Панахала қамалы: Маратха империясының тарихы мен шатқалдары

Кіріспе

Панхала ([pənʱaːɭa]) – Үндістанның Махараштра штатындағы Колхапур ауданында, Колхапур қаласынан солтүстік-батысқа қарай 18 шақырым қашықтықта орналасқан қала және тепелік курорттық муниципалитет (теңіз деңгейінен 968 метр биіктікте). Панхала Махараштра штатындағы ең кішкентай қала болып табылады және муниципалитет мәртебесіне ие болғандықтан, қала қарқынды дамып жатыр. Қала Панхала бекінісінің аймағында жайылған, ол төмендегі аңғардың панорамалық көрінісін ұсынады. Мұндағы басты тарихи тартымдылық – Панхала бекінісі. Көптеген қызықты орындар бар, олардың әрқайсысының өзіне тән қызықты әңгімелері мен аңыздары жетерлік.

Тарих

Панхала тарихы Маратха империясының тарихымен және оның негізін қалаушы Чатрапати Шиваджи Раджемен тығыз байланысты. Панхала – Шиваджидің балалық шағынан басқа 500-ден астам күнін өткізген жалғыз бекініс. 1782 жылға дейін Маратха мемлекетінің астанасы болды, ал 1827 жылы Британ империясының бір бөлігіне айналды. Бұл мықты бекініс Колхапур қаласының солтүстік-батысына қарай 20 шақырым қашықтықта, Сахьядри тауларының шеткі тізбегінде салынған. Ол жазықтан 400 метрден астам биіктікке көтеріліп, Декан бекіністерінің ең ірісі болып табылады. Батыс Гаты арқылы өтетін маңызды жолдардың бірін қорғау арқасында Панхаланың стратегиялық маңызын оның ұзақ және алуан түрлі тарихынан көруге болады. 1178 және 1209 жылдар аралығында салынған бұл бекініс Шилахара әулетінің билеушісі Бхожа II-нің штаб-пәтері ретінде қызмет етті, кейін Ядавалардың қолына өтті. Бұл Бидардағы Бахаманилердің сүйікті бекінісі болды; қуатты премьер-министр Махмуд Гаван 1469 жылғы жаңбырлы маусымда осы жерде орналасқан. 16 ғасырдың басында Панхала Бижапур мемлекетіне қосылды. Адил Шахилер бекініс қабырғаларын және қақпаларын нығайтумен және қайта жаңартумен айналысты. 1659 жылы Шиваджи бекініске шабуыл жасады, бірақ ол 1673 жылы ғана оны толыққанды басып алды. 1689 жылы Самбхаджи қаза болғаннан кейін Аурангзеб оны жаулап алды. Алайда, 1692 жылы Паршурам Пант Пратинидхи басшылығымен Каши Ранганат Сарпотдар оны қайта басып алды. 1701 жылы Панхала Аурангзебке берілді, осы жерде Моғол императоры ағылшын елшісі сэр Уильям Норристі қабылдады. Бірнеше айдан кейін бекініс Пант Аматья Рамачандра басқаруымен Маратха әскерлеріне қайтарылды. Тарабай тәуелсіз әулет құру арқылы өзінің автономиясын бекітті. 1782 жылы осы әулеттің билеушілері штаб-пәтерін Колхапурға көшірді. 1844 жылы жергілікті көтерілістен кейін Панхала британдықтар басып алды. Панхала бекінісінің шамамен үшбұрышты аймағын 7 шақырымнан астам ұзындықтағы қорғаныс қабырғалары белгілейді. Қабырғалардың көп бөлігі тік жартастармен қоршалған, ал ойықтармен нығайтылған. Қалған бөліктерінде 5-9 метр биіктіктегі қамалдар, дөңгелек бастиондармен күшейтілген. Өкінішке орай, бекініске кіреберіс жолында орналасқан Шар Дараваджа деп аталатын шығыс қақпасы британдықтар тарапынан қиратылды. Бекіністің маңында тағы бір спутниктік бекініс көрінеді. Әскерилерді емдеу үшін құдықтарда майға толы болған деген әңгіме бар. Белгілі ақын Моропант осы жерде тұрған. Жақын жерде Самбхаджи ғибадатханасы, Сомешвар ғибадатханасы, Тиен Дарваза, Радж Динди, Саджа Коти және Амбабай ғибадатханасы орналасқан, онда Шиваджи жорықтарға шығар алдында бата алатын. Сондай-ақ, Баджи Прабху Дешпанде Шиваджидің қашуын қамтамасыз ету үшін өмірін қиған Паванкхинд жері де бар.

The history of Panhala is closely linked with the history of the Maratha empire, and with its founder, Chatrapati Shivaji Raje. Panhala is the only fort where Shivaji spent more than 500 days, other than his childhood homes. It was Maratha State capital until 1782 and in 1827 it became part of the British Empire. This imposing fort, 20 km northwest of Kolhapur, is built on an outlying spur of the Sahyadris, rising more than 400 m above plain, and is the largest of all the Deccan forts. The strategic importance of Panhala, guarding one of the principal routes through the Western Ghat, can be judged from its long and varied history. Built between 1178 and 1209, it first served as the headquarters of the Shilahara ruler Bhoja II, and subsequently passed into hands of the Yadavas. It was a favorite outpost of the Bahamanis of Bidar; Mahmud Gawan, the powerful prime minister, encamped here during the rainy season of 1469. By the beginning of the 16th century Panhala was absorbed into the kingdom of Bijapur. The Adil Shahis were responsible for strengthening and rebuilding the ramparts and gateways. The fort was raided by Shivaji in 1659, but it was not until 1673 that he was able to occupy it permanently. After Sambhaji's death in 1689, it was captured by Aurangzeb. However, it was re captured in 1692 by Kashi Ranganath Sarpotdar under the guidance of Parshuram Pant Pratinidhi. In 1701, Panhala was finally surrendered to Aurangzeb, and it was here that the Mughal Emperor received the English Ambassador, Sir William Norris. Within a few months, the fort was retaken by the Maratha forces under Pant Amatya Ramachandra. Tarabai who asserted her autonomy by founding an independent dynasty. In 1782, these rulers shifted their headquarters to Kolhapur. After a local rebellion in 1844, Panhala was taken by the British. More than 7 km of fortifications define the approximately triangular zone of Panhala fort. The walls are protected for long sections by steep escarpments, reinforced by a parapet with slit holes. The remaining sections have 5–9 m high ramparts, strengthened by round bastions. Unfortunately, the East Gate called Char Darawaja, through which the road passes on arrival at fort, was demolished by the British. The fort has another satellite fort visible. It is said that there were wells full with Ghee to cure the soldiers. The well known poet Moropant stayed here. Nearby are the Sambhaji temple, Someshwar temple, Teen Darwaza, and Raj Dindi, Sajja Kothi, Ambabai Temple, where Shivaji used to seek blessings before venturing on expeditions. Pavankhind, where Baji Prabhu Deshpande laid down his life to cover Shivaji's escape.

Парашар үңгірлері

Панхала дәстүрлі түрде Махариши Парашараның тұрағы деп есептелді. Қазіргі заманғы (1730) жинақталған Карвир немесе Колхапур Пуранында Панхала Паннагалай (жыландар мекені) деп көрсетілген. Ескі жазбаларда бұл атау Пранлак және Падманал түрінде кездеседі. Бұл – Парашар данасының өмір сүрген үңгірлері деп саналады. 18 ғасырдың маратхи ақыны Моропант өзінің көптеген шығармаларын осы үңгірлерде жазған. Моропант Панхалада дүниеге келген. Бұл үңгірлер Карвир Пуранында тирт (қасиетті су) деп айтылған.

География

Панхала орналасқан. Оның орташа биіктігі 754 метр (2473 фут) құрайды. Панхала пойыз және автобус арқылы Кольхапур және Сангли қалаларымен байланысты. Кольхапур шаһары шамамен 21 шақырым, ал Сангли шаһары шамамен 60 шақырым қашықтықта орналасқан. Кольхапур Чхатрапати Шаху Махарадж теміржол терминалы 20 шақырымдай жерде. Сангли теміржол стансасы 60 шақырым қашықтықта. Сіз теміржол стансасынан тікелей Панхала бекінісіне автобуспен бара аласыз, сондай-ақ Кольхапурдан Панхала бекінісіне такси немесе авто-рикша жалдауға болады. Сангли теміржол стансасынан Панхалаға жетіп алуға жеткілікті авто-рикша мен таксилер де бар.

Демография

2001 жылғы Индия халық санағы бойынша Паналаның халқы 3450 адамды құрады. Халықтың 57%-ын ерлер, ал 43%-ын әйелдер құрайды. Паналаның орташа сауаттылық деңгейі 83%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары: ерлердің сауаттылығы 88%, әйелдердің сауаттылығы 76%. Панала халқының 10%-ы 6 жасқа дейінгі балалар.

Панхала ағаш өсіру ордасы

Арборетум Р.С. № 457 және 466 учаскесінде орналасқан, ол атақты Тін Дарвазадан Маңгешкар үйіне дейінгі жол бойында жатыр. Егістік көлемі 2,56 гектарды құрайды. 3000-нан астам гүлді өсімдіктер өсірілген. Егілген түрлерге ағаштар (158 түр), бұталар (87 түр), шөптер (7 түр), көп жылдық шөптер (19 түр), бамбук (6 түр), орхидеялар (3 түр), пальмалар (5 түр), өрмелегіш өсімдіктер (33 түр), папоротниктер (6 түр), қарағайлар (9 түр), цикадтар (2 түр) кіреді. Бұл іс-шара Махараштра штатындағы бірегей шара болып табылады және Панхала қалалық кеңесі, Орман шаруашылығы департаменті және Әлеуметтік орман шаруашылығының бірлескен жобасы болып табылады.