Кіріспе

XVII ғасырдағы голланд суретшісі Томас де Кейзер (шамамен 1596–1667 жж.) – голланд портретшісі және Бельгиядағы көк тас саудагері, сондай-ақ тас қалаушы. 1630 жылдарға дейін Нидерландыдағы ең ізделіс суретшісі болды, бірақ кейіннен Рембрандт оны танымалдылығымен басып өтті. Рембрандт оның туындыларынан әсер алды, ал де Кейзердің көптеген картиналары кейіннен қате түрде Рембрандтқа жатқызылды.

Өмірбаян

Томас де Кейзер – сәулетші және мүсінші Хендрик де Кейзердің ұлы, Питер мен Виллем де Кейзердің інісі. Ол ағаларымен бірге Амстердамның Гренбургвал каналындағы үйде өсті. 1616 жылы ол Питермен бірге әкесінің шәкірті болды; 1619 жылы ол өзінің алғашқы суреті – «Анатомиялық сабақ» туындысын ұсынды, бірақ бұл авторлыққа жатқызылмады; қазіргі уақытта Пиккеной оның авторы ретінде аталады. Томас көп жылдар бойы әкесімен дос болған Корнелис Кетл мен Питер Исааксцтың ықпалында болған болуы мүмкін. 1622 жылы Томас пен Питер Киелі Лука гильдиясының мүшелері болды. Нидерланд өнер тарихы институтының мәліметінше, ол 1624 жылы қайтыс болған гильдия басшысы Корнелис ван дер Вурттың шәкірті болған. Ван дер Вурт қазіргі Рембрандтхаус үйінде тұрған. Көршілес тұрған Николас Элиасзон Пиккеной мен Вернер ван ден Валькерт суретшілері әр түрлі органдармен оның талантын дамытқан деп есептеледі, кейде оның туындылары ұқсас стильде портреттер салған осы суретшілермен шатастырылды. 1622 жылы Томас пен оның інісі Питер гильдия мүшелері болды. 1626 жылы суретші Вармоштрааттағы алтыншының қызы Махтэлт Андриске үйленгенде, ол Йоденбрейстраатта тұрды. Оның әкесі Арттың мұрагері ретінде мүлік сефард қауымына сатылып, үй-синагогқа айналдырылды. Томас де Кейзер портрет суретшісі ретінде Рембрандтпен күшті бәсекелестікке тап болды және өте аз тапсырыс алды. 1640 жылы ол қайтадан үйленіп, Йорданның Линденграхт көшесінде тұрды. Олардың бес баласы ремонстранттар ретінде крещение рәсімінен өтті. 1624 жылдан 1654 жылға дейін ол Питерге сатқан Petit Granit бизнесіне ие болды. Оның інісі Виллем архитектор Якоб ван Кампенмен бірге қала әкімшілігінің эскиздерін жасады, бірақ алдаушылыққа айыпталғаннан кейін Англияға қашып, жасырап қалды. Томас кейде сурет салуға оралды: 1652 жылы «Наусикаа жағажайда Одиссеймен кездеседі» туындысын, қала әкімшілігіндегі «Жылаған Боделькамерге» арнап салды. 1662 жылдан бастап, 65 жасқа толғаннан кейін ол Даниэль Стальпарттың орнын басып, қазіргі Палеис оп де Дам құрылысының бас бақылаушысы болды. Ол әкесі сияқты Зюйдеркерк шіркеуіне жерленді.

Жұмыс

Амстердамдағы Риксмузейде де Кейзердің суреттерінің ең ірі жинағы сақталған. Оның туындыларын Париждегі Лувр, Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайы, Санкт-Петербургтегі Эрмитаж және Лондондағы Ұлттық галереяда да көруге болады. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында былай делінген: «Оның портреттері мінез-құлқымен толы, шеберлікпен орындалған, көбінесе бай алтын түстермен және Рембрандт ерекшелігіндегі жарық-көлең ойындарымен ерекшеленеді. Оның кейбір портреттері нақты өлшемде салынған, бірақ суретші көбінесе оларды кішірек форматта жасағанды ұнатқан, мысалы, 1638 жылы Мари де Медичини қабылдауына жиналған Төрт Амстердам бургомистрінің танымал суреті». Бұл сурет қазір Гаагадағы Мауритсхаус мұражайында қойылған. Пейзаж суретшісі Якоб Исааксзуон ван Руисдаел өзінің топтық портреттерінің бірінде – бургомистр Корнелис де Грейф пен оның отбасы және олардың Состдийкке жақын жердегі үйлерінің алдында тұрған үш адам, оның ішінде оның ағасы, бургомистр Андри де Грейфтің суретіне фон ретінде пейзаж салған.

Есімдес

Суретшінің замандасы Томас де Кейзер, Герритс (Утрехт, 1597–1651) болды, ол оның туысы және тас қалаушы, риторикалық палатаның мүшесі және актер еді.