Альберт Фредериктің қызы, Пруссия герцогы Аннаның қызы болып дүниеге келді. 1620 жылы Мария Элеонора анасының келісімімен, бірақ әкесінен кейін таққа отырған бауыры Георг Вильгельмнің қалауына қарсы Густав Адольфқа үйленді. Ол 1626 жылы күйеуінен Кристина есімді қызды дүниеге әкелді, ол кейін Швеция патшайымы болды.
Queen of Sweden from 1620 to 1632
Maria Eleonora of Brandenburg (11 November 1599 – 28 March 1655) was Queen of Sweden from 1620 to 1632 as the wife of King Gustav II Adolph (Gustavus Adolphus). She was born a German princess as the daughter of John Sigismund, Elector of Brandenburg, and Anna, Duchess of Prussia, daughter of Albert Frederick, Duke of Prussia. In 1620, Maria Eleonora married Gustavus Adolphus with her mother's consent, but against the will of her brother George William, Elector of Brandenburg, who had just succeeded her father. She bore her husband a daughter, Christina, in 1626, who later became the Queen of Sweden.
Ерте өмір
1599 жылы 11 қарашада Пруссия герцогтігіндегі Кенигсберг қаласында дүниеге келген Мария Элеонора, Бранденбург сайлаушысы Иоанн Зигмунд пен оның әйелі, Пруссия герцогинясы Аннаның үшінші баласы және екінші қызы еді. Мария Элеонораның және оның туыстарының тәрбиесі көбінесе анасының бақылауында болды.
Born on 11 November 1599 in Königsberg, in the Duchy of Prussia, Maria Eleonora was the third child and second daughter of John Sigismund, Elector of Brandenburg, and his wife, Duchess Anna of Prussia, the Electress of Brandenburg. Maria Eleonora's upbringing, and that of her siblings, was largely governed by their mother.
Қатысу
1616 жылы 22 жасар швед корольі Густав Адольф протестанттық келін іздеуді бастады. Ол 1613 жылдан бері анасының рұқсатын алуға тырысып келген, бірақ рұқсат алған жоқ, сондықтан оған үйленуден бас тартуға мәжбүр болды, алайда ол оған ғашық болып қалды. Ол 17 жасар әдемі Мария Элеонораның сыртқы және рухани қасиеттері туралы ең жағымды сипаттамалары бар хабарларды алды. Мария Элеонораның әкесі, курфюрст Иоанн Сигизмунд швед корольіне жақсы ниетпен қарады, бірақ 1617 жылдың күзінде өткен инсульттан кейін ол өте осал болды. Оның беделді прус әйелі осы швед күйеуіне қатты қарсылық білдірді, себебі Пруссия Польшаның вассалы еді және Польша корольі III Зигмунд Ваза Густав Адольфтың әкесі IX Карлға Швецияны жоғалтуын әлі де кешірмеген. Мария Элеонораның тағы да жас Вильгельм Оранский (?), Польшаның Владислав Вазасы, Мекленбургтың Адольф Фридрих және тіпті болашақ Англия корольі I Карл сияқты күйеулердің де ықыласы болды. Мария Элеонораның ағасы Джордж Вильям британдық тәж мұрагерінің ұсынысына риза болып, швед корольіне одан кіші қарындасы Екатеринаны (1602–1644) үйленуге әлдеқайда лайықты деп ұсынды. Алайда Мария Элеонора Густав Адольфты қалауға бейім болған сияқты. Ол үшін Мария Элеонораның қолына ие болу – ар-намыстың мәселесі еді, ешкімнің емес. Ол Стокгольмдегі сарайының бөлмелерін қайта жабдықтап, Берлинге жеке өтініш жасау үшін сапарға дайындала бастады, сол кезде Мария Элеонораның анасынан анасына хат келді. Курфюрст әйелі патшайым-анасынан ұлының сапарына тосқауыл қоюын талап етті, өйткені ол «Швеция мен Польша арасындағы соғыс ескеріліп, Бранденбург мүдделеріне зиян келтіреді». Ол күйеуінің «ауруға байланысты әлсіздіктен кез келген нәрсеге, тіпті елдің құрылуына әкелетін нәрсеге де көндірілуі мүмкін» екенін жазды. Бұл – қорлауға жақын тұрған жауап еді.
In 1616, the 22 year old Gustavus Adolphus of Sweden started looking for a Protestant bride. He had since 1613 tried to get his mother's permission to marry the noblewoman Ebba Brahe, but this was not allowed, and he had to give up his wishes to marry her, though he continued to be in love with her. He received reports with the most flattering descriptions of the physical and mental qualities of the beautiful 17 year old princess Maria Eleonora. Maria Eleonora’s father, the Elector John Sigismund, was favorably inclined towards the Swedish king, but he had become very infirm after an apoplectic stroke in the autumn of 1617. His determined Prussian wife showed a strong dislike for this Swedish suitor, because Prussia was a Polish fief and the Polish King Sigismund III Vasa still resented his loss of Sweden to Gustavus Adolphus' father Charles IX. Maria Eleonora had additional suitors in the young William of Orange (? ), Wladislaw Vasa of Poland, Adolf Friedrich of Mecklenburg and even the future Charles I of England. Maria Eleonora's brother George William was flattered by the offer of the British Crown Prince and proposed their younger sister Catherine (1602–1644) as a more suitable wife for the Swedish king. Maria Eleonora, however, seems to have had a preference for Gustavus Adolphus. For him it was a matter of honour to acquire the hand of Maria Eleonora and none other. He had the rooms of his castle in Stockholm redecorated and started making preparations to leave for Berlin to press his suit in person, when a letter arrived from Maria Eleonora's mother to his mother. The Electress demanded in no uncertain terms that the Queen Dowager should prevent her son's journey, as "being prejudicial to Brandenburg's interests in view of the state of war existing between Sweden and Poland". Her husband, she wrote, was "so enfeebled in will by illness that he could be persuaded to agree to anything, even if it tended to the destruction of the country". It was a rebuff that verged on an insult.
Швеция патшайымы
Мария Элеонораның әкесі, курфюрст Иоанн Сигизмунд 1619 жылғы 23 желтоқсанда қайтыс болды, және шведтік үйлену мүмкіндігі онымен бірге жоғалып кеткендей болды. Бірақ 1620 жылдың көктемінде, әзілге құмар Густав Адольф Берлинге келді. Регент Анна сақтық танытып, тіпті швед патшасына Мария Элеонорамен жеке кездесуге рұқсат бермеді. Дегенмен, қатысушылардың барлығы патшазаданың жас патшаға деген қызығушылығын байқады. Кейін Густав Адольф басқа протестанттық неміс аймақтарына бірнеше үйлену мүмкіндіктерін қарастыру ниетімен сапарлады. Берлинге оралғаннан кейін, регент әйелдің әсем швед патшасына қатты әсерленгені байқалды. Мария Элеонораға адалдығын білдірген Густав Адольф Швецияға қайтып, келінін күтіп алуға дайындық жасады. Пруссияда тұратын жаңа курфюрст Георг Вильгельм анасының тәуелсіз әрекетінен хабардар болғанда қатты ашуланды. Ол Густав Адольфқа Швеция мен Польша арасындағы даулар шешілгенге дейін үйленуге келісім бермеуін сұрап хат жазды. Алайда, Хогенцоллерн әулетінің дәстүріне сәйкес, қызының қолына үйленуге соңғы шешімді регент әйел қабылдады. Ол Мария Элеонораны Георг Вильгельмнің билігіне жетпейтін аймаққа жіберіп, үйлену келіссөздерін өзі аяқтады. Густав Адольф Мария Элеонораның архитектураға деген қызығушылығымен және музыкаға деген сүйіспеншілігімен бөлісті, ал ол күйеуіне адал болды. Ол кейде өзінің арманындағы адам ешқашан болмағанына өкінді. Шетелдік елшілер оны мейірімді және әдемі деп тапты, мінезінде кейбір әуесқойлық белгілері болғанымен, оның талғамы жақсы болды. Мария Элеонора көңіл көтеруге және тәттілерге құмар болды, және ол көп ұзамай шумақтар мен ергежейлілерге деген соңғы модаға берілді. Ол дәуірдің сарай тілі болған француз тілінде сөйледі, бірақ неміс немесе швед тілдерін дұрыс жазуға тырыспады. Үйленгеннен кейін алты ай өткен соң Густав Адольф Риганы қоршауға басшылық ету үшін кетіп, Мария Элеонораны алғашқы жүктілігінің басында қалдырды. Ол тек неміс қыздарының қоғамдасында өмір сүрді және швед халқына, елге және климатқа бейімделуге қиындық тапты. Ол нашар жолдарды, қараңғы ормандарды және шатыры торлы ағаш үйлерді ұнатпады. Ол күйеуін қатты сағынды. Үйленгеннен кейін бір жыл өткен соң ол түсік тастап, ауыр науқасқа шалдықты. Ол өте қиын мінезді, шектен тыс, невроздық және қызғанатын болды. Ол көбінесе қатал сөздер айтатын, тіпті жат адамдардың қасында болғанда да күйеуіне аямайтын. Оның эмоционалдық өмірі теңгерімсіз болды, және Мария Элеонораның өздігінен бастаған барлық ісіне мұқият бақылау қажет болды. Густав Адольфтың жақындары оның некелі өмірі қайғы мен алаңдаудың көзі екенін білді. 1623 жылдың күзінде Мария Элеонора Кристина есімді қызды дүниеге келтірді, бірақ сәби келесі жылы қайтыс болды. Сол кезде Польшаның жек көрілген патшасы мен оның ұлдары ғана тірі қалған мұрагерлер болды. Густав Адольф өмірін қатерге тігіп соғысқа аттанғандықтан, тақ мұрагері асыға күтілді. Күзде Мария Элеонора үшінші рет жүкті болды. 1625 жылдың мамырында ол жақсы көңіл-күйде болды және күйеуімен бірге флотты тексеру үшін патшалық яхтаға мінуге талап етті. Кемелер қамалдың қарама-қарсы жағында орналасқандықтан қауіп жоқ сияқты, бірақ кенеттен болған дауыл яхтаны құлатпақ болды. Патшаны қамалға қайтарып әкелді, бірақ ол келгенде: "Иса, мен баламды сезіне алмаймын!" деп айқайлады. Көп ұзамай ұлы өлі болып дүниеге келді.
The Elector John Sigismund, Maria Eleonora's father, died on 23 December 1619, and the prospect of a Swedish marriage seemed gone with him. In the spring of 1620, however, stubborn Gustavus Adolphus arrived in Berlin. The Electress Dowager Anna maintained an attitude of reserve and even refused to grant the Swedish king a personal meeting with Maria Eleonora. All those who were present, however, noticed the princess's interest in the young king. Afterwards, Gustavus Adolphus made a round of other Protestant German courts with the professed intention of inspecting a few matrimonial alternatives. On his return to Berlin, the Electress Dowager seems to have become completely captivated by the charming Swedish king. After plighting his troth to Maria Eleonora, Gustavus Adolphus hurried back to Sweden to make arrangements for the reception of his bride. The new Elector, George William, who resided in Prussia, was appalled when he heard of his mother's independent action. He wrote to Gustavus Adolphus to refuse his consent to the marriage until Sweden and Poland had settled their differences. It was the Electress Dowager, however, who, in accordance with Hohenzollern family custom, had the last word in bestowing her daughter's hand in marriage. She sent Maria Eleonora to territory outside of George William's reach and concluded the marriage negotiations herself. Gustavus Adolphus shared Maria Eleonora's interest in architecture and her love of music, while she was sentimentally devoted to her husband. Often, she lamented that she never had her hero for herself. Foreign ambassadors found her gracious and beautiful and she had good taste, although her character showed some extravagant traits. Maria Eleonora had a definite liking for entertainment and sweetmeats, and she soon succumbed to the current fashionable craze for buffoons and dwarfs. She spoke French, the court language of the age, but never bothered to learn to write German or Swedish correctly. Within six months of their marriage, Gustavus Adolphus left to command the siege of Riga, leaving Maria Eleonora in the early stages of her first pregnancy. She lived exclusively in the company of her German ladies in waiting and had difficulty in adapting herself to the Swedish people, countryside and climate. She disliked the bad roads, sombre forests and wooded houses, roofed with turf. She also pined for her husband. A year after their wedding she had a miscarriage and became seriously ill. She was tempestuous, excessive, neurotic and jealous. She was often given to harsh language, and she did not spare her husband, even when strangers were present. Her emotional life lacked balance, and everything Maria Eleonora undertook on her own initiative needed careful watching. Soon Gustavus Adolphus' intimates knew that his married life was a source of grief and anxiety. In the autumn of 1623 Maria Eleonora gave birth to a daughter, Christina, but the baby died the next year. At that time, the only surviving male heirs were the hated king of Poland and his sons. With Gustavus Adolphus risking his life in battles, an heir to the throne was anxiously awaited. In the autumn Maria Eleonora was pregnant for a third time. In May 1625 she was in good spirits and insisted on accompanying her husband on the royal yacht to review the fleet. There seemed to be no danger, as the warships were moored just opposite the castle, but a sudden storm nearly capsized the yacht. The queen was hurried back to the castle, but when she got there she was heard to exclaim: "Jesus, I cannot feel my child!". Shortly afterwards the longed for son was stillborn.
Кристинаның тууы
Польшамен соғыстың қайта басталуымен Густав Адольф әйелімен тағы да ажырасып кетуге мәжбүр болды. 1627 жылы патшаның күйзеліске ұшырап, қайғыға батып кеткені белгілі. Сол себепті де патша 1626 жылы қаңтарда поляктар жеңілгеннен кейін, патшаның өз патшайымына Ливонияға барып, оған қосылуға рұқсат еткен болуы мүмкін. Сәуір айында Мария Элеонора тағы да жүкті екенін біледі. Бұл жолы ешқандай қауіп төнген жоқ, астрологтар ұл мен мұрагердің дүниеге келуін болжады. Соғыс біртіндеп тоқтаған кезде Густав Адольф баласын күту үшін Стокгольмге оралды. Бала тууы қиын болды. 7 желтоқсанда сәбидің басын бастан аяғына дейін жауып тұрған жүн (лангуго) дүниеге келді, тек оның бет-әлпеті, қолдары мен аяғының төменгі бөлігі ғана бос қалды. Оның үстіне, оның мұрны үлкен, үстіне шашы да көп еді. Сондықтан бала ұл болады деп болжалды, патшаға да осылай айтылды. Алайда, мұқият тексерілгенде, нәресте қыз екені анықталды. Густав Адольфтің қарындасы Катерина бала қыз екенін айтты. Ол "шағаланың көзіне түсіп, өзі жасырып қойған нәрсені біліп, түсіну үшін, баланы қолына алып, патшаға алып келді". Густав Адольф: "Ол ақылды болады, өйткені ол бізді бәрімізге алды" деп атап өтті. Алайда оның көңілі көпке созылмай, қызына анасының атын қояды. Ол бала туылған кездегідей салтанатты түрде жариялауды бұйырды. Бұл Густав Адольфтің 33 жасында басқа балалы болу үміті аз екенін көрсетеді. Мария Элеонораның денсаулығы бұған ең ықтимал себеп болып көрінеді. Алайда кейінірек суреттелген суреттер мен әрекеттерінен оның әлсіз екенін байқауға болады. Бала туғаннан кейін көп ұзамай Мария Элеонора нәрестесінің жынысы туралы шындықты айту жағдайына келмеді, патша мен соттың оған жаңалықты жеткізу үшін бірнеше күн күтті. Ол: "Менің ұлым жоқ, маған қараңғы, сұм, үлкен мұрны мен қара көзді қызым келді. Оны менден ал, мен мұндай жынды болғым келмейді! Ол босанғаннан кейінгі депрессиядан зардап шеккен болуы мүмкін. Ашулы күйінде патшайым балаға зиян келтіруге тырысты. Балалық шағында Кристина жиі жол апатына ұшырайды. Бірде бір сәуле табысты түрде балабақшаға түсіп қалды. Бірде ол кездейсоқ баспалдақтан құлап түсті. Тағы бірде бала күтуші қыз баланы тас еденге құлатып, иығын жарақаттаған, содан кейін ол аздап қисық болып қалған. Кристина дүниеге келгеннен кейінгі жылы Мария Элеонора күйеуінің жоқтығынан истерия күйінде болған деп сипатталды. 1632 жылы Густав Адольф өзінің әйелі туралы "қате науқас әйел" деп айтқан. Ол үш сәбиін жоғалтып алған және өзін әлі де өзімен қасқындықты жерде оқшауланған шетелдік ретінде сезінген, тіпті 1627 жылдан кейін оның ағасы Швецияның жауларына қосылған кезде. Сол кезде күйеуінің өміріне қауіп төніп тұрды. 1627 жылы Густав Адольф ауру және жарақат алған. Екі жылдан кейін ол Штумнан қашып құтылып қалды. Густав Адольф қызының қамын ойлап, Кристинаны ұл баладай тәрбиелеуге тырысты. Екі жасында ол қол шапалақтап, қуаныштан күлді, Кальмар қамалының үлкен оқ-дәрілері патшалық салютті шығарып жіберді. Содан кейін Густав Адольф қызымен бірге әскери сынақтарға жиі баратын болды. Мария Элеонора қызына деген сүйіспеншілігін аз көрсетті және Кристинаның тәрбиесіне ешқандай ықпал етуге рұқсат етілмеді. Принцесса Густав Адольфтің туғаннан басқа әпкесі Екатерина мен канцлер Аксель Оксенстернаның қамқорлығына берілді. 1630 жылы Густав Адольф Габсбургтер Балтық жағалауында билік құруға ниеттенгендері Швецияның өмір сүруіне және оның діни бостандығына қауіп төндірді деген қорытындыға келді. Ол отыз жылдық соғысқа қатысу үшін кетер алдында үкімет мүшелерімен регенттікке қатысты мәселелерді талқылап, әйелі "жаман әйел" екенін мойындады. Алайда Густав Адольф оның есімі жоқ регенттік кеңеске кандидатурасын ұсынуға батылы жетпеді. Ол Аксель Оксенстернаға: "Егер маған бір нәрсе болса, менің отбасымды аяу керек [ ], анасы ақыл-есі жоқ, қызы үмітсіз, егер олар билік етсе, және қауіпті, егер басқалар оларға билік етсе".
With the renewal of the war with Poland, Gustavus Adolphus had to leave his wife again. It is likely that she gave way to depression and grief, as we know she did in 1627, and it is probably for this reason that the king let his queen join him in Livonia after the Poles had been defeated in January 1626. By April, Maria Eleonora found she was again pregnant. No risks were taken this time and the astrologers predicted the birth of a son and heir. During a lull in the warfare, Gustavus Adolphus hurried back to Stockholm to await the arrival of the baby. The birth was a difficult one. On 7 December, a baby was born with a fleece (lanugo), which enveloped it from its head to its knees, leaving only its face, arms and lower part of its legs free. Moreover, it had a large nose and was covered with hair. Thus, it was assumed the baby was a boy, and so the King was told. Closer inspection, however, determined that the baby was a girl. Gustavus Adolphus' half sister Catherine informed him that the child was a girl. She "carried the baby in her arms to the king in a condition for him to see and to know and realise for himself what she dared not tell him". Gustavus Adolphus remarked: "She is going to be clever, for she has taken us all in." His disappointment did not last long, and he decided that she would be called Christina after his mother. He gave orders for the birth to be announced with all the solemnity usually accorded to the arrival of a male heir. This seems to indicate that Gustavus Adolphus, at the age of 33, had little hope of having other children. Maria Eleonora's state of health seems to be the most likely explanation for this. Her later portraits and actions, however, do not indicate that she was physically fragile. Shortly after the birth, Maria Eleonora was in no condition to be told the truth about the baby's sex, and the king and court waited several days before breaking the news to her. She screamed: "Instead of a son, I am given a daughter, dark and ugly, with a great nose and black eyes. Take her from me, I will not have such a monster!" She may have suffered from a post natal depression. In her agitated state, the queen tried to injure the child. In Christina's early childhood, she had frequent accidents. Once a beam fell mysteriously upon the cradle. Another time, she fell from a flight of stairs, apparently by accident. On another occasion the nursemaid was blamed for dropping the baby onto a stone floor, injuring a shoulder that ever afterwards remained a little crooked. In the year after Christina's birth, Maria Eleonora was described as being in a state of hysteria owing to her husband's absences. In 1632 Gustavus Adolphus described his wife as being "a very sick woman". There was some excuse for her; she had lost three babies and still felt herself an isolated foreigner in a hostile land, even more so after 1627 when her brother joined Sweden's enemies. Meanwhile, her husband's life was constantly in danger when he was on campaign. In 1627 Gustavus Adolphus was both ill and wounded. Two years later he had a narrow escape at Stuhm. Gustavus Adolphus was devoted to his daughter and tried to raise Christina like a boy. At the age of two, she clapped her hands and laughed with joy when the great cannons of Kalmar Castle boomed out the royal salute. Afterwards, Gustavus Adolphus often took his daughter with him to military reviews. Maria Eleonora showed little affection for her daughter and was not allowed any influence in Christina's upbringing. The princess was placed in the care of Gustavus Adolphus' half sister Catherine and the Chancellor Axel Oxenstierna. In 1630 Gustavus Adolphus concluded that Habsburg designs for Baltic supremacy threatened Sweden's very existence and also its religious freedom. Before he left to join the Thirty Years War, he discussed a possible regency with members of the government and admitted to them that his wife was "a miserable woman". Even so, Gustavus Adolphus could not bring himself to nominate a regency council in which her name did not appear. To Axel Oxenstierna, he confessed: "If anything happens to me, my family will merit your pity [ ], the mother lacking in common sense, the daughter a minor hopeless, if they rule, and dangerous, if others come to rule over them."
Патша жесір
Келесі екі жыл ішінде Густав Адольф Германияны басып өтіп, Померания мен Мекленбургті жаулап алды. 1632 жылдың қараша айының басында ол Мария Элеонорамен қоштасу үшін Эрфуртқа барды, ол өткен қыстан бері Германияда болып келген еді. Лютцен шайқасында 37 жастағы Густав Адольфтың арқасына оқ тиді. Ол құлап, атымен біршама жерге сүйреліп кетті. Ол өзін тік тұтқадан босата алды, бірақ жерде жатқанда «Солтүстік арыстаны» тағы бір оқтан басынан қаза тапты. Түнгі уақытта екі әскер де шаршап қалды, бірақ Бернард Саксен-Веймар мен шведтер императордың барлық артиллериясын басып алып, стратегиялық маңызды позицияны иеленді. Патшаның денесі сазға бетімен түсіп жатқан күйінде табылды, одан тек көйлегі ғана қалған еді, қалғаны тоналып алынған. Мария Элеонора қызының кәмелетке толмаған кезінде регенттік үкіметке кірмеді, себебі мемлекеттік кеңес оны регенттік лауазымына лайық деп санамады. Патша оны кіші регенттікке кіргізбеу туралы ешқандай нұсқау бермеген, бірақ олар оны кіргізбеудің себебін марқұм патшаның оларға мемлекеттік істерді сеніп тапсырмау керектігін айтқандығымен түсіндірді, бірақ оны растайтын ешқандай құжат қалдырмады. 1633 жылдың мамыр айында регенттік үкімет құрылғаны және оның құрамынан шығарылғаны туралы хабарланғанда Мария Элеонора ренжіді және марқұм күйеуінің кәмелетке толмаған кезінде оның қайтыс болған қарындасы Кристина Гольштейн-Готторп регент болып қызмет еткенін еске салды. Бірақ регенттік кеңестің өкілі Габриэль Густафссон Оксенстиерна оның Кристинаның регенттігі туралы мәліметінің шамадан тыс екенін және Швецияда патшайым-аналарды кіші регенттіктерге тарту дәстүрі жоқ екенін жауап берді. Бұл, шындығында, өтірік еді: патшайым-ана Кристина ғана емес, сонымен қатар Швеция королі Густав I 1544 жылы өзінің патшайымы Маргарет Лейонхуфвудты кіші регенттік жағдайында регент деп жариялаған, ал Швеция королі Ян III өзінің бірінші патшайымы Екатерина Ягеллон үшін де, сондай-ақ екіншісі Гунилла Бильке үшін де осындай регенттікке мүмкіндік жасаған. Бірақ Мария Элеонора жауапқа келісіп, саясатты басқаларға сеніп, қызының бақылауында болуға дайын екенін мәлімдеді. 1633 жылы Мария Элеонора күйеуінің денесін бальзамдап, Швецияға оралды. Никопингте 7 жасар Кристина патшайым анасын қарсы алу үшін салтанатты түрде кемеге келді. Кейін ол былай деп жазды: «Мен анам патшайымды құшақтадым, ол мені көз жасымен сулады және мені құшағына тығып алды». Мария Элеонора Кристинаны бір жылдан астам уақыт бойы қара түстеп, күндіз-түні шаммен жарықтандырылған, жарық сәулесі жоқ бөлмелерде аза тұтуға мәжбүр етті. Ол қызын өз қасында төсекте ұйықтады, оның үстінде әкесінің алтын жәшікте сақталған жүрегі ілінген. Мария Элеонораның үнемі жылап тұрғаны жағдайды одан бетер қиындатты. Бір иығы екіншісінен жоғары болған Кристина да анасының жұлдызшаларын және әзілшілерін жек көреді. Ол қатты ауырып, сол жақ көкірегінде жара пайда болды, ол оған қорқынышты ауыру мен жоғары температураны тудырды, содан кейін жара жарылды. 1634 жылдың жазында жерлеу процессиясы ақыры Стокгольмге жетті. Кейінірек Кристина патшайым анасы туралы былай деп жазды: «Ол аза тұру рәсімін өте жақсы орындады». Мария Элеонора қайғыдан ұзақ уақыт бойы эмоциялық күйзеліске ұшырады. Ол шведтердің «тастар мен тауларын, мұздай ауасын және басқаларын» жасыруды бұрынғыдан да қиындатты. Ол күйеуінің естелігін сақтап, өмірінің соңына дейін бірнеше сағат, тіпті бірнеше күн бойы жылап жүрді. Регенттік кеңес Кристинаны анасынан ажыратуға тырысқанда, Мария Элеонора жылап, қатты наразылық білдірді, сондықтан ештеңе жасалмады.
During the next two years Gustavus Adolphus marched across a devastated Germany, conquering Pomerania and Mecklenburg. In early November 1632 he went to Erfurt to say goodbye to Maria Eleonora, who had been in Germany since the previous winter. In the Battle of Lützen, the 37 year old Gustavus Adolphus was shot in the back. He fell and was dragged for some distance by his horse. He managed to free himself from the stirrup, but while lying on the ground "The Lion of the North" was killed by another shot through his head. By nightfall both armies were exhausted, but Bernard of Saxe Weimar and the Swedes had captured all the Imperial artillery and were in possession of the key position. The king's body was found lying face downwards in the mud, plundered of everything but his shirt. Maria Eleonora was not included in the regency government during the minority of her daughter, as the council of the state did not consider her suitable as regent. The king had never actually left any instructions that she should not be included in the case of a minor regency, but they supported their grounds for excluding her by the claim that the late king had said to them that she should never be entrusted with matters of state, though he never left any papers to confirm this. When she was informed that the regency government had been formed in May 1633 and that she had been excluded from it, Maria Eleonora was reportedly offended, and pointed out that her late mother in law, Christina of Holstein Gottorp, had served as regent during the minority of her late spouse. In reply, however, the representative of the regency council, Gabriel Gustafsson Oxenstierna, responded that her information of the regency of queen dowager Christina was highly exaggerated, and that Sweden actually had no tradition to include queen dowagers in minor regencies. This was in fact a lie: not only had the queen dowager Christina in fact been regent, but king Gustav I of Sweden had proclaimed his queen Margaret Leijonhufvud regent in case of a minor regency in 1544, and John III of Sweden had provided for such a regency for both his first queen, Catherine Jagiellon, as well as for his second, Gunilla Bielke. Maria Eleonora, however, accepted the response, and declared that she would satisfied to entrust politics to others and to be in control of the custody of her daughter. In 1633 Maria Eleonora returned to Sweden with the embalmed body of her husband. In Nyköping, 7 year old Queen Christina came in solemn procession to the ship to receive her mother. Later she wrote: "I embraced the queen my mother, she drowned me with her tears and practically smothered me in her arms." For more than a year Maria Eleonora condemned Christina to a mourning seclusion in rooms draped with black and lit by candles day and night, from which every ray of light was excluded. She made her daughter sleep with her in a bed over which her father's heart was hung in a golden casket. Things were made worse by Maria Eleonora's continual weeping. Christina, who also was somewhat malformed with one shoulder higher than the other, also detested her mother's dwarfs and buffoons. She became seriously ill; an ulcer appeared on her left breast, causing her terrible pain and a high fever until it burst. In the summer of 1634 the funeral procession finally wound its way to Stockholm. Queen Christina later wrote about her mother: "She carried out her role of mourning to perfection." Maria Eleonora had plunged into a prolonged period of emotional dysregulation due to grief. She found it more difficult than ever to conceal her dislike of Swedish "rocks and mountains, the freezing air, and all the rest of it". During the rest of her life she preserved the memory of her husband, weeping for hours and even days on end. When the regency council tried to separate Christina from her mother, Maria Eleonora wept and protested so bitterly that nothing was done.
Королева Кристинамен қарым-қатынасы
1636 жылы Мария Элеонора Грипсхолм қасабасына әкелінді және қызына ата-аналық құқығынан ресми түрде айырылды, өйткені ол кейде мүлдем ақылдан адасқан. 1639 жылы Швецияның қас жауы Дания королі Кристиан IV-ге арналған оның хаты ұсталды. 1640 жылы жазғы уақытта Мария Элеонора қызын соттың алдына шақырып, көз жасын төгіп келді. 13 жасар Кристина патшайым анасымен сөйлесіп, оны Данияға жақын орналасқан Нюкопинг қаласына қоныстанбауға көндірді. Содан кейін Мария Элеонора Грипсхолмға оралды. Ол өзінің кезекті оразасын ұстап, өз пәтерінде жалғыз қалған, оған тек Анна София фон Бюловпен бірге қызмет ететін. Мария Элеонора қызы Кристинаға үнемі хат жазатын. Ол өзінің неміс әміршілерімен бірге Грипсхолм қалашығындағы жер аударылудан қайтқысы келді. Мәслихат патша анаға ешқандай демалысқа рұқсат бермейтінін білген Кристина оған сыпайы жауап берді. Ақырында оның анасы Швециядан мүлдем кетуді сұрады. Кристина оны Стокгольмге шақырып, елде қалуға көндіруге тырысты. Түнде екі әйел терезеден төмен түсіп, қайыққа мініп, көлдің арғы жағына қарай жүзіп кетті. Олар Никопингке дейін барып, даниялық кемеге отырды. Патша Кристиан IV оны кемемен Бранденбургке алып кетуге ниеттенген еді, бірақ ол капитанды оны Данияға әкелуге көндірді. Дания патшасы оны жақсы қабылдады, бірақ Мария Элеонора үйіне, Бранденбургке, қайтуды қалады. Сол жердегі сайлау принсі Швециядан қаржылық өтемақы талап етті, керісінше Кеңес оның иелігін, сондай-ақ оның мүлкін алып тастауды күтті. Ақыры, Кристина анасына белгілі бір мөлшерде алимент төлеп, өз қаражатынан да қосады. Данияда Мария Элеонора король Кристиан IV қонағына айналды. Сайлаушы Джордж Уильям өзінің әпкесін Бранденбургте қабылдаудан бас тартты, сондықтан Мария Элеонора оның туған жылы желтоқсан айында қайтыс болғанын күтуге мәжбүр болды. Алайда жаңа электор Швеция өзінің әпкесін асырап алуы керектігін талап етті. Ол жылына 30 000 эку мөлшерінде шағын зейнетақы алды. Бірнеше уақыттан кейін Мария Элеонора Швецияға арман-тілек таныта бастады, ал 1648 жылы ол оралды. Кристина патша анасының кемесіне барады. Бұл дауылмен кешіктірілді және жас патшайым екі түн ашық жерде ұйықтады және қызуы көтеріліп, оны бірнеше күн бойы төсекте ұстады. 1650 жылдың қазан айында Мария Элеонора қызының таққа отырғызу рәсімін кешіктірді. Содан кейін Кристина Стокгольмдегі патша сарайына жақын орналасқан жаңадан салынған Макалос ("Бірегей") сарайыны сатып алды. Бұл өте қымбатқа түсер еді, бірақ Кристина ешқашан төлемеді. Оның орнына ол оны 1652 жылы қайтарып берді. 1654 жылы маусымда Кристина өзінің туған ағасы Карл Густавтың пайдасына таққа бас тартуға шешім қабылдағанда, барлығын шошытты. Мария Элеонораның қызының таққа бас тартуы және оның өзінің қаржысына мүмкін әсері туралы күмәні бар еді. 1654 жылы сәуірде Кристина мен Карл Густав Никопингке барып, жесір патшайымға оны қамтамасыз ететіндерін уәде етті. Кристина 1654 жылы 5 маусымда таққа отырды. Мария Элеонора 1655 жылдың наурыз айында қайтыс болды. Сол кезде бұрынғы патшайым Кристина Брюсселде тұратын; ол 1655 жылдың желтоқсан айында католицизмге көшті.
In 1636 Maria Eleonora was taken to Gripsholm castle and officially lost her parental rights to her daughter, because at times she was completely out of her mind. In 1639 a letter written by her and intended for Sweden's archenemy, the King Christian IV of Denmark, was intercepted. After a summons, Maria Eleonora appeared at her daughter's court in a flood of tears in the summer of 1640. Queen Christina, 13 years old, reasoned with her mother and dissuaded her from taking up residence at Nyköping near Denmark. Afterwards, Maria Eleonora returned to Gripsholm. To undertake one of her periodic fasts, she retired to the seclusion of her own apartment, accompanied by only one of her ladies in waiting, Anna Sofia von Bülow. Maria Eleonora wrote regularly to her daughter Christina. She and her German court wanted to leave their exile at Gripsholm castle. Christina replied tactfully, knowing that the Council would not permit the queen mother any leave. Eventually her mother asked to leave Sweden altogether. Christina invited her to Stockholm, attempting to persuade her to stay in the country. At night the two ladies let themselves down from a window and were rowed in a boat to the other side of the nearby lake, where a carriage was waiting for them. They drove to Nyköping, where they boarded a Danish ship. King Christian IV had intended the ship to take her home to Brandenburg, but she convinced the captain to bring her to Denmark instead. She was well received by the Danish king, but Maria Eleonora wanted to go home to Brandenburg. The electoral prince there demanded financial compensation from Sweden, where on the contrary the Council expected to withdraw her appanage as well as her properties. Finally the teenage Christina succeeded in negotiating a certain alimony for her mother, adding to this from her own purse. In Denmark, Maria Eleonora became the guest of King Christian IV. The Elector George William refused to receive his sister in Brandenburg, so Maria Eleonora had to wait until his death in December that year before her nephew gave her permission to visit Brandenburg. Still, the new Elector insisted that Sweden should provide for his aunt's upkeep. She received a small pension of 30,000 écus a year. After a while Maria Eleonora surprisingly started to long for Sweden, and in 1648 she returned. Queen Christina went to meet her mother's ship. It was delayed by a storm and the young queen slept in the open for two nights and contracted a fever, which kept her in bed for some days. In October 1650 Maria Eleonora attended her daughter's postponed coronation ceremony. Christina then bought the newly erected castle Makalös ("Unequalled") for her, close to the royal castle in Stockholm. It would have been enormously expensive, but Christina never paid. Instead she handed it back in 1652. In June 1654, Christina shocked everyone when she decided to abdicate in favour of her cousin Charles Gustav. Maria Eleonora had grave doubts about her daughter's abdication and its possible effect upon her own finances. Christina and Charles Gustav visited her at Nyköping in April 1654 and promised the Queen Dowager that she would be provided for. Christina abdicated June 5, 1654. Maria Eleonora died in March 1655. At that time, ex Queen Christina was living in Brussels; she converted to Catholicism in December 1655.
Тақырыбы
Аты Туған Өлген Ескермелер Қыз 24 шілде 1621 Стокгольм Өлі туған, Риддархолм шіркеуінде жерленген. Кристина 16 қазан 1623 Стокгольм 21 қыркүйек 1624 Стокгольм Швеция тағының мұрагері; Риддархолм шіркеуінде жерленген. Ұл 1625 жылдың мамыр айында Грипсхолм қалашығында Өлі туған, Риддархолм шіркеуінде жерленген. Кристина 8 желтоқсан 1626 Стокгольм 9 сәуір 1689 Рим Швеция патшайымы (6 қараша 1632 – 6 маусым 1654), ешқашан үйленбеген; Қасиетті Петір базиликасында жерленген.
Name Born Died Notes A daughter 24 July 1621Stockholm Stillborn, buried in Riddarholmskyrkan. Christina 16 October 1623Stockholm 21 September 1624Stockholm Heiress presumptive to the throne of Sweden; buried in Riddarholmskyrkan. A son May 1625Gripsholm Castle Stillborn, buried in Riddarholmskyrkan. Christina 8 December 1626Stockholm 9 April 1689Rome Queen of Sweden ( 6 November 16326 June 1654), never married; buried in Basilica of Saint Peter.