Кіріспе

1988 жылғы бейне ойын

Tetris (TETЯIS деп стилденген) – Atari Games компаниясы әзірлеген және 1988 жылы аркадалар үшін шығарылған головоломка. Алексей Пажитновтың Tetris ойынына негізделген Atari Games нұсқасы, ойынның компьютерлік нұсқаларындағыдай, бірдей геймплейге ие: ойыншылар әртүрлі пішінді түсетін блоктарды жинап, ойнау алаңынан көлденең қатарларды құрып жоюға тиіс. Ойын бірнеше қиындық деңгейлерімен және екі ойыншының бір уақытта ойнауы мүмкіндігімен ұсынылады. 1989 жылы Atari Games өз аркадалық нұсқасын Nintendo Entertainment System үшін Tengen таңбасымен шығарды, Nintendo-ның лицензиясы болмаса да. Tetris-тің жариялау құқықтарына қатысты да мәселелер болды, көптеген заңдық тартыстардан кейін Nintendo консольдік нұсқаларды жариялау құқығын өзіне алды, ал Atari-ге тек аркадалық нұсқалардың құқығы қалды. Осының салдарынан Tengen ойыны дүкен сөрелерінде тек төрт апта ғана болды, содан кейін Atari заң бойынша ойынды қайтарып алуға және NES нұсқасының қалған барлық қорын жоюға міндетті болды. Nintendo өзінің NES және Game Boy үшін нұсқаларын шығарды. Екі нұсқа да коммерциялық жағынан сәтті болды және Nintendo көп жылдар бойы Tetris лицензиясын сақтап келді. 100 000-нан аз данасы ғана белгілі болғандықтан, Tengen нұсқасы нарықта болған қысқа мерзіміне байланысты коллекционерлік затқа айналды. Әртүрлі басылымдар Tengen-нің Tetris-і кейбір жағынан ресми NES нұсқасынан артық екенін атап өтті, әсіресе Tengen ойынында Nintendo нұсқасында жоқ екі ойыншы бір уақытта ойнайтын режим болғандықтан.

Даму және тарихы

1987 жылы Кеңес ғылым академиясының ғалымы Алексей Пажитнов (алғашқы ойынды 1984-85 жылдары ойлап тапқан) Дмитрий Павловский және Вадим Герасимовпен бірге екі ойыншыға арналған жұмбақ ойын жасау ниетімен Tetris-тің жаңа нұсқасын жасады. Andromeda Software компаниясының директоры Роберт Стейн Пажитновқа Tetris-ті әлем бойынша тарату туралы ұсыныс жасады және осы атауға лицензия алу құқығын алды. Ол өз кезегінде Mirrorsoft компаниясына Еуропа нарығы үшін, ал Spectrum HoloByte компаниясына Солтүстік Америка нарығы үшін лицензия құқығын берді. Құқықтар қамтамасыз етілгеннен кейін, Atari Games Tetris-тің аркадалық нұсқасын шығарды, ал олардың Tengen еншілес компаниясы 1988 жылдың маусым айында Nintendo Entertainment System (NES) жүйесіне көшіруді бастады. Көшірме 1989 жылдың мамыр айында жарық көрді. 1989 жылдың сәуір айында бұрын Nintendo-ға қарсы монополияға қарсы сот процесін қозғаған Tengen компаниясы, Tetris-ті NES-те тарату құқығын талап етіп, Nintendo-ға тағы да шағымданды, ал Nintendo сауда белгісін бұзуға негізделген қарсы шағым жасады. 1989 жылдың маусым айында, Tengen-нің Tetris-і шыққаннан кейін бір ай өткен соң, АҚШ округтік сотының судьясы Ферн Смит Tengen-ге ойынды одан әрі таратуға тыйым салды және ойынның барлық қолданыстағы көшірмелерін жоюға бұйрық берді. Нәтижесінде, дүкендерде тек төрт апта болғаннан кейін 268 000 Tetris картриджі қайтарылып алынып, жойылды. Tengen қаптамасындағы суретті танымал суретші Марк Эриксен салған аэрографиялық сурет көрсеткен, онда Мәскеудегі Қызыл алаңдағы Василий соборы бейнеленген, ал оның негізінде ойынның өту жолын көрсететін құлайтын тас тұжырымы бар. Atari жаңа шығарылымды жарнамалау кезінде сол суретті пайдаланды, жоғарыда оң жақтағы Atari инсертінде көрсетілгендей, түпнұсқа суретте болмаған фейерверк мотивін қосты. Бір сұхбатында Эд Логг Tengen-нің Tetris нұсқасының түпнұсқа ойынның бастапқы кодына немесе материалдарына сүйенбей, толығымен дербес жасалғанын айтты. Лас-Вегастағы Тұтынушы Электроникасы көрмесінде ойынды көрсеткеннен кейін, Tengen президенті Рэнди Броулейт ойынды жақсартуды сұрады. Бастапқыда тек қара-ақ түсте бейнеленген, Броулейт бөлшектерді түсті көрсетуді сұрады, ал Логг келесі Тұтынушы Электроникасы көрмесіне дейін ойынды өзгертті. Тетристің қай нұсқасы оған көбірек ұнайтыны туралы сұраққа Логг NES-ке арналған Nintendo нұсқасының «жақсы реттелмегенін» айтты, бұл нұсқаның қиындық деңгейінің тым тез өсуіне себеп болып табынған логарифмдік жылдамдық реттеуінің болмауына сілтеме жасады. Ойын Nintendo-ның NES-ке арналған нұсқасынан артық деп есептелді, алайда басқа мақалада егер сот процесі кезінде ойынды қоршаған аһу-шу болмаса, Tengen-нің Tetris-і ұмытылып кеткен болар еді деп атап өтті. GamesRadar ұқсас пікір білдірді, Tengen-нің нұсқасын мақтады және Game Boy Tetris нұсқасы Nintendo-ның лицензиялық NES нұсқасынан да жоғары екенін атап өтті. IGN Tengen нұсқасын тізімге енбеген ресми Nintendo нұсқасынан артық екенін атап, олардың Топ 100 NES ойындары тізімінде #48 орынға қойды.