Кіріспе
Киелі Рим империясының тікелей аумағы Байройт княздігі (Fürstentum Bayreuth) немесе Бранденбург Байройт маркграфы (Markgraftum Brandenburg Bayreuth) Киелі Рим империясының тікелей аумағы болды, оны Хогенцоллерн әулетінің франкониялық тармағы басқарды. 1415-17 жылдары Нюрнбергтің бургграфы Фредерик VI Бранденбург маркграфтымен енфефефенденгеннен кейін, Хогенцоллерн князьдері маркграфтық атақты өздерінің франк иеліктеріне берді, бірақ князьдік ешқашан жүріс болған жоқ. 1604 жылға дейін олар Кульмбахтағы Плассенбург қасқын үйін өздерінің резиденциясы ретінде қолданды, сондықтан олардың аумағы ресми түрде 1806 жылы империя таралғанға дейін Кульмбах княздігі немесе Бранденбург Кульмбах маркграфы деп аталды.
The Principality of Bayreuth (Fürstentum Bayreuth) or Margraviate of Brandenburg Bayreuth (Markgraftum Brandenburg Bayreuth) was an immediate territory of the Holy Roman Empire, ruled by a Franconian branch of the Hohenzollern dynasty. Since Burgrave Frederick VI of Nuremberg was enfeoffed with the Margraviate of Brandenburg in 1415/17, the Hohenzollern princes transferred the margravial title to their Franconian possessions, though the principality never had been a march. Until 1604 they used Plassenburg Castle in Kulmbach as their residence, hence their territory was officially called the Principality of Kulmbach or Margraviate of Brandenburg Kulmbach until the Empire's dissolution in 1806.
География
Кулмбах-Байройт княздігі бұрынғы Нюрнберг бурггравиятының солтүстік жотасынан (Оберланд) туындады, ал оңтүстік жазықтары (Унтерланд) Ансбах княздігін құрады. Соңғы шекара 1541 жылғы Регенсбург үй шартымен белгіленді, осы арқылы Байройтке шағын Унтерланд аумақтары қосылды. Дегенмен, ол Франкон орман және Фихтель тауларына дейін созылған Оберландтың негізгі аумағымен біріккен жоқ. Көп таулы және тығыз орманды болғандықтан, жердің көп бөлігі егіншілікке қолайлы болмады, бірақ минералды ресурстар, бастысы кен орындары, көптеген кендердің салынуына себеп болды. Байройт резиденциясынан басқа, Оберланд және Унтерланд аумақтары тиісінше Хоф және Нойштадт-ан-дер-Айш қалаларынан басқарылды.
Тарих
Княздық 1398 жылдың 21 қаңтарында Нюрнбергтің Гогенцоллерн бурграфы Фредерик V қайтыс болғаннан кейін құрылды. Оның жерлері екі ұлының арасында бөлісті: үлкені, бурграф Иоанн III Кульмбах-Байройтты, ал кішісі, Фредерик VI Ансбах княздығын алды. Екі княздық 1420 жылдың 11 маусымында Иоаннның қайтысынан кейін кіші ұлы Фридрихтің басқаруымен қайта біріктірілді. 1415 жылы Констанц советында император Зигмунд Фредерикке Бранденбург сайлаушысының (Фредерик I ретінде) мұрагерлік атағын берді. Фридрих соңында өз бургравиялық атағын Нюрнберг императорлық қаласының азаматтарына сатты. 1440 жылы қайтыс болғаннан кейін оның жерлері тағы да ұлдарының арасында бөлінді: үлкені, Алхимик Иоанн тұңғыш ұл ретіндегі құқығынан бас тартып, Кульмбах-Байройтты әкесінен мұрагерлік етті, ал екіншісі, Темір тісті Фредерик Бранденбург сайлауын алды. Ансбах үшінші ұлы Альберт Ахиллге берілді. Алхимик Иоанннің еркек балалары болмағандықтан, ол 1457 жылы өз құқықтарынан бас тартты, соның салдарынан Кульмбах-Байройт ағасы Альберт Ахиллге тиді. 1470 жылы Бранденбург сайлаушысы Темір тісті Фредерик тақтан бас тарғанда, Альберт барлық Гогенцоллерн жерлерін өзінің билігінде біріктірді. Альберт 1486 жылы қайтыс болғаннан кейін Франкония княздықтары оның Dispositio Achillea диспозициясына сәйкес бөлінді, ол оның екінші әйелі Саксониялық Аннадан туған кіші ұлдары, маркграф Зигмунд пен оның інісі Фридрих II-ге өтті.
Үлкендер желісі
Бранденбург сайлаушылары өркендеген Гогенцоллерн әулетінің билік негізіне айналғанда, Фредериктің ұрпақтары Кулмбах-Байройт княздығын уақытша Ансбахпен біріктіріп биледі. Билеушілер көбінесе Бранденбург-Байройт маркграфтары деп белгілі болды (дегенмен Байройт Бранденбургке жақын емес еді). Кулмбах-Байройт 1500 жылы Франкондық округ құрамына кірді. 1541 жылы амбициялы маркграф Альберт Алькибиад Кулмбах-Байройтты билеуге келген соң, ол Шмалькальдия соғысының майданына араласып, император V Карл мен Шмалькальдия лигасының лютеран князьдері арасында бірнеше рет жақ ауыстырды. 1552 жылы ол Нюрнберг және көршілес Вюрцбург және Бамберг князь-епископтықтарына қарсы Екінші маркграф соғысын бастады. Оның өзінің билігімен ортағасырлық Франкония герцогтығын қайта құру жоспарлары толық жеңіліске және 1554 жылы императорлық тыйымға әкеп соқты. 1557 жылы Альберттің орнын оның туысы маркграф Георг Фредерик басты, ол 1577 жылдан бастап Пруссия герцогтығында қабілетсіз Гогенцоллерн туысы, Пруссия герцогы Альберт Фредериктің регенті ретінде билік етті. 1603 жылы Георг Фредерик қайтыс болғаннан кейін Байройттың ересек тармағы тоқтатылды. Ол өзінің мұрагеріне, Бранденбург сайлаушысы Иоганн Георгтың кіші ұлы Кристиан маркгравына, тәртіпті және тиімді мемлекет қалдырды.
Жас желі
Марграф Кристиан Байройт қаласында тұрақтап қалды. 1655 жылы оның орнына немересі Кристиан Эрнст келді, ол әскери шен бойынша фельдмаршал дәрежесінде империялық саясатта күш пен ықпалға ие болды. 1705 жылы оның ұлы, принц Георг Вильгельм, Пруссияның Қызыл Бүркіт орденінің алдын бағдарлаушысы – Ordre de la Sincerité орденін құрды. 1735 жылдан бастап билік құрған марграф Фридрих және оның әйелі, Пруссияның Вильгельминасы, екеуі де өнер мен ғылымды қолдаушылар болды, Байройт резиденциясын ерекше барокко стилінде (Марграф стилі) кеңінен қайта жаңартып, 1748 жылы аяқталған Марграф опера театрын тұрғызды. 1742 жылы университет құрылып, келесі жылы Эрлангенге көшірілді. Бранденбургтың Байройт марграфтарының кіші тармағы 1769 жылы Фридрих Кристианның қайтысымен тоқтатылды, содан кейін Байройт пен Ансбах тағы да марграф Карл Александрдың жеке басқаруында болды. 1791 жылдың 2 желтоқсанында Карл Александр Пруссия королі Фридрих Вильгельм II-мен шартқа қол қойды, оған сәйкес ол өзінің князьдықтарын Пруссия мемлекетіне өмір бойына жарнама ақысы алғанға дейін берді. Ол қоғамдық өкіл Элизабет Крейвенге үйленді және Англияда жеке өмірге кетті, ал Байройт пен Ансбахты пруссиялық министр Карл Август фон Харденберг басқарды. Төртінші коалиция соғысы кезінде француз әскерлері басып алған Пруссия 1807 жылғы Тильзит шарты бойынша Байройтті беруге мәжбүр болды. 1808 жылғы Эрфурт конгресінде француз императоры Наполеон оны жаңадан құрылған Бавария Корольдігіне сатуды ұсынды; ол 1810 жылы 15 миллион франк төленген соң иесін ауыстырды.