Кіріспе
Ралли жүргізушісі Питер Г. Борн (6 тамыз 1939 жылы Англияның Оксфорд қаласында туған) – дәрігер, антрополог, жазушы және халықаралық мемлекеттік қызметкер, сондай-ақ бірнеше жоғары лауазымды үкіметтік қызметте тәжірибесі бар. Қазіргі уақытта ол Оксфордтың Грин Темплтон колледжінде аға ғылыми қызметкер, Гренададағы Сент-Джордж университетінің бұрынғы вице-канцлері және Кубамен медициналық білім беру ынтымақтастығы (MEDICC) төрағасы. Ол сондай-ақ Оксфорд университетінің Ротермир американдық институтының еңбек сіңірген ғылым қызметкері.
Peter G. Bourne (born 6 August 1939 in Oxford, England) is a physician, anthropologist, author and international civil servant with experience in several senior government positions. He is currently a visiting senior research fellow at Green Templeton College, Oxford, vice chancellor emeritus at St. George's University in Grenada and chair of the Medical Education Cooperation with Cuba (MEDICC). He is also a distinguished fellow of the Rothermere American Institute at the University of Oxford.
Өмірбаян
Борн 1939 жылғы 6 тамызда Англияның Оксфорд қаласында дүниеге келген. Ол алғашқы білімін «Дракон» мектебінде алды, содан кейін Кройдон қаласындағы Уитгифт мектебінде оқыды. 1957-1958 жылдары Атлантадағы Эмори университетінде бір жылдық бакалавриат білімін алғаннан кейін, Борн университеттің Медицина мектебіне қабылданды, онда 1962 жылы медицина докторы (M.D.) дәрежесін алды. Кейін 1969 жылы Стэнфорд университетінен антропология мамандығы бойынша магистр (M.A.) дәрежесін алды.
Ерте мансап
Медициналық мектепті бітіргеннен кейін ол бір жыл (1962–1963 жж.) Эмори университетінің психиатрия бөлімінде Атланта қалалық түрмесінде тұтқынға алынған алкоголизммен күресіп жатқан адамдарды зерттеді. Ол тұтқынға алынған алкоголиктерге түрме жазасының орнына антибас препаратын қабылдау мүмкіндігін беретін жаңа бағдарлама құрды. Ол азаматтық құқықтар қозғалысына белсенді қатысып, қаладағы асханаларды интеграциялауға көмектесті. Келесі жылы ол Сиэтлдегі Кинг округінің ауруханасында айналымды интерн болып жұмыс істеді. 1964 жылы Борн АҚШ Армиясының медициналық корпусына капитан болып кірді. Ол Уолтер Рид Армиялық зерттеу институтына (WRAIR) тағайындалды, онда зерттеуші психиатр ретінде жас сарбаздарға стрестің психологиялық және физиологиялық әсерін зерттеді. Ол бір жыл (1965–1966 жж.) Вьетнамда Армияның Психиатриялық зерттеу тобының нейропсихиатрия бөлімінің бастығы болып, тікұшақпен жедел жәрдем көрсететін медицина қызметкерлері мен арнайы күштердегі стресті зерттеді. Бұл зерттеулер психоиммунология саласындағы маңызды зерттеулер саналды. Қызмет кезінде ол «Бронза жұлдызы» медалімен, «Әуе медалімен» және «Жауынгерлік медицина қызметкері» белгісімен марапатталды. Армиядан шыққаннан кейін ол соғысқа қарсы қозғалыста белсенді болды және Стэнфорд университетінде психиатрия бойынша резидентураны (1967–1969 жж.) аяқтады, сонымен бірге антропология бойынша аспирантураны бітірді. Осы кезеңде Борн Хайт-Эшбери тегін клиникасында ерікті болып жұмыс істеді. 1969 жылы Борн Эмори университетіне психиатрия, профилактикалық медицина және қоғамдық денсаулық саласының доценті болып оралды. Ол федералды қаржыландырылатын Қоғамдық денсаулық сақтау орталығының психикалық денсаулық бөлімін басқарды, ол ақырында Грузиядағы алғашқы жеке қоғамдық психикалық денсаулық орталығына айналды. Ол сонымен қатар Грузия мен Оңтүстік штаттардағы интеграциялық күш-жігерге белсенді қатысты. Өзінің бірінші әйелі Джудит Рукспен бірге Борн Грузияның шектеулі аборт заңдарын жоюға күш салды. Штат заң шығарушы органында сәтсіз болғаннан кейін, ол басқа талапкерлермен бірге Борн дәрігері болған, аборт жасауға ниеттенген бейтаныс пациент атынан штатқа қарсы сотқа шағымдануға мәжбүр болды. Штат соттарында талапкерлер жеңіске жеткеннен кейін, іс «Доу болғанға қарсы» ретінде АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданылды. Бұл іс Техастағы «Ро болғанға қарсы Уэйд» ісімен бірге қарастырылды. Соттың екі іс бойынша шешімі АҚШ-тағы әйелдердің абортқа қол жеткізуін өзгертіп берді. Ол Америка Психиатриялық қауымдастығында (APA) белсенді болды, ұйымның Есірткі және Есірткіге қарсы білім беру жөніндегі жұмыс тобын басқарды және Психиатриялық ауруларды емдеу жөніндегі жұмыс тобында қызмет етті. 1969 жылдан бері «Психиатрия» журналының редакциялық кеңесінде қызмет етеді. 2008 жылы ол APA-ның еңбегі үшін марапатталған мүшесі атанды. 1972 жылы ол «Грузияның ең үздік бес жас адамы» тізіміне енді. Борн өзінің психикалық денсаулық орталығында героинге тәуелділерді емдеу бағдарламасын жүргізді. 1971 жылы Борн губернатор Джимми Картер басшылығымен Грузиядағы алғашқы штаттық есірткіге қарсы емдеу бағдарламасын құрды; 1970 жылдан 1973 жылға дейін ол Картердің денсаулық сақтау мәселелері жөніндегі арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Ол Картерге жақын болды және оны АҚШ президентігіне үміткер болуға ықпал етті. Кейіннен Борн Картердің негізгі стратегиясы мен сайлау науқанының директорының орынбасары болды, 1975 жылдан 1977 жылға дейін сәтті 1976 жылғы президенттік науқаны үшін Вашингтон кеңсесін басқарды. Грузиядағы алғашқы штаттық есірткіге қарсы емдеу бағдарламасын құрғандығы және табысты басқарғандығы үшін Борн 1973 жылы Эмори университетінен кетіп, президент Ричард Никсонның Есірткіге қарсы арнайы іс-қимыл кеңсесінің (SAODAP) емдеу бағдарламаларына жауапты директордың көмекшісі лауазымына тағайындалды. Ол Картер президенттікке үміткер болады деп хабарлағанда қызметтен кетуді жоспарлаған. 1974 жылы әкімшіліктен кеткеннен кейін ол Халықаралық ресурстар қорының президенті және 1976 жылға дейін Есірткіге қарсы кеңесте қызмет етті. 1974 жылдан 1979 жылға дейін ол Гарвард медицина мектебінде психиатриядан лекция оқыды және Массачусетс штатының Бостон қаласындағы Маклин ауруханасында клиникалық тәжірибеден өтті. Осы қарбалас кезеңде ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен және БҰҰ-ның Есірткілер жөніндегі комиссиясымен де консультациялар жүргізді.
АҚШ-тың есірткі патшасы (1977-1978)
Джимми Картердің басшылығымен Борн президенттің денсаулық сақтау мәселелері жөніндегі арнайы көмекшісі және қазіргі Ұлттық есірткіге қарсы саясат басқармасының (ҰЭҚСБ) алдындағы Есірткіге қарсы саясат басқармасының (ЕҚСБ) директоры болып тағайындалды. 1978 жылғы 20 шілдеде ол осы лауазымынан метаквалонға рецепт жазған қызметкерінің құпиялылығын сақтауға тырысқандығына байланысты туған дау-дамайлардың нәтижесінде кетті. Ұлттық марихуана заңдарын реформалау ұйымының атқарушы директоры Кит Строп осыдан кейін Борнның марихуана мен кокаин қолданғаны туралы ақпаратты жариялады (Борн бұрын «Ұлы кокаин мифы» деген 1974 жылғы «Есірткі және есірткіге тәуелділік туралы білім беру бюллетені» мақаласында оны «өте ұнамды» деп сипаттаған еді). Борн бұл айыптаманы жоққа шығарды. Бірақ оның басшылығымен есірткіге байланысты өлім-жітім көрсеткіші 30 жылдағы ең төменгі деңгейге жетті. Борн Бірма, Колумбия, Таиланд, Филиппин және Ямайка мемлекеттерінің басшыларымен екіжақты келіссөздер жүргізуде АҚШ президентінің жеке елшісі ретінде жұмыс істеді. Ол әлемдегі аштыққа қатысты АҚШ-тың жаңа саясатын әзірлеу үшін құрылған Кабинеттік деңгейдегі Дүниежүзілік аштық жөніндегі жұмыс тобын басқарды. Бұл Дүниежүзілік аштық пен нашар тамақтану жөніндегі Президенттік комиссияның құрылуына әкелді. Ол сондай-ақ әлемдік денсаулық сақтаудағы АҚШ рөлін қарастыру және осы салада жаңа президенттік бастамаларды әзірлеу үшін құрылған Агенттіктер аралық Дүниежүзілік денсаулық сақтау комитетінің төрағасы болды. Ол БҰҰ-ның Халықаралық бала жылы жөніндегі Президенттік комиссиясының Ақ үй координаторы болды және Розалин Картермен бірге Психикалық денсаулық және психикалық аурулар жөніндегі комиссияны құрды. Борн сонымен қатар Президенттік Ақ үй стипендиялары жөніндегі комиссия мүшесі болды. Борн Халықаралық гуманитарлық қажеттіліктер (денсаулық сақтау, сауаттылық, тұрғын үй, отбасылық жоспарлау және апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету) жөніндегі Ақ үй координаторы және БҰҰ-мен байланыс жасаушы да болды. Осы лауазымда ол ЮНИСЕФ атқару комитетіне АҚШ делегациясының мүшесі (Манила, 1977), Дүниежүзілік денсаулық ассамблеясына АҚШ делегациясының мүшесі (Женева, 1977, 1978), БҰҰ есірткілер жөніндегі комиссиясына АҚШ делегациясының мүшесі (Женева, 1977, 1978) және БҰҰ Даму бағдарламасының (БҰДБ) Басқару кеңесіне АҚШ делегациясының төрағасы (Женева, 1978) болды.
Біріккен Ұлттар Ұйымы (1979-1982)
1979 жылы Борн Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының көмекшісі болып тағайындалды, онда ол «Халықаралық ауыз су және санитария онжылдығын» құрып, басқарды. Бұл 10 жылдық бағдарлама әлемнің 500 миллионнан астам адамына таза ауыз су жеткізуді көздеді. Бағдарлама аясында Борн, Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарымен бірлесіп, гинея құртынан туындайтын, су арқылы жұғатын ауруды жою мақсатындағы жаһандық науқанды іске қосты. Соңында ол Картерді осы науқанның бетке айналдырды, және қазір бұл науқан толыққанды табысқа қол жеткізуге жақын.
1982 - 1998 жылдар
1982 жылы БҰҰ-дан жеке секторға кеткеннен кейін, Борн БҰҰ бағдарламасымен бірдей мақсаттарға жету үшін «Global Water» коммерциялық емес ұйымын құрды. Ол көптеген қайырымдылық қорының басқармасында қызмет етті, оның ішінде Save the Children, The Hunger Project (басқарма төрағасы, 1998–2009), Health and Development International, International Health Society, Student Partnerships Worldwide (SPW), American Association for World Health (басқарма төрағасы), American Public Health Association, Адам вирусологиясы институты (IHV), Корольдік медицина қоғамы (мүшесі), Генетика, тамақтану және денсаулық орталығы және Джефферсонның қоғамдық қызметі үшін сыйлықтары. Борн сондай-ақ беделді Ласкер сыйлығының қазылар алқасында қызмет етті. Ол сонымен қатар Африкадағы экономикалық бағдарламаларды дамытумен айналысатын Tropica Development Ltd компаниясының президенті болды. Кубаның денсаулық сақтау жүйесіне ұзақ жылдар бойы қызығушылық танытып, Ақ үй мен БҰҰ-да қызмет еткен кезеңде Кубаға бірнеше рет сапарлар жасағандағы қарым-қатынастарды пайдалана отырып, Борн 1986 жылы Фидель Кастроның кеңінен танымал өмірбаянын жариялады. 1995 жылы ол American Association for World Health төрағасы ретінде АҚШ эмбаргосының Кубадағы денсаулық пен тамақтануға тигізетін әсерін зерттеуге басшылық етті. Ол аталған есептің авторларының бірі болды. Алты тілге аударылған зерттеу әлемдік назар аударды және Кубамен медициналық білім беру жөніндегі ынтымақтастық (MEDICC) коммерциялық емес ұйымын құруға себеп болды. Оның бастапқы мақсаты – АҚШ-тың медициналық факультеттерінің студенттеріне Кубадағы отбасылық дәрігерлермен алты апталық тәжірибеден өтуге мүмкіндік беру болды. Бес жыл ішінде АҚШ-тың барлық медициналық мектептерінен 1500-ден астам студент осы бағдарламадан пайдаланды. 2004 жылы Кубаға қатысты федералдық ережелер өзгертілді, бұл студенттік бағдарламаны жалғастыруды мүмкінсіз етті. MEDICC кейін Кубаның денсаулық сақтау жүйесі туралы фильм түсіруге, Кубаның денсаулық сақтау және медицинасы туралы рецензияланған ағылшын тіліндегі журналды жариялауға және денсаулық саясатын қалыптастырушы жоғары деңгейдегі делегацияларды Кубаға сапарға шақыруға күш салды. Билл Ричардсонның бейресми сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі ретінде Борн 1995 жылы заң шығарушымен бірге Бағдадқа Саддам Хусейнмен келіссөздер жүргізу үшін барды, нәтижесінде Кувейт шекарасын кезіп өтіп, ирактықтар ұстаған екі американдық ғарыш қызметкері босатылды. Ричардсон мен Борн кейіннен Иран, Перу, Куба, Бангладеш, Біріккен Араб Эмираттары, Кения және Солтүстік Кореяда осындай көптеген күш-жігерге бірлесіп атсалысты, олар шекараның қате жағына өткен американдық дін қызметкерін босатуға көмектесті.
Гренададағы Сент-Джордж университетінің проректоры (1998-2003)
1980 жылдан бастап Борн Гренададағы Сент-Джордж университетінің медициналық мектебінде психиатрия кафедрасының төрағасы қызметін атқарды; осы лауазымда ол АҚШ және Ұлыбританиядағы психиатриялық оқу ауруханаларында медициналық студенттердің орналасуын және бақылауын ұйымдастырды. 1998 жылы ол Гренадаға көшіп, Сент-Джордж университетінің вице-канцлері болды. Келесі бес жыл ішінде ол медициналық мектептің беделін арттырып, ветеринария мектебін құрды, өнер және ғылым мектебін Кариб теңізінен шыққан студенттер үшін аймақтағы екінші ірі оқу орнына дейін дамытты, халық денсаулығы саласында магистр дәрежесін (MPH) беруге мүмкіндік беретін бағдарлама ашып, теңіз биологиясы кафедрасын ұйымдастырды. Сонымен қатар, ол Вест-Индия Крикет Кеңесімен бірлесіп, университет аумағында Вест-Индия крикет командасының негізгі оқу және жаттығу орталығы ретінде "Shell Cricket" бағдарламасын іске қосты. Бұл университетке алғаш рет ағылшын тілді Кариб аймағында танымалдылық және құрмет әкелді.
Кейінгі мансап
2003 жылы Борн Гренададан шығып, Вашингтон қаласына оралды. Ол Оксфорд университетінің Грин Темплтон колледжінде қонақ аға ғылыми қызметкер болып тағайындалды және уақытын АҚШ пен Ұлыбритания арасында бөліп бастады. Бұл оның Уэльстегі фермасында көбірек уақыт өткізуін қамтиды, онда ол қызыл бұғы, лама және Солтүстік Америка бизондарын өсірді. 2012 жылы Оксфорд университетінің Ротермир американдық институтының ерекше қонақ ғылыми қызметкері атанды. Грин Темплтон колледжінде ол жыл сайынғы дамушы нарықтар симпозиумының басқару комитетіне кірді. Борн Реформа клубының (Лондон), Арнайы күштер клубының (Лондон) мүшесі және Корольдік медицина қоғамының мүшесі. Ол демалыс уақытында жүгірумен айналысады және 1993 жылы, 44 жасында, Marine Corps марафонын 2 сағат 45 минут 14 секундта аяқтағаннан кейін өзінің жас тобы бойынша ұлттық рейтингте болды. 73 жасында Оксфорд жарты марафонында 70 жастан жоғарылар санатында бірінші орынды иеленді. Оның сонымен қатар жеке ұшқыш куәлігі де бар.