Кіріспе

Норвегиялық саясаткер (1793–1862)

Ханс Кристиан Петерсен (11 тамыз 1793 – 26 қыркүйек 1862) – норвегиялық саясаткер, Швеция мен Норвегияның жеке одағы кезінде 1858–1861 жылдары Норвегияның де-факто премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Петерсен оңтүстік Christianssand қаласында өсіп, 1810 жылы жергілікті собор мектебін бітірді. Ол Копенгаген университетінде заң білімін алып, 1814 жылдың 14 қаңтарында – Киль бейбітшілік шарты қол қойылған күні – Дания-Норвегияның төрт жүз жылдық одағы аяқталды. Петерсен енді тәуелсіздік үшін күреске қатысу үшін үйге қайтқысы келді, бірақ теңіз жолы кесілген еді және швед аймағында одан швед патшасына адалдық серт беру талап етілер еді. Ол бірнеше адаммен бірге – солардың бірі оның болашақ әйелі – қайықпен Швецияға өтіп, содан кейін құрлықпен Кристианияға дейін көшпелі жалдамалы көлікші болып киініп барды.

Ерте мансап

1814 жылғы сәуірде Петерсен Крагеродағы стипендиялық судьяның міндетін атқарушы болды. Кейін ол Норвегияның жаңа Жоғарғы сотының кеңсе хатшысы болғанға дейін Теңіз шақыру комиссариатының хатшылығын басқарды (1815 жылғы маусым). 1817 жылы Петерсен адвокаттық лицензиясын алды және келесі жиырма жыл бойы табысты заңгерлік тәжірибемен айналысты. 1821 жылдан бастап ол импичмент сотында қорғаушы болып жұмыс істеді, ішінде Мемлекеттік кеңесшілер Томас Фастинг (1821) және Йонас Коллетт (1827) пен Премьер-министр Северин Лёвенскиольдты (1836) қорғады. Петерсен шешен заңгер болды, бұл оның 1827 жылға дейін Норвегия драмалық қоғамындағы актерлік тәжірибесімен де байланысты болды. Ол латын тілін еркін меңгерді. 1844 жылғы оқулығында автор Хенрик Вергеланд Петерсеннің импичмент сотындағы қорғаныс сөздерінен үзінділерді «өлеңге жақын» шешендіктің мысалы ретінде пайдаланды. 1828 жылдан бастап Петерсен Норвегия банкісінің Кристианиядағы бөлімшесінің заңгері болды, ал 1830 жылдан 1834 жылға дейін бас прокурор қызметін атқарды – ол жалақы мәселесіндегі келіспеушілікке байланысты осы лауазымнан бас тартты. Содан кейін ол 1837 жылға дейін министрліктер үшін жеке сот істерін жүргізді. 1836 жылы импичмент процесінде Премьер-министр Лёвенскиольдты қорғағаннан кейін үкіметке қосылу туралы ұсыныс алды, бірақ ол бас тартты. Оның орнына Кристианиядағы епархиялық округтің губернаторы болып тағайындалды.

Кеңес мүшесі

Екі жылдан кейін Петерсен екінші Ведель үкіметінде (1836-1844) мемлекеттік кеңесші болуға келісті және 1839 жылдың қазан айында Әскери-теңіз министрлігінің басшысы болып тағайындалды. Стокгольмдегі Норвегия мемлекеттік кеңесі бөлімінде екі рет қызметтен басқа, ол осы кезеңнің қалған бөлігінде Әскери-теңіз министрлігінің басшысы болды. Løvenskiold/Vogt үкіметі (1844–1856) кезінде Петерсен Стокгольмдегі Мемлекеттік кеңес бөліміндегі қызметімен қатар, Әскери-теңіз, Әділет, Ішкі істер және Армия министрліктерінің басшысы қызметін атқарды. Вогт үкіметі (1856–1858) кезінде Петерсен Стокгольмдегі Мемлекеттік кеңес бөлімінде және Армия, Әскери-теңіз және Әділет министрліктері арасында кезектесті. 1858 жылдың желтоқсан айының басында ол Кристианияда Йорген Вогттан кейін бірінші министр болып тағайындалды. Сибберн/Берч/Мотцфельдт үкіметі (1858–1861) кезінде Петерсен Кристианияда бірінші министр болып қызметін жалғастырды. Ол енді Әділет, Әскери-теңіз және Есептік министрліктердің басшысы қызметтерін ауыстырып отырды.

Теңдік

Петерсен король Оскар І-ге Норвегияны Швециямен одақтағы тең мәртебеге ие етуге ықпал еткендердің қатарында болды, бірақ король Карл XV 1859 жылы таққа отырғаннан кейін монархпен ынтымақтастық орнату қиынға соқты. Корольдің жаңа одақ комиссиясы жөніндегі пікірсайыста Петерсеннің атқарылған рөліне наразылық білдіргеннен кейін Петерсен отставкаға келіп, 1861 жылдың желтоқсанында үкіметтен шығып кетті.