Кіріспе
Англия мен Уэльсте жасөспірімдер қылмыскерлері тобы (YOT) - жергілікті билік органдарымен үйлестірілетін және Жастар сот төрелігі кеңесі бақылайтын көп агенттікті құрайтын топ. Ол жас қылмыскерлермен жұмыс істейді, қоғамдық қызметтер мен өтемақы жоспарларын жасайды және жастардың қайталап қылмысқа түсуін және түрмеге түсуін болдырмауға тырысады. Жастар топтары 1998 жылғы қылмыс пен тәртіпсіздік туралы заңға сәйкес құрылды. Олардың мақсаты - жастардың құқық бұзушылық пен қайта құқық бұзушылық жасау қаупін азайту, сондай-ақ құқық бұзушылық жасағандарға кеңес беру және оңалту. Жасөспірімдер қылмыскерлері топтары өз мақсаттарына жету үшін жас қылмыскерлермен (18 жасқа толмағандар) әр түрлі жұмыс істейді. YOT-тар сот үкімімен жазасын қоғамның немесе қауіпсіздік аймағының аумағында өтеуді бұйырған жастарға басшылық етеді. Кейде топтар қылмыскерлер мен құрбандар арасында кешірім сұрауға және өтеуге шақыру үшін кездесулер ұйымдастырады. Жасөспірімдер қылмыскерлері тобы 17 жасқа толмағандарды ұстағаннан кейін оларға кеңес беру және қолдау көрсету үшін тиісті ересектердің бірге жүруін ұйымдастырады және оларға әділ қаралуын бақылайды. Жас адам ересекпен бірге тұтқындалғанда (ауысқандары немесе 18 және одан үлкен достары) полиция көбінесе жергілікті YOT-ке хабарласып, тиісті ересектің тиісті станцияға келуін сұрайды.
Қылмыстық сот процесіндегі рөлі
Жастар қылмыскерлерімен жұмыс істейтін топтар жас қылмыскерлерді жергілікті қоғамға пайдалы, ақы төленбейтін жұмыстар арқылы оң үлес қосуға және қайта қылмыс жасауына жол бермеуге бағытталған кең ауқымды шараларға тартады. Бұл топтар қылмыскерлердің оңалту процесінде тұрғын жайы, достары, қылмысқа итермелеуші жағдайлар, сондай-ақ есірткі немесе алкогольге тәуелділік сияқты факторларды тексеру арқылы қайта қылмыс жасау мүмкіндігін азайтады. Жастар қылмыскерлерімен жұмыс істейтін топтар полиция қызметкерлеріне, әлеуметтік жұмыскерлерге немесе сот органдарына жас адамның ісіне қатысты маңызды ақпарат бере алады. Бұл топтардың барлық мүшелері жас қылмыскерлерді күту және оңалту саласындағы білікті мамандар болып табылады. Олардың құрамында полиция, пробация қызметі, әлеуметтік қызмет, денсаулық сақтау, білім беру және психология салаларының өкілдері болуы мүмкін.
Білім
Жасөспірімдер қылмыскерлері тобында білім беру қызметкерлері ең маңызды болып табылады, өйткені жасөспірімдер қылмыскерлерінің көпшілігі заң бойынша толық уақытты білім алуы керек. Бұл қызметкерлер мектептермен және білім беру бөлімімен байланыс жасайды, егер жас бала мектепте қиындықтармен кездесіп жатса, әсіресе егер ол мектептен шығарылу немесе қорлау қаупі бар болса. Кейде білім беру қызметкері жас балаға мектептегі жұмысының белгілі бір аспектілерін: оқу дағдыларын, курстық жұмыстарды немесе жас бала, мектеп пен үй арасындағы қарым-қатынасты жеңілдетуді ұсынуы пайдалы болуы мүмкін. Білім беру қызметкерлері, әсіресе егер олар әлі де мектеп жасында болса, қамауға алынған жастардың білімін жалғастыруды қамтамасыз етеді. Мүмкіндігінше жұмысшылар мектепте және бала күтіміне арналған жұмыстың мазмұны мен сапасы бірдей екеніне көз жеткізеді. Мектеп бітірушілер жұмыс берушілермен жұмыс істейді, егер оларға жұмыс іздеу үшін қажетті дағдыларды, мысалы, өмірбаян жазу, форма толтыру, сұхбат беру және т.б. Кейбір білім беру саласының қызметкерлері жастарды өздерінің сезімдерін жазуға, яғни өздерінің қиын жағдайларын түсінуге талпындырады.
Психология
Психологтар мен жас адам, олардың отбасы және құрбандар арасындағы кездесулер кез келген комбинациямен немесе жеке-жеке ұйымдастырылуы мүмкін. Бұл кездесулер жастардың мінез-құлқы мен қылмыстары олардың өміріндегі басқа да проблемалармен байланысты деген ойға негізделеді. Кездесулер бейресми болып табылады және әдетте бір сағатқа созылады, бірақ ұзақтығы жас адам мен психологтың қалауына байланысты өзгеруі мүмкін. Бұл кездесулер негізінен әңгімелесу үшін болғанымен, психолог кейде проблемаларды зерттеу үшін сурет салуды немесе басқа да сынақтарды қолданады. Кейде психолог басқа да отбасы мүшелерін қатыстырады. Психологпен кездесулер әдетте 2-3 апта сайын өткізіледі. Психологтың жасөспірім туралы жасаған есептері осы адамның файлына, сондай-ақ іспен байланысты кез келген басқа да ақпаратпен бірге енгізіледі.
Полиция шығарған сотқа дейінгі бұрылулар
1998 жылдан 2013 жылға дейін полицияға ескертулер мен соңғы ескертулер берілді, содан кейін олар жастар үшін ескертумен алмастырылды.
Сөйлеу
2013 жылға дейін салыстырмалы түрде кішігірім қылмыстар үшін полиция ескерту жазасын бере алатын. Бұл қылмыстық айыптау емес, бірақ сөгіс полицияның ұлттық компьютерлік жазбаларына жазылды және кез келген одан әрі құқық бұзушылық әдетте Соңғы ескерту немесе сотқа қатысумен аяқталатын. Полициядан сөгіс алған жасөспірімге YOT-те жұмыс істеу талап етілмеді, бірақ бұл кейде ерікті түрде ұсынылуы мүмкін. Жазалауды қылмыстық іс ретінде келтіруге болады және қылмыскерлерді оңалту туралы заңнан босатылған кәсіптер үшін жариялануы керек.
Соңғы ескерту
2013 жылға дейін соңғы ескертуді полиция қолданған, бірақ жас қылмыскерге (күнәсін мойындауға тура келген) сотқа барудың қажеті жоқ. Олар 10-17 жастағы қылмыскерлерге берілді. Бұл туралы полиция Ұлттық компьютер жүйесінде жазба жасалды. Адамның іс қағазына соңғы ескерту енгізуі сот пен полицияның шешімдеріне әсер етеді, егер ол қайтадан қылмыс жасаса. Жастар қастандық жасайтын топтар жастарға соңғы ескертуден кейін қайтадан қастандық жасамауға көмектесті. Олар жас қылмыскерлерге барып, олардың жағдайын бағалап, ресми соңғы ескертуден бұрын (немесе кейін) олардың назарын аудару жұмыстарын жүргізеді. Соңғы ескерту қылмыстық іс жүргізуді білдіреді, бірақ қылмыстық айыптау емес. Адамдар қылмыскерлерді оңалту туралы заңнан босатылған жұмысқа орналасу үшін өтініш бергенде, ол туралы мәлімдеу керек.
Қоғамдық шешім
Қоғамдық резолюциялар (КР) - бұл полицияға өздерінің кәсіби шешімдерін қолдануға мүмкіндік беретін, ауыр емес қылмыстарды шешудің жолы. Әдетте, ол бейресми түрде анықталған құрбанды жабуға тырысады. Бұл полиция қызметкерімен көшеде тұтқындаусыз, мысалы, жасөспірімді құрбаннан кешірім сұрату арқылы жүзеге асырылуы мүмкін және бұл қалпына келтіру әділдігінің бір түрін қамтуы мүмкін. Қылмыс жасаушыны жою әдісі ретінде CR-ді пайдалану үшін белгілі бір шарттар орындалуы керек, мысалы, құрбанның процеске келісуі, қылмыскердің жауапкершілігін мойындауы, қылмыскердің тиісті қылмыстық тарихы, қазіргі кепілдік статусы және т.б. Бұл әдісті жасөспірімдерге қатысты ескерту немесе шартты ескертуден гөрі тиімдірек деп саналатын жасөспірімдер қылмыскерлер тобына жіберілгеннен кейін де қолдануға болады. Қоғамдық резолюциялар қылмыстық тіркеуге әкелмейді, бірақ олар полиция ұлттық компьютеріне (PNC) енгізіледі және оларды кейбір тексеру процедуралары арқылы, мысалы, CRB-нің жетілдірілген тексеруі арқылы анықтауға болады.
Жастар үшін сақтық шаралары мен шартты сақтық шаралары
Жастар үшін ескертулер 2013 жылдың сәуірінде 2012 жылғы Заң көмегі, жазалау және жазалау туралы заңмен (LASPO) қайта енгізілген, бұл ескертулер мен соңғы ескертулердің орнына келді. Жастарға қатысты шартты сақтандыру шарасы бірнеше жыл бұрын енгізілген болатын (алғашқы сынақ 2009 жылы жүргізілген). Жасөспірімдерге арналған ескертулерді қайта енгізген кезде, үкімет іс жүзінде қылмыстық жауапкершілікке тартылмаған кәмелетке толмаған қылмыскерлерге қатысты YOT-қа дейінгі тәсілдерге оралды. Жасөспірімге ескерту жасау үшін, айыпты мойындау керек.
Қауіпсіздікті бұзу үшін айыппұл туралы хабарлама (PND)
Қылмыстың түрлі айыптарына қолданылады. Егер айып хаты белгіленген мерзімде төленсе, жас адамға осы қылмыстың қылмыстық тізімі жасалмайды.
Жастарды қалпына келтіру үшін жою (YRD)
Жоғарыда көрсетілген формалды жолмен жоюдың бірін жасағанда, полиция жасөспірімге кешірім сұрауға және/немесе зиянды жоюға/басқаша шығындарды төлеуге рұқсат беруге келісуі мүмкін. Бұл әдіс көбінесе жасөспірімнің бұрын қылмыс жасамағаны және қылмысты ресми араласусыз шешу үшін жарамды деп саналған жағдайда қолданылады. Мұндай құрылғыларды қолдану полиция күшінен полиция күштеріне байланысты әртүрлі болады. Олардың қолданылуын мұқият бақылау қажет, олар тек қана тиісті түрде пайдаланылады және бірінші кезекте полиция уақытын үнемдеу және/немесе "ашық" деңгейін жақсарту құралы ретінде пайдаланылмайды.
Қаржылық жаза
Ең көп дегенде 1000 фунт стерлингке дейін.
Шартты босату
3 айдан 3 жылға дейін созылатын, жас адамның белгіленген мерзім ішінде жаңа қылмыс жасамауы шартымен босатылу. Егер ол қайтадан қылмыс жасаса, оған бұрынғы жасаған қылмыстары үшін де, жаңа жасаған қылмыстары үшін де жаза тағайындалуы мүмкін.
Сотқа жіберу туралы бұйрықтар
Сотқа алғаш рет келіп, кінәсін мойындаған қылмыскерге сот "Референциялық ордер" шығарады. Бұл бұйрық осы жасөспірімнің бұдан әрі құқық бұзушылық жасамауы үшін жасалған. Жасөспірімді қылмыстық топқа жіберу туралы бұйрық жас қылмыскерді 3-12 ай бойы олардың бақылауына алады. Жастар қылмыскерлер тобы жастарға көмек көрсету үшін жергілікті еріктілер тобының кездесуін ұйымдастырады. Қоғамдық топ мүшелері жасөспірімдер мен олардың ата-аналары/бақылаушыларымен олардың бұдан әрі құқық бұзушылық жасамауы үшін, оларды жіберу туралы келісімшарт жасауға тырысады. Қылмыс құрбандары қатысуға немесе өкілдік етуге келіскен жағдайда, олардың өздеріне өз сезімдері мен қандай әсер еткенін айту мүмкіндігі беріледі. Бұл аудио, видео, хат немесе бетпе-бет болуы мүмкін; процесті YOT командасының мүшелері бақылайды. Жас адаммен жасалған келісім-шарт құрбанға өтемақы төлеуді қамтиды. Жиналыста жастардың құқық бұзушылық жасағаны туралы пікірін тыңдайтын топ құрамына мүшелер мен жергілікті еріктілер кіреді. Куәгерлердің, туыстардың және полиция өкілдерінің пікірлері Жастар қылмыскерлері тобының алқа мүшелеріне ұсынған баяндамасында айтылуы мүмкін. Бұл жасөспірімдер мен олардың ата-анасы/бақылаушысымен сұхбаттасу негізінде жасалады. Панельдік келісімшарттарда осы жас адам үшін бағдарламалардың түрлері көрсетіледі. Бұл келісімшарттар құрбандарға кешірім хаттарын, қоғамдық қызметтерді, сессиялық оқыту бағдарламаларын немесе кеңестер мен қолдауды қамтуы мүмкін. Сотқа жіберу туралы бұйрықтың қолданылу мерзімі жасөспірім қол қойған күннен бастап басталады. Егер жасөспірім арнайы комиссия отырысына қатыспаса, ол сотқа қайтадан баруы мүмкін. Келісімшартты бұзу да заңды іс-қимылға әкеп соғады. Кездесулер мен кездесулер белгіленген уақытта өткізілуі тиіс. Бағдарлама аяқталғаннан кейін, ұсынылу тәртібі аяқталады және жас адам бағдарламадан шығарылады. Бұл жағдайда жастардың кінәлары бірден "жұмсалады", яғни кейде олар жұмыс берушілерге және т.б.
Өтемақыны төлеу туралы бұйрық
Сот өтемақы төлеу туралы бұйрық шығаруға да құқылы. Жастар қылмыстық құқық бұзушылығымен айналысатын топтың мүшесі, "жауапты қызметкер" деп аталады, ол өтемақы бағдарламасын басқарады және қылмыскерге қолдау мен кеңес береді. Бірнеше кездесу барысында жас адам өз әрекеттері үшін жауап беру мақсатында белгілі тапсырмаларды орындауы тиіс. Өтемақы бұйрығының мерзімі ең көп дегенде үш айды құрайды, мақсаты – қайта қылмыс жасаудың алдын алу және түзету. Басқа да сот бұйрықтары сияқты, тиісті емес мінез-құлық (кездесуге мас күйінде келу, ұятты сөздер айту, зорлық-зомбылық көрсету немесе қатыспаушылық) жазбаша ескертуге алып келеді. Келесі бұзушылықтар сот отырысында "бұзушылыққа қатысты шаралар" қабылдануына себеп болады.
Коменданттық сағат
16 жасқа дейінгілер үшін үш айға дейін, одан үлкендер үшін алты айға дейін мерзімге сот тарапынан қолданылуы мүмкін. Бас бостандығының шектелуі соттың қалауы бойынша жүзеге асырылады. Осы шаралар түнгі уақытта жасалатын құқық бұзушылықтармен күресу үшін қолданылады, онда жас адам белгілі бір уақыт аралығында (мысалы, кешкі сағат 8:00-ден таңғы сағат 7:00-ге дейін) үйінде болуға міндетті. Бұл шаралар жеке-жеке немесе қоғамдық жұмыстармен бірге тағайындалуы мүмкін. Назарда болсын, 2009 жылдың 30 қарашасынан кейін жасалған құқық бұзушылықтар үшін осы шара Жастарды оңалту шарасымен алмастырылды. Қосымша ақпарат төменде келтірілген.
Қадағалау туралы бұйрық
Бақылау ордері жастардың қайтадан құқық бұзушылық жасауына тоқтама беруге арналған, бірақ ол өтемақы ордерінен әлдеқайда қатаң және ұзақ мерзімді болып табылады. Жастарды зерттеу орталығының (YOT) бақылаушысы жасөспірімнің ісіне бекітіліп, қылмыскерге бағдарламаны орындау және бақылау ордері аяқталғанға дейін қолдау мен кеңес береді. Өтемақы ордері сияқты, тағайындалған кездесулерді сақтау қажет (ордердің алғашқы үш айында аптасына бір немесе екі рет, келесі үш айда апта сайын, содан кейін екі апта сайын) және жас адамның құрметті және ынтымақтасатын қарым-қатынас сақтауы тиіс. Егер ордер кемінде жартылай орындалса және жасөспірім үлкен прогресс көрсетсе, бақылау ордері мерзімінен бұрын сотқа қайтарылып берілуі мүмкін. Басқа ордерлер сияқты, қанағаттанарлық деңгейде орындалмаса, жазбаша ескертулер беріліп, содан кейін тағы да сотқа жүгінуге болады. Осы екінші сот отырысында, жасөспірімге бағдарламаны аяқтау және айыппұл төлеу, немесе сот орынды деп тапса, бастапқы қылмысы үшін қайта сотталу жазасы тағайындалуы мүмкін. Аталған ордер 2009 жылдың 30 қарашасынан кейін жасалған құқық бұзушылықтар үшін Жастарды қайта оңалту ордерімен алмастырылғанын ескеріңіз. Қосымша ақпарат төменде келтірілген.
Қоғамдық оңалту туралы бұйрықтар
Бұл бұйрықтар үш жылға дейін сақталуы мүмкін, сонымен қатар жас адамның бостандықтарын шектейді, алғашқы үш айда апта сайын, келесі үш айда екі апта сайын, одан кейін ай сайын байланыс ұсталады. Бұл бұйрық тек 16 жасқа толғандарға қолданылады. Назарда болсын, 2009 жылдың 30 қарашасынан кейін жасалған құқық бұзушылықтар үшін бұл бұйрық Жастарды оңалту бұйрығымен алмастырылды. Қосымша ақпарат төменде.
Қоғамдық жазалау бұйрықтары
40-240 сағат көлемінде қоғамдық жұмыс атқаруды немесе аптасына кемінде 5 сағаттан жұмыс істеуді талап ететін бұл бұйрық, оны беруден бастап 12 ай ішінде орындалуы керек. Назарда болсын, осы бұйрық пен жоғарыда аталған оңалту бұйрығын біріктіруге болады. Сондай-ақ, 2009 жылдың 30 қарашасынан кейін жасалған құқық бұзушылықтар үшін бұл бұйрық Жастарды реабилитациялау бұйрығымен алмастырылды. Қосымша мәліметтер төменде келтірілген.