Балық популяциялары – өсу, өлім-жітім сияқты факторлармен анықталатын, географиялық шектеулері бар шағын топтар. Лавалар таралуының шектеулері де маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белгілі бір балық түрінің жартылай дискретті субпопуляциясы
Semi discrete subpopulations of a particular species of fish
Балық қорлары – белгілі бір балық түрінің субпопуляциясы болып табылады, олардың ішкі параметрлері (өсу, жаңару, өлім және балық аулаудан болатын өлім) дәстүрлі түрде осы қордың популяциялық динамикасын анықтайтын маңызды факторлар деп есептеледі, ал сыртқы факторлар (көшіп келу және көшіп кету) дәстүрлі түрде назардан тыс қалдырылады.
Fish stocks are subpopulations of a particular species of fish, for which intrinsic parameters (growth, recruitment, mortality and fishing mortality) are traditionally regarded as the significant factors determining the stock's population dynamics, while extrinsic factors (immigration and emigration) are traditionally ignored.
Қор тұжырымдамасы
Барлық түрлердің географиялық таралу шегі бар, ол олардың қоршаған орта жағдайларына төзімділігімен және басқа түрлермен сәтті бәсекелесу қабілетімен анықталады. Теңіз ортасында бұл құрлықтағыдай айқын болмауы мүмкін, себебі топографиялық шекаралар аз, бірақ үзілістер әлі де бар, мысалы, мезомасштабты және мезомасштабтың төменгі деңгейдегі айналымдары балық дернәсілдерінің қашықтыққа таралуын шектейді. Балықтар үшін, бір жеке балықтың өз биологиялық ареалындағы сол түрдің барлық басқа жеке балықтарымен кездейсоқ көбейіп, ұрпақ беруі сирек. Олардың кеңістікте, уақытта немесе екеуінде де өндірістік оқшаулану дәрежесі бар, дискретті популяциялардың құрылымдалған тізбегін қалыптастыруға бейімділік бар. Бұл оқшаулану субпопуляциялардың арасындағы генетикалық айырмашылықтардың, морфологиялық өзгерістердің және әртүрлі химиялық орта мен паразиттік түрлерге ұшыраудың дамуында көрінеді. Сондай-ақ, бір популяцияда балық аулау, көршілес популяцияның динамикасына әсер етпейтіндей болады. Балық шаруашылығы ғылымында қазіргі таңда қабылданған "қор" анықтамасы – Begg және авторлар (1999) бойынша, "[қор]" – балық шаруашылығы менеджерлерін қызықтыратын белгілі бір атрибуттары бар, жартылай дискретті балық топтарының сипаттамаларын көрсетеді.
All species have geographic limits to their distribution, which are determined by their tolerance to environmental conditions, and their ability to compete successfully with other species. In marine environments this may be less evident than on land because there are fewer topographical boundaries, however, discontinuities still exist, produced for example by mesoscale and sub mesoscale circulations that minimize long distance dispersal of fish larvae. For fish, it is rare for an individual to reproduce randomly with all other individuals of that species within its biological range. There is a tendency to form a structured series of discrete populations which have a degree of reproductive isolation from each other in space, in time, or in both. This isolation is reflected in the development between sub populations of genetic differences, morphological variations and exposure to different chemical regimes and parasitic species. Sub populations also respond to fishing in such a way that fishing on one population appears to have no effect on the population dynamics of a neighbouring population. The currently accepted definition of a stock in fisheries science, is that of Begg et al. (1999), “ [a “stock”] describes characteristics of semi discrete groups of fish with some definable attributes which are of interest to fishery managers.”
Қорды анықтау – балық шаруашылығы ғылымының бір саласы, ол бірқатар әдістерге негізделген осы субпопуляцияларды анықтауға бағытталған. Бұл тұжырымдама 14-ші Тұрақты даму мақсатында қолданылады, онда 14.4 мақсаты 14.4.1 көрсеткіші арқылы балық қорларының тұрақтылығы өлшенді.
Stock identification is a field of fisheries science which aims to identify these subpopulations, based on a number of techniques. This concept is applied in sustainable development goal 14 where target 14.4 is measured a fish stock sustainability indicator 14.4.1.
Ағаштар
Біріккен Ұлттар Ұйымы трансшельдік қорларды "бір немесе бірнеше мемлекеттің экономикалық эксклюзивтік аймақтарында (ЭЭА) және ашық теңізде миграциялайтын немесе кездесетін, мысалы, минтай сияқты балықтардың қоры" деп анықтайды. Егемендік жауапкершілік көршілес жағалау мемлекеттерімен және балық аулау ұйымдарымен бірлесіп жүзеге асырылуы тиіс. Әдетте, бұл осы қордың басқарылуын үйлестіру мақсатында құрылған үкіметаралық аймақтық ұйым арқылы іске асырылады. Трансшельдік қорлар көбінесе демерсальды емес, пелагикалық болып табылады. Демерсальды түрлер пелагикалық түрлерге қарағанда аз жылжып, теңіз түбінің топографиясына байланысты болады. Пелагикалық түрлер жылдамрақ қозғалады, олардың қозғалысына мұхит температурасы және зоопланктонның тамақ ретінде болуы ықпал етеді. Мысалы, кельц, сельдь, уитинг, скумбрия және қызыл балық. Дегенмен, Гренландиялық палтус сияқты батыста Гренландияға және шығыста Фарер аралдарына тамақтану/көбейту миграцияларымен көшіп жүретін бірнеше демерсальды түрлер де бар. Трансшельдік қорларды трансшекаралық қорлармен салыстыруға болады. Трансшельдік қорлар ЭЭА-да да, ашық теңізде де таралған. Трансшекаралық қорлар кем дегенде екі елдің ЭЭА-сында таралған. Бір қор трансшекаралық және трансшельдік болуы мүмкін.
The United Nations defines straddling stocks as "stocks of fish such as pollock, which migrate between, or occur in both, the economic exclusion zones (EEZ) of one or more states and the high seas". Sovereign responsibility must be worked out in collaboration with neighbouring coastal states and fishing entities. Usually this is done through the medium of an intergovernmental regional organisation set up for the purpose of coordinating the management of that stock. Straddling stocks are usually pelagic, rather than demersal. Demersal species move less than pelagic species, since they tend to relate to bottom topography. Pelagic species are more mobile, their movements influenced by ocean temperatures and the availability of zooplankton as food. Example pelagic fish are capelin, herring, whiting, mackerel and redfish, There are, however, a few demersal species that are straddling, such as the Greenland halibut migrates in feeding/spawning migrations to Greenland in the west and to the Faeroes in the east. Straddling stock can be compared with transboundary stock. Straddling stock range both within an EEZ as well as in the high seas. Transboundary stock range in the EEZs of at least two countries. A stock can be both transboundary and straddling.
Бағалау
Балық шаруашылығы ғылымдары мен экологиясында қорларды бағалау – балық шаруашылығын басқарудағы маңызды құрал. Атап айтқанда, балық қорларының үздіріліп, сау болуын қамтамасыз ету үшін, өрбуге қабілетті балық популяциясының биомассасын өлшеу, тұрақты балық аулау квоталарын қолдану арқылы тиімді сақтау стратегияларын әзірлеуге және сақтауға мүмкіндік береді. Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры мен Лондон зоологиялық қоғамы 2015 жылдың 16 қыркүйегінде бірлесіп "Жанды көк планета туралы" есебін жариялады, онда 1970 жылдан 2010 жылға дейін скумбрия, тунец және бонито сияқты маңызды балықтардың әлемдік қорлары 74%-ға төмендегені, ал сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және балықтардың жалпы саны 40 жыл ішінде орташа есеппен жартысына азайғаны айтылды. БҰҰ Тұрақты даму мақсатының 14-ы сияқты жаһандық күш-жігер осы тенденцияларды кері қайтаруға бағытталған мақсаттарға жетеді деп үміттеніледі.
In fisheries science and ecology, stock assessment is an important tool in fisheries management. In particular, to ensure continued, healthy, fish stocks, measurements of the Spawning Stock Biomass (the stock population capable of reproducing) allows sensible conservation strategies to be developed and maintained through the application of sustainable fishing quotas. The World Wildlife Fund and the Zoological Society of London jointly issued their "Living Blue Planet Report" on 16 September 2015 which states that there was a dramatic fall of 74% in world wide stocks of the important scombridae fish such as mackerel, tuna and bonitos between 1970 and 2010, and the global overall "population sizes of mammals, birds, reptiles, amphibians and fish fell by half on average in just 40 years." It is hoped that global efforts like the United Nations Sustainable Development Goal 14 meets its targets aimed at reversing these trends.
Қалқымы
Теңіз түрлерінің популяциясы өзара байланысты және бір-бірін толықтыратын тәсілдермен "өсіп-төмендеуі" мүмкін. Мысалы, көк марлин балықтарын ұстау 1960 жылдары Атлантика мұхитында азайды. Бұл желкенді марлин балықтарын ұстаудың артуымен бірге жүрді. Желкенді марлин балықтарын ұстау 1970 жылдардың соңынан 1980 жылдардың соңына дейін азайды, бұл қылыш марлин балықтарын ұстаудың өсуімен толықтырылды. Нәтижесінде, марлин балықтарының жалпы көлемі салыстырмалы түрде тұрақты болды. Джордж Банкінде 1960 жылдары треска балығының азаюымен бірге тік балықтардың саны артты, ал соңғы кезделерде Атлантика мұхитындағы жыртқыш треска балығының құлдырауымен Мэн штатындағы лобстер балықтарын ұстау көбейді.
The stocks for individual marine species can "boom and bust" in linked and compensatory ways. For example, in billfish longline fisheries, the Atlantic catch of blue marlin declined in the 1960s. This was accompanied by an increase in sailfish catch. The sailfish catch then declined from the end of the 1970s to the end of the 1980s, compensated by an increase in swordfish catch. As a result, the overall billfish catch remained fairly stable. At Georges Bank, a decline in cod during the 1960s was accompanied by a rise in flatfish, and more recently, with the collapse of the predatory Atlantic cod, lobster catches in Maine have boomed.