Кіріспе

Селиг Полископ компаниясы) – 1896 жылы Уильям Селигтің Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) құрған американдық кинокомпания. Компания жүздеген ерте, кең таралған коммерциялық қозғалыс суреттерін, соның ішінде Том Микс, Гарольд Ллойд, Коллин Мур және Роско "Fatty" Арбакл жұлдыздық рөлде ойнаған алғашқы фильмдерді өндірді. Селиг Полископ сонымен қатар Лос-Анджелестің тарихи Эдендейл ауданында Оңтүстік Калифорнияның алғашқы тұрақты киностудиясын ашты. 1918 жылы фильм өндірісін тоқтатқаннан кейін, кино өндірісіндегі жануарларымен танымал болған компания басқа студияларға жануарлар мен реквизиттерді жеткізіп, Шығыс Лос-Анджелесте зообақ пен ойын-сауық паркіне айналды. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде ойын-сауық паркі мен зообақ құлдырап кетті. 1947 жылы Уильям Селиг және тағы бірнеше ерте кино продюсерлері мен режиссерлері киноиндустриясын құрудағы еңбегі үшін арнайы Академияның құрметті сыйлығымен марапатталды. Dev Shapiro және John Strange компанияны 2008 жылдың қазанында қайта құрды, ал 2012 жылдың наурызында ол Selig Polyscope Company LLC деген атпен жекешелендірілді.

Тарих

Уильям Селиг бастапқыда Калифорнияның батыс жағалауында әуесқой сиқыршы және миньстр-шоу операторы болып жұмыс істеді. Кейіннен, Чикаго қаласында тұрғанда, ол өзінің фотоаппаратурасын пайдаланып, Томас Эдисон бақылауындағы компаниялардың патенттік шектеулерінен тәуелсіз кино бизнесіне қадам басты. 1896 жылы Union Metal Works және Эндрю Шустек көмегімен ол өзінің алғашқы фильмін – «Жұмыссыз және иті» фильмін түсірді. Содан кейін ол жергілікті оқиғаларды, комедиялық фильмдерді, ерте саяхаттық фильмдерді және өнеркәсіптік фильмдерді (негізгі тапсырыс беруші – Armour and Company) сәтті өндірді. 1908 жылы Селиг Полископ Л. Франк Баумның «Оз елдері» кітаптарын кең жұртшылыққа таныстыру мақсатындағы «Фейриллог және радиоспектакльдер» атты кезеңдік «мультимедиялық» жобаға қатысты (бұл жоба толы залдарда көрсетілді, бірақ Баум үшін қаржылық сәтсіздікке ұшырады). 1909 жылы Селиг Чикагода және Лос-Анджелестің Эдендейл ауданында қысқаметражды фильмдер түсіретін студияларды ашты. Компания басқа студиялардың фильмдерін де таратумен айналысты. Сол жылы Роско Арбаклдың алғашқы фильмі Селигтің комедиялық қысқаметражды фильмі болды. Компанияның алғашқы жылдары Томас Эдисонның мүддесін қорғайтын адвокаттармен заңдық дауларға толы болды. 1909 жылы Селиг және бірнеше басқа студия жетекшілері Эдисонмен келісімге келіп, өнертапқышпен одақ құрды. Motion Picture Patents Company – іс жүзінде картель, бірнеше жыл бойы индустрияны бақылады, бірақ 1913 және 1915 жылдары Жоғарғы сот бұл фирманы заңсыз монополия деп таныды. 1910 жылы Селиг Полископ «Оздың ғажайып сиқыршысы» фильмінің толыққанды жаңа нұсқасын жасады. Компания алғашқы коммерциялық екі рулонды фильмді – «Дэмон мен Пифий» фильмін шығарды, өзінің фильмдерін Ұлыбританияда сәтті таратты және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Лондонда кеңсесін сақтап тұрды. Селиг Полископ түрлі-түрлі фильмдерді өндіргенімен, компания ең көп танымал болғаны – жабайы жануарлар туралы қысқаметражды фильмдер, тарихи тақырыптар және батыстық фильмдер болды. 1916 жылы Индиана тарихи комиссиясы Селиг Полископты «Индиананың жүз жылдық тарихи суретін» зерттеу, жоспарлау және түсіру үшін жалдады. Жеті мың фут пленка қажет болатын жеті рулондық өндіріс деп есептелді, ал екі рулоны штаттың ерте тарихын егжей-тегжейлі баяндайтын прологқа арналуы керек еді, ал қалған рулондар 1816-1916 жылдар аралығын қамтыды. Компанияның іздеушілері актерлер мен актрисалардың «тарихи оқиғаларды оқиға болған жерлерде қайта ойнауы үшін» 300-ге жуық локация іздегені хабарланды. Сценарийді Гиллсон Уиллетс жазды.

Эдендейл

Оңтүстік Калифорнияның жұмсақ, құрғақ климаты, түсірілім үшін әртүрлі географиялық мүмкіндіктер және шығыс жағалаудағы Эдисонның заңгерлерінен алшақтық Селигті 1909 жылы режиссер Фрэнсис Боггспен бірге Эдендейлде студия ашуға итермеледі. Ол жалдаған шағын үйден бастады және тез кеңейтілді, студияның кіреберісін Миссия Сан-Габриэль үлгісінде жобалады. 1910 және 1913 жылдар аралығында, фильмді бүкіл елдегі көрермендерге ұсынған кезде, Селиг Полископы «Колумбтың келуі» фильмін түсірді. Бұл фильм «қозғалыс суреттері әлемінің сенсациясы» және «ең қымбат, ең әсем және ең керемет графикалық қозғалыс суреті» деп сипатталды. Үш бөлімді фильм Кристофер Колумбтың өміріндегі және жаңалықтарындағы «маңызды оқиғаларды» «тарихи дәлдікпен» бейнеледі. Фильмді жасауға үш жыл кетіп, құны 50 000 доллардан асты. Алғашқы туындылардың бірі «Монте-Кристо графы» болды. Эдендейл тез арада Селиг Полископының бас кеңсесіне айналды, бірақ 1911 жылы Боггсты Селигті жаралаған жапон бағбаны өлтірді. Компания Эдендейлде жүздеген қысқа метражды фильмдер түсірді, оның ішінде Том Микстің көптеген ертедегі вестерндері (олар сонымен қатар Нью-Мексико штатындағы Лас-Вегаста түсірілді). Селиг Полископы экзотикалық ортадағы жабайы жануарларды бейнелейтін ондаған табысты қысқа фильмдер де жасады, соның ішінде Тедди Рузвельттың Африка сафарисін аң аулауын көркемдеп бейнеледі. 1914 жылы Селиг шотланд актері Гарри Лаудермен бірге он төрт қысқа эксперименталды «сүретімен сөйлейтін» фильмдер түсірді.

"Клиффхангер"

1913 жылы Чикаго Трибьюнмен ынтымақтастық арқасында Селиг "Кэтлиннің оқиғалары" фильмін жасады, осымен көрерменді қызықтыратын, соңы кермеумен аяқталатын сериалдық сюжеттік тәсіл енгізілді, ол кейіннен "клиффхангер" деп аталды. Әр бөлімнің оқиғасы газетте бірден жарияланды. Жабайы жануарлардың болуы, шеберлікпен құрылған драмалық оқиғалар және Кэтлин Уильямстың экрандағы тартымды бейнесі үлкен жетістікке алып келді. Газеттің таралымы он пайызға артқандығы хабарланды, ал Кэтлин Уильямстың құрметіне би және коктейль аталды, оның суреті 50 мыңнан астам пошта карточкасында сатылды.

Хёрст-Селиг жаңалықтары

Hearst Selig News Pictorial 1914 жылы Selig Polyscope Company және Hearst Corporation компанияларымен құрылды. Hearst Selig News Pictorial, No. 104 фильмі 1915 жылдың 30 желтоқсанында АҚШ кинотеатрларында General Film Company арқылы көрсетілді. Осы көрсетілімнен кейін Hearst пен Selig арасындағы серіктестік аяқталды. Selig Chicago Tribune газетімен бірлесіп жаңалықтарды түсіруді жалғастырды, ал Hearst Vitagraph компаниясын пайдаланып Hearst Vitagraph News Pictorial сериясын жасады.

V-L-S-E, Incorporated компаниясы

1915 жылы Селиг Vitagraph Studios, Lubin Manufacturing Company және Essanay Studios компанияларымен V L S E, Incorporated атты кино тарату одағын құру жөнінде келісім жасасты.

Селиг жануарлар дүниесі

Селиг Лос-Анджелестің шығысында компанияның өнер көрсететін жануарларына баспана ретінде зообақ құрды. Селиг зообағы шамамен 1913 жылы негізделді және бірнеше онжылдық бойы түрлі атаулармен өмір сүрді.

Академия кітапханасы

1940 жылдардың соңында Селиг кино өнері мен ғылымы академиясының кітапханасына көптеген бизнес құжаттарын сыйға берді. Уильям Селигтің қағаздары, сонымен қатар осы сыйлыққа Селигтің хаттары, сценарийлері, альбомдары, өндіріс файлдары және шамамен 500 фильмнен түсірілген, қазіргі кезде жоғалып кеткен өндірістік суреттерден тұратын алты фут көлеміндегі фотосуреттер кіреді (Селиг 1896 мен 1938 жылдар аралығында шығарған 3500-нен астам фильмнің шамамен 225-і ғана бүгінгі күнге жеткен). Бұл жинақ әлі де толық зерттеуді қажет етеді.

Жоғалған фильмдер

Киноның ұзақ мерзімді табыс көзі ретіндегі мүмкіндігі киноиндустриясының алғашқы басшыларына беймәлім болды. Фильмдер жылдам түсіріліп, тарату арналарына жіберіліп, бірінші көрсетілімнен кейін көп ұзамай ұмытылатын. Сақталған түпнұсқалар, егер сақталса, көбінесе ретсіз сақталды. 20 ғасырдың ортасына дейін қолданылған нитратты пленка химиялық тұрғыдан тұрақсыз болғандықтан, көптеген түпнұсқалар өрттен жойылды немесе сақтау кезінде ыдырады. Кейбіреулері күміс құрамын алу үшін қайта өңделді немесе жай ғана орын үнемдеу үшін тасталып кетті. Селиг Полископының жүздеген фильмдерінен тек бірнеше данасы және шашыраңқы фотосуреттік элементтері ғана сақталған.

Қайта құру

2008 жылдың қазанында Джон Стрейнджтің қолдауымен Дев Шапиро Техас штатының Далас қаласындағы округтік сотта Selig Polyscope Company деген атпен қызмет ететін компанияны қайта құруға өтініш берді. Шапиро компанияны қайта құруға шешім қабылдағанда, "локация іздеу, фотосуретке түсіру және тағы басқалар сияқты өндірістер үшін шығармашылық және техникалық цифрлық медиа қызметтері, логистика және қолдау көрсету қызметтеріне қажеттілік бар" екенін көрді, сонымен қатар ол 2006 жылдан бері Селигтің өзіне және оның компаниясына қызығушылық танытқан. 2012 жылдың наурызында компания Selig Polyscope Company LLC деген атпен жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып тіркелді.