Кіріспе

Париж қала әкімдігі (французша Hôtel de Ville) – Францияның Париж қаласында, 4-ші округте орналасқан Place de l'Hôtel de Ville – Esplanade de la Libération алаңындағы қала әкімдігі үйі. Оның оңтүстік қанатын Франциск I 1535 жылдан 1551 жылға дейін салдырған. Солтүстік қанатын Генрих IV және Людовик XIII 1605 пен 1628 жылдар аралығында салды. Париж Коммунасы 1871 жылғы мамыр айында, Коммунаның соңғы күндері болған қанды апта (Semaine Sanglante) кезінде оны, ішіндегі барлық қалалық мұрағаттармен бірге өртеп жіберді. Ғимараттың сыртқы бөлігі бастапқы жоба бойынша қайта салынды, бірақ 1874 және 1882 жылдар аралығында бұрынғыдан ірілеу болды, ал ішкі бөлігі көп өзгерістерге ұшырады. 1357 жылдан бері ол Париж қалалық әкімдігінің бас кеңсесі болып табылады. Ол түрлі функцияларды атқарады: жергілікті басқару кеңесінің кеңсесі, 1977 жылдан бері Париж мэрлері мен олардың аппараттарының орналасқан жері, сондай-ақ ірі қабылдаулар мен шаралар өткізілетін орын ретінде пайдаланылады.

Бастапқы ғимарат

1357 жылдың шілдесінде Париждің саудагерлерінің (яғни қала әкімінің) провосты Этьен Марсель, қаланың атынан «Сырықтар үйі» деп аталатын үйді, биікке қарай еңіске ұласатын, бидай мен ағаш түсіруге арналған өзен порты қызметін атқарған, кейіннен алаңға айналған, париждіктер жиналатын, әсіресе қоғамдық атқыштар орындалатын Грев алаңында сатып алды. 1357 жылдан бері Париж қаласының әкімшілігі қазіргі Хотель-де-Вилл тұрған жерде орналасқан. 1357 жылға дейін қала әкімшілігі Шательдің жанындағы «Буржуаздар палатасы» деп аталатын бөлмеде орналасқан. 1533 жылы король Франциск I Парижге, сол кезде Еуропа мен христиан әлемінің ең ірі қаласы болған, өзінің астанасына лайық қалалық үй салуға шешім қабылдады. Ол екі сәулетшіні тағайындады: итальяндық Доминик де Кортоне, қызыл сақалы үшін Бокадор деп аталды, және француз Пьер Шамбиж. Сырықтар үйі бұзылып, Ренессанс рухымен сіңген Бокадор биік, кең, жарық және әсем ғимараттың жобасын жасады. Құрылыс жұмысы 1628 жылы Людовик XIII тұсында аяқталды. Келесі екі ғасыр бойы ғимаратқа ешқандай өзгеріс енгізілмеді, ол француз революциясы кезінде бірнеше танымал оқиғаларға куә болды. 1789 жылдың 14 шілдесінде саудагерлердің соңғы провосты Жак де Флеселл ашулы халық тарапынан өлтірілді. 1794 жылдың 27 шілдесінде Максимилиан Робеспьер төңкерістен кейін өзін-өзі өлтіруге тырысып, ізбасарларымен бірге тұтқындалды. 1835 жылы Клод Филиберт Бартеллоның бастамасымен, Сена департаментінің префекті, граф де Рамбуто, негізгі ғимаратқа екі қанат қосылып, кеңейтілген қалалық басқару үшін көбірек орын беру үшін галерея арқылы фасадымен байланыстырылды. Архитекторлар Этьен Гиполит Годде мен Жан Батист Лесуэр болды.

Париж коммунасы

Франко-Прус соғысы кезінде ғимарат бірнеше саяси оқиғаларда маңызды рөл атқарды. 1870 жылдың 30 қазанында революционерлер ғимаратқа кіріп, Ұлттық қорғаныс үкіметінің бірқатар мүшелерін ұстады, сонымен қатар коммунарлық үкімет құруды талап етті. Аталған үкімет 1807 жылы салынған туннель арқылы қашып кетті, ол әлі де Hôtel de Ville-ді жақын жердегі казармамен байланыстырып тұр. 1871 жылдың 23 қаңтарында ғимараттың алдына жиналған халық пруссиялықтарға бас беру мүмкіндігіне қарсы наразылық танытты, бірақ ғимараттан атыс салған әскерлер таратып жіберді, нәтижесінде бірнеше адам зардап шекті.

Қайта құру

Қалалық әкімшілік ғимаратының реконструкциясы 1873 жылдан 1892 жылға дейін (19 жыл) созылды және бұл жұмысты ғимаратты қайта құру бойынша өткізілген қоғамдық сайыста жеңіске жеткен архитекторлар Теодор Балу мен Эдуард Деперт басқарды. Архитекторлар өрттен зардап көрмеген тас қабырғаның ішінде Hôtel de Ville үйінің ішкі бөлігін қайта жаңартылды. Қайта салынған Hôtel de Ville сырттан 1871 жылға дейін тұрған 16 ғасырлық француз Ренессансы стиліндегі ғимараттың көшірмесі болса, жаңа интерьері толығымен жаңа дизайнмен, 1880 жылдардағы стильде әсем безендірілген салтанатты залдармен жасалған. Балу сонымен қатар 9-шы округтегі Ла Троица шіркеуін және Луврдің шығыс фасадына қарама-қарсы орналасқан 1-ші округтегі қалалық әкімшілік ғимаратының мұнарасын жобалады. Ол сондай-ақ Hôtel de Ville-ден батысқа қарай 150 метр қашықтықта орналасқан готикалық шіркеу мұнарасы – Сент-Жак мұнарасын қалпына келтірді. Сағаттың астындағы орталық салтанатты есіктердің екі жағында Лоран Маркест жасаған «Өнер» және Жюль Бланшар жасаған «Ғылым» аллегориялық мүсіндері орналасқан. Тағы 230 мүсіншіге әрбір фасадында арыстар мен басқа да мүсіндермен бірге 338 жеке мүсінді жасау тапсырылды. Мүсіншілердің арасында Эрнест Эжен Хиолле және Анри Чапу сияқты белгілі академиктер болды, бірақ ең танымал мүсінші – Огюст Роден. Роден 1882 жылы аяқталған 18 ғасыр математигі Жан ле Ронд д’Алембердің мүсінін жасады. Оңтүстік жақтанғы бақтың қабырғасындағы мүсін – Этьен Марсель, қала әкімі лауазымынан бұрынғы prévôt des marchands (саудагерлердің басшысы) лауазымын атқарған ең белгілі тұлға. Марсель 1358 жылы қаланың билігін тым күшпен орнатуға тырысқаннан кейін ашулы халықтың қолынан қаза тапты. Ішкі безендіруде сол кездегі жетекші суретшілердің, соның ішінде Пувис де Шаванн және басқалардың фрескалары қолданылды.

Саяси орын

Француз төңкерісінен бері ғимаратта көптеген тарихи оқиғалар болды, оның ішінде 1870 жылы Француз Үшінші Республикасының жариялануы және 1944 жылғы 25 тамызда Шарль де Голльдің Парижді азат ету кезіндегі сөйлеген сөзі – ол ғимараттың алдыңғы терезесінен халықты қарсы алды. 2002 жылы қала әкімі, социалист және қаланың алғашқы ашық түрде геи екенін жариялаған басшысы Бертран Деланое, қалалық Nuit Blanche (сөзбен айтқанда, Ақ түн) фестивалінің алғашқы түнгі кезінде, бұл ғимарат көптен бері жабық болғандықтан, есіктері жұртшылыққа ашылғанда шабуылға ұшырады. Бірақ Деланое жазылып, қолжетімділікке деген ынтасын жоғалтпады, кейіннен әкімнің сәнді жеке пәтерлерін қалалық қызметкерлердің балаларына арналған балабақшаға айналдырды.

Жақын жерлер

Ғимараттың солтүстік (сол) жағы Риволи көшесінде орналасқан. Жақын жердегі Bazar de l'Hôtel de Ville (BHV) – қала әкімшілігінің құрметіне аталған универмаг. Қала әкімшілігіне ең жақын шіркеу – St Gervais et St Protais шіркеуі.