Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық жасөспірімдерді ұстау орталығы
Australian juvenile detention centre
Дон Дейл жастарды ұстау орталығы – Австралияның Солтүстік территориясында, Дарвиннің шығысындағы Беррима қаласында орналасқан жасөспірімдерді ұстау мекемесі. Бұл орталық ер және әйел жасөспірімдерге қатысты қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін арналған. Мекеме 1983 жылдан 1989 жылға дейін Солтүстік территория заң шығарушы жиналысының депутаты болған және бір кезде Түзету қызметі министрі қызметін атқарған Дон Дейлдің құрметіне аталған. 2016 жылдың 25 шілдесінде ABC телеканалы "Төрт бұрыш" бағдарламасында Солтүстік территориядағы түзету жүйесінде жастарға жасалған зорлық-зомбылық туралы хабарлады, бұл Солтүстік территориядағы жасөспірімдерді ұстау жөніндегі корольдік комиссияның құрылуына себеп болды.
The Don Dale Youth Detention Centre is a facility for juvenile detention in the Northern Territory, Australia, located in Berrimah, east of Darwin. It is a detention centre for male and female juvenile delinquents. The facility is named after Don Dale, a former Member of the Northern Territory Legislative Assembly from 1983 to 1989 and one time Minister for Correctional Services. On 25 July 2016, the ABC broadcast a Four Corners report that disclosed the abuse of youths in the Northern Territory corrections system which triggered the Royal Commission into Juvenile Detention in the Northern Territory.
Бастапқы құрылғылар
Дон Дейл жасөспірімдер қамауындағы орталық Солтүстік территорияның 10-дан 16 жасқа дейінгі ер және әйел қылмыскерлері үшін салынған алғашқы арнайы мекеме болды. 1991 жылы салынған, бастапқыда ол Беррима түрмесіне жақын орналасқан. Бұл мекеме 1987 жылдан бері қамауда ұстау орталығы болып жұмыс істеген Малак үйінің орнын басты. Дон Дейл орташа және жоғары деңгейдегі қамауды қамтамасыз етті, көбінесе жеке камераларда. 2000 жылдардың басында Дон Дейлдегі барлық қамаулылар, кәсіби бағдарламаларға қатыспаса, міндетті түрде мектепке баратын.
The Don Dale Youth Detention Centre was the Northern Territory's first purpose built institution for young male and female offenders from across the Northern Territory aged from 10 to 16 years. Built in 1991, it was originally located adjacent to Berrimah Prison. The facility replaced Malak House, which had operated as a detention centre since 1987. Don Dale provided medium to high level detention, usually in single cells. In the early 2000s all detainees at Don Dale were expected to attend school unless they were involved in vocational programs.
2000: Қамауда өлім
2000 жылдың ақпан айында Грот Эйландттан Джонно Джонсон Вуррамарраба есімді 16 жасар абориген бала Дон Дейлде өз-өзіне қол жұмсады. Вуррамарба қаңтар айында Грот Эйландттағы Ангуругу мектебінен бензин мен бояу ұрлағаны үшін Солтүстік Территорияның міндетті жазалау заңдары бойынша 28 күнге қамауға алынған болатын. Оның өліміне байланысты жүргізілген сот-медициналық сараптама нәтижесінде орталықтағы қызметкерлерді оқыту және басқару тәжірибесіне қатысты бірнеше ұсыныс жасалды. 2011 жылы АҚШ рэпері Xzibit орталыққа барып, өзі 14 жасында жасөсперімдерді ұстау орталығында қамауға алынғаннан кейін өмірлік тәжірибесі туралы тұтқындармен әңгімелесті.
In February 2000, 16 year old Aboriginal boy named Johnno Johnson Wurramarrba from Groote Eylandt died by suicide at Don Dale. Wurramarrba had been sentenced in January to 28 days detention under the Northern Territory's mandatory sentencing laws for stealing petrol and paint from Angurugu School on Groote Eylandt. A Coronial Inquiry into the circumstances of the death resulted in a number of recommendations being made relating to training of staff and management practices in the centre. In 2011, Xzibit, a US rapper, visited the centre and talked to inmates about his life experiences, following being detained in a juvenile detention centre as a 14 year old.
2014: Жауынгерлік газды қолдану, жер аудару
2014 жылдың тамызында алты бала мінез-құлқы басқару бөлімінде жеке камераларда ұсталды. Бір бала құлыпталмаған камерадан шығып, құлыпталған нығайтылған есікті ұрып-соқты. Қызметкерлер "дүрбелең" болғанын жариялап, дәлізді көз жасы ағызушы газбен толтырып, барлық алты баланы газдап тастады. Балаларды камераларынан көз жасы ағызушы газдың әсерінен шығаруға екі минуттан сегіз минутқа дейін уақыт кетті. Осы оқиға, басқаларымен бірге, Солтүстік территорияның балалар комиссары Коллин Гьюнн зерттеді және 2015 жылдың тамызында сол кездегі Түзету министрі Джон Элферинкке баяндама ұсынды. 2020 жылдың 4 маусымында Австралияның Жоғарғы соты газды пайдалану заңсыз деп шешті. Көз жасы ағызушы газ оқиғасынан кейін жастар Малак үйінен бұрын ересектерге арналған Беррима түрмесіне көшірілді және Малак үйі жабылды. 2014 жылдың қыркүйегінде түрме "Дон Дейл жастар ұстау орталығы" деп қайта аталды. Солтүстік Австралия аборигендер әділет агенттігі жаңа орындағы жағдайға сын қарай берді.
In August 2014, six boys were in solitary confinement cells in the Behavioural Management Unit. One boy walked out of an unlocked cell, and beat on a locked reinforced door. The staff declared that there was a "riot", and released tear gas into the hallway, gassing all six boys. It took up to eight minutes to remove the boys in their cells from the tear gas. The incident, among others, was investigated by the Northern Territory Children's Commissioner Colleen Gywnne in a report provided in August 2015 to the then Corrections Minister John Elferink. On 4 June 2020, the High Court of Australia found the use of the gas was unlawful. Following the tear gas incident, the youths were moved from Malak House to formerly adult Berrimah Prison and Malak House was closed. In September 2014, the prison was renamed Don Dale Youth Detention Centre. The North Australian Aboriginal Justice Agency remained critical of conditions at the new site.
2016 жылдың шілдесі: Төрт бұрышты бағдарлама
Балаларды ұстап тұруға арналған орындықтар мен кабельді байлаулардың қолданылуы Солтүстік Территория үкіметі тарапынан 2016 жылдың мамыр айында заңмен бекітілді және Дарвин мен Алис Спрингс қалаларындағы мекемелерде пайдаланылды. Дон Дейлдегі балаларға жасалған қайта-қайта зорлық-зомбылықтың графикалық бейнелері, соның ішінде 2014 жылғы көзден жас шығаратын газға байланысты оқиға, 2016 жылдың 25 шілдесінде көрсетілген ABC телеарнасының "Four Corners" бағдарламасының "Австралияның ұяты" атты эпизодында жарияланды. Кейіннен сол жылы бұл деректі фильм бүкіл әлем бойынша теледидардан көрсетілді. Жасөспірім ұлдарды зорлап, жалаңаштап, көзден жас шығаратын газбен шабуылдағандары көрсетілді. Олар 72 сағатқа дейін сусыз оқшауланған түрде ұсталды. Бағдарлама сонымен қатар Алис Спрингс қаласындағы мекемеде 17 жастағы ұлдың тізгінмен байланған және бетіне қап кигізілген күйі көрсетілді. БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының кеңсесі тұтқындарға жасалған "қорқынышты қарым-қатынасқа" "оқшауланғанын" білдірді, бұл Австралияның Қатыгездікке, адамдық емес немесе ар-ұятты төмендететін күйретуге қарсы конвенциясын бұзу болып табылады. Деректі фильмнің жаһандық көрсетілімі министрдің әрекетсіздігіне байланысты бүкіл әлемде таңғалыс тудырды. Ұлттық наразылықтан кейін премьер-министр Малкольм Тернбулл Солтүстік Территориядағы кәмелетке толмағандарды ұстау жөніндегі комиссия құру туралы жариялады. Бағдарлама эфирге шыққаннан кейін бір күні Джон Эльферинк түзету министрі лауазымынан босатылды. Түзету және әділет министрліктері Солтүстік Территорияның бас министрі Адам Джайлсқа жүктелді. Содан кейін орындықтар мен сілекейден қорғау маскаларын қолдану тоқтатылды. 2016 жылдың 28 шілдесінде орталықта қамауда ұсталған 33 жастың Дарвиннің оңтүстігінде орналасқан бұрынғы иммиграциялық орталыққа, яғни Уикхэм Пойнт қамау орталығына көшірілетіні туралы хабарланды. Австралияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы Уикхэм Пойнт қамау орталығын "балаларға мүлдем қолайсыз" деп таныды. 24 сағат ішінде орталықты жабу және тұтқындарды көшіру туралы шешім "уақытша тоқтатылды", бас министр Джайлс Дон Дейлдегі жағдайдың "жетілді" деді.
Use of restraint chairs and cable ties on children was expressly legalised by the Northern Territory Government in May 2016 and were used at facilities in both Darwin and Alice Springs. Graphic footage of repeated child abuse at Don Dale, including the 2014 tear gas incident, was featured in ABC's Four Corners episode "Australia's Shame", which aired on 25 July 2016. Later in the year the documentary was televised worldwide. Teenage boys were shown being assaulted, stripped naked and tear gassed. They were being held in isolation up to 72 hours with no running water. The program also showed a 17 year old boy shackled and hooded in a chair at a facility in Alice Springs. The Office of UN High Commissioner for Human Rights said it was "shocked" at the "appalling treatment" of the detainees, which violates the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman and Degrading Treatment, to which Australia is party. Global broadcast of the documentary caused worldwide astonishment about the inadequate actions of the minister. Following national outrage, Prime Minister Malcolm Turnbull announced a Royal Commission into Juvenile Detention in the Northern Territory. John Elferink was sacked as Corrections Minister the morning after the program aired. The corrections and justice portfolios were taken on by Northern Territory Chief Minister Adam Giles. Use of restraint chairs and spit hoods were then suspended. On 28 July 2016, it was announced that the 33 youths incarcerated in the centre were to be moved to the Wickham Point Detention Centre, a former immigration detention centre, located around south of Darwin. The Wickham Point Detention Centre has been deemed by the Australian Human Rights Commission to be "completely inappropriate for children". Within 24 hours the decision to close the centre and relocate the detainees "had been scrapped for the time being", with Chief Minister Giles saying that the facilities at Don Dale were "good enough".
2016 жылдың тамызы: Корольдік комиссия
Солтүстік территориядағы балаларды қорғау және ұстау жөніндегі корольдік комиссия 2016 жылдың 1 тамызында құрылды. Комиссия 2017 жылдың 31 наурызына дейін есеп беруі күтілгенімен, құжаттық деректер мен куәгерлердің көптігіне байланысты соңғы есеп беру мерзімі үш рет ұзартылып, 2017 жылдың 17 қарашасына белгіленді. Есепте 200-ден астам ұсыныс жасалды, оның ішінде Дон Дейл жасөспірімдерді ұстау орталығын жабу туралы ұсыныс та болды.
The Royal Commission into the Protection and Detention of Children in the Northern Territory was established on 1 August 2016. While the commission was expected to report by 31 March 2017, the final reporting date was extended three times due to the extent of documentary evidence and witnesses, to
17 November 2017. The report made more than 200 recommendations including the closure of the Don Dale Youth Detention Centre.
2017 жылдан бастап
2018 жылдың сәуір айында Солтүстік территория үкіметі балаларды қорғау және жастар әділет жүйесін жаңғырту, сондай-ақ корольдік комиссияның ұсыныстарын іске асыру мақсатында 229,6 миллион долларлық пакет аясында Дарвин мен Элис-Спрингсте жаңа жастар ұстау орталықтарын салуға міндеттенді. 2018 жылдың қараша айына дейін осы нысан қолданыста болды. Кейін Солтүстік территория парламентінде әйелдердің бейнебақылау астында душ қабылдауға мәжбүр етілгені анықталды. 2018 жылдың 6 қарашасында Дон Дейлде ірі тәртіпсіздік болды. Ұсталғандар кілттерді ұрлап, камераларынан қашып, электр құралдарын пайдаланып, орталықтан шығуға тырысты. Орталықтағы мектеп бөлмесі өртенді, көз жастыратын газ қолданылды. Ұсталғандар зақымдалған ұстау орталығынан Дарвин күзет үйіне көшірілді. 2019 жылдың мамыр айында Солтүстік территориядағы барлық ұсталған балалар – 22 ұл және 2 қыз – аборигендер екені, олардың 11-і Дон Дейлде екені хабарланды. "Territory Families" корольдік комиссияның маңызды ұсыныстарының бір бөлігін іске асыруға әлі дайын емес екенін мәлімдеді. Қылмыстық жауапкершілік жасы әлі 12-ге, ал ұстау жасы 14-ке көтерілген жоқ.
In April 2018, the Northern Territory Government announced it would commit to build new youth detention centres in Darwin and Alice Springs as part of a $229.6 million package to overhaul the child protection and youth justice systems and implement the recommendations of the royal commission. By November 2018, the facility was still in use. It was then revealed in Northern Territory Parliament that female detainees were being forced to shower while under video surveillance. On 6 November 2018, a major disturbance broke out at Don Dale. Detainees escaped from their cells by stealing keys and attempted to break out of the facility using power tools. The school room at the facility was burnt and tear gas was used. The detainees were moved from the damaged detention centre to the Darwin watch house. In May 2019, it was reported that every single child in detention in the Northern Territory – 22 boys and 2 girls – was Aboriginal, with 11 of them in Don Dale. Territory Families said it was still "not ready" to implement some of the key recommendations of the Royal Commission. The age of criminal responsibility had still not been raised to 12, nor the age of detention to 14 years old.