Кіріспе

Мехрангарх – Үндістанның Раджастан штатындағы Жодхпур қаласында орналасқан тарихи қамал. Ол төбеде орналасқан, қоршаған жазықтардан шамамен биіктікке көтеріледі, ал кешеннің ауданы 486 гектарды (1200 акр) құрайды. Ол бастапқыда 1459 жылы Ратор тайпасының билеушісі Рао Жода салған, бірақ қазіргі құрылыстың көп бөлігі оның ұрпақтары 17 ғасырда салған. Қамалда жеті қақпа бар, оның ішіндегі басты кіреберіс – Жаи Пол (жеңіс қақпасы деген мағынада), ол 1806 жылы Джайпур және Биканер әскерлеріне қарсы жеңістерін еске алу үшін Махараджа Ман Сингх салған. Фаттехпол – Махараджа Ажит Сингхтің моғолдарды жеңгеніне арналған ескерткіш. Оның ішінде күрделі өрнектерімен және кең аулаларымен танымал бірнеше сарайлар, Чамунда Матаджи храмы, сондай-ақ түрлі жәдігерлерді сақтаған мұражай бар. Бұрылып өтетін жол төмендегі қалаға барады және қаладан қайта оралады. Джайпурдың шабуылдаушы әскерлері атқан зеңбірек доптарының іздерін екінші қақпада әлі де көруге болады. Қамалдың солтүстік-шығысында Мехрангархты қорғау кезінде қаза тапқан сарбаз Кират Сингх Содханың шатыры орналасқан. Мұнда Дүниежүзілік қасиетті рух фестивалі және Раджастан халықаралық халықтық фестивалі сияқты атақты фестивальдер өтеді.

Этимология

Мехрангархтың этимологиясы санскрит тіліндегі "Михир" (күн) және "гарх" (бекініс) сөздеріне қатысты. Бұл сөздер фонетикалық түрде раджастхани тілінде "Михиргархтан" "Мехрангархқа" айналды. Бекініс алғашқыда Михиргарх деп аталды, яғни "күннің бекінісі" деген мағынаны білдіреді – бұл Ратор тайпасының күн құдайы Сурьядан тараған мифтік тегіне сілтеме жасайды.

Филдің қоңыраулары

Хауда – пілдің арқасына бекітілетін, көбінесе алтын мен күміспен әшекейленген екі бөліктен тұратын ағаш орындық болатын. Алдыңғы бөлігі кеңірек, аяқтарға ыңғайлырақ орын беріліп, металл қорғаныш тақтасымен көтерілген, ол патшалар мен әйелдерге арналса, артқы, кішірек бөлігіне жасырынған сенімді қауіпсіздік күзетшісі орналасатын, ол сырттай желбезек ұстаушы болып көрінер еді.

Паланкиндер

Паланкиндер 20 ғасырдың бірінші жартысына дейін ақсүйек әйелдердің саяхаттауы мен қасиетті орындарды аралауының кең таралған тәсілі болды. Оларды ер ақсүйектер мен патшалар да ерекше жағдайларда пайдаланған.

Дәулет хан Мехрангарх мұражайының қазынасы

Бұл галереяда Үндістан тарихының Моғол дәуіріндегі әсем және қолданбалы өнердің ең маңызды және жақсы сақталған коллекцияларының бірі қойылған. Осы кезеңде Жодхпурдың Ратор әулеті Моғол императорларымен тығыз байланыста болды. Мұнда император Акбардың қалдықтары да сақталған.

Қару-жарақ қоймасы

Бұл галерея Жодпурдың барлық кезеңдерінен қару-жарақтардың сирек жинағын көрсетеді. Көрмеде жаде, күміс, мүйіз, азу, рубин, изумруд және інжумен безендірілген қалқандар, сондай-ақ, шанағында алтын мен күміс өрнегі бар мылтықтар қойылған. Галереяда көптеген императорлардың жеке семсерлері де көрсетілген, олардың ішінде 3 кг-нан асатын салмақтағы Рао Жоданың хаандасы, Әмір Темірдің және Акбардың семсері сияқты ерекше тарихи туындылар бар.

Суреттер

Бұл галерея Марвар Жодхпурдың түстерін, Марвар суреттерінің ең тамаша мысалын көрсетеді.

Түрбінің галереясы

Мехрангарх мұражайындағы Түрбан галереясы Раджастханда бұрын кең таралған түрлі түрбәндерді сақтап, құжаттап, көрші қалатынды мақсат етеді; әрбір қауымдастық, аймақ және мерекелік шараның өзіндік бас киімі болған.

Шахи Лал Дера

Шахи Лал Дера немесе Корольдік қызыл шатыр – бекіністегі корольдік жинақтың бір бөлігі.

Ұлттық геологиялық ескерткіш

Мехрангарх қамалы салынған Жодхпур тобы мен Малани магмалық шоғырларының жанасуы елдегі геотұризмді дамыту мақсатында Үндістанның геологиялық қызметімен ұлттық геологиялық ескерткіш деп жарияланды. Бұл бірегей геологиялық нысан Тар шөлі аймағындағы Малани магмалық шоғырларының бір бөлігі болып табылады және 43 500 км² аумақты қамтиды. Бұл бірегей геологиялық нысан Үндістан субконтинентіндегі прекамбрий дәуіріндегі магмалық белсенділіктің соңғы фазасын көрсетеді.

Чамунда Матаджи ғибадатханасы

Чамунда Матаджи Рао Жоданың сүйікті қадірлі құдайы болған, ол 1460 жылы оның бейнесін ескі Мандор астанасынан әкеліп, Мехрангархқа орнатқан (Маа Чамунда Мандордың Пратихара билеушілерінің куль-девиі болған). Ол Махараджаның және Корольдық отбасының Ишт Деви, яғни қадірленген құдайы болып табылады және Джодпур халқының көп бөлігі де оған табынады. Дюсшера мерекесінде Мехрангархқа адам көп жиналады.

Рао Жода шөлейттік жар паркі

Рау Жода шөлейттік тас паркі 72 гектарға созылып, Мехрангарх бекінісіне іргелес орналасқан. Паркте экологиялық тұрғыдан жаңартылған шөл және құрғақ жерлердің өсімдіктері қамтылған. Парк 2006 жылы бекіністің қасындағы және төмендегі кең, тасты аймақтың табиғи экологиясын қалпына келтіру мақсатымен құрылды және 2011 жылдың ақпан айында жұртшылыққа ашылды. Парк пен оның төңірегінде риолит, біріктірілген туф, брекчия және құмтас сияқты ерекше вулкандық тау жыныстары кездеседі. Паркте келушілер орталығы, түсіндіру галереясы, жергілікті өсімдіктер егістігі, шағын дүкен және кафе бар.

2008 жылғы қоқыс шашу

2008 жылғы 30 қыркүйекте Мехрангарх бекінісі ішіндегі Чамунда Деви храмында адамдардың қалың жұлынуы салдарынан 249 адам қаза тауып, 400-ден астам адам жарақат алды.

Мәдениет

Қалдықтың кіреберісінде халық музыкасын орындайтын музыканттар бар, сондай-ақ мұражай, мейрамханалар, көрмелер мен қолөнер базарлары орналасқан. Бұл қамал 1994 жылғы Диснейдің "Жұмандық кітабы" және 2012 жылғы "Қараңғы рыцарьдың оянуы" фильмдерінің түсірілім алаңдарының бірі болды. Соңғы фильмнің түсірілімі 2011 жылдың 6 мамырында басталды. Эмраан Хашмидің "Аварапан" фильмі де осы жерде түсірілді. 2015 жылы қамал ізраилдік композитор Ши Бен Цур, ағылшын композиторы және Radiohead гитарисі Джонни Гринвуд, сондай-ақ Radiohead продюсері Найджел Годрич сияқты музыканттардың бірлескен альбомын жазуға пайдаланылды. Бұл жазба американдық режиссер Пол Томас Андерсонның "Джунун" атты деректі фильмінің тақырыбына айналды. 2018 жылдың наурыз айында "Хиндостанның қарақшылары" болливуд фильмінің түсіру тобы қамалдың бірінші түсірілім орны ретінде пайдаланды, ал актер Амитабх Баччан өзінің ресми блогында осы жердегі тәжірибесі туралы ойлы жазба қалдырды.