Кіріспе

Германдық патшалық және императорлық әулет

Гогенцоллерн үйі (,/h//oʊ//ə//n/'/z//ɒ//l//ər//n/, /USalso// //n/'/z//ɔː//l// //, // //n//t/'/s//ɔː//l// /; Haus Hohenzollern, ; Casa de Hohenzollern) – бұрынғы патшалық (және 1871 жылдан 1918 жылға дейін императорлық) неміс әулеті, оның мүшелері Гогенцоллерн, Бранденбург, Пруссия, Германия империясы және Румынияның түрлі принцтері, сайлаушылары, корольдері және императорлары болған. Әулет 11 ғасырдың соңында Швабиядағы Хечинген қаласының маңынан шыққан және өз атын Гогенцоллерн қамалынан алған. Гогенцоллерндердің алғашқы ата-бабалары 1061 жылы айтылған. Гогенцоллерн әулеті екі тармаққа бөлінді: католик Швабия тармағы және протестант Франкония тармағы, олар Нюрнберг бургравиятына билік етті, кейіннен Бранденбург-Пруссия тармағына айналды. Швабия тармағы 1849 жылға дейін Гогенцоллерн-Хечинген және Гогенцоллерн-Зигмаринген княздықтарын басқарды, сондай-ақ 1866 жылдан 1947 жылға дейін Румынияны басқарды. Франкония тармағының мүшелері 1415 жылы Бранденбург маркграфы, ал 1525 жылы Пруссия герцогы болды. Бранденбург маркграфы мен Пруссия герцогтығы 1618 жылдан кейін жеке одақта басқарылды және Бранденбург-Пруссия деп аталды. Содан 1701 жылы Пруссия Корольдігі құрылды, бұл ақырында Германияның бірігуіне және 1871 жылы Германия империясының құрылуына әкелді, Гогенцоллерндер тұқым қуалайтын неміс императорлары және Пруссия корольдері болды. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның жеңілуі неміс революциясына әкелді. Гогенцоллерндер құлатылып, Веймар Республикасы құрылды, осылайша неміс және пруссиялық монархия аяқталды. Георг Фридрих, Пруссияның ханзадасы, бұрынғы патшалық Пруссияның қазіргі басшысы, ал Карл Фридрих, Гогенцоллерн ханзадасы, бұрынғы шваб ханзадасының басшысы. 1095 жылы Золерн графы Адалберт Қара Орман аймағында орналасқан Альпирсбах монастырына бенедиктиндік монастырға негіз салды. Золерндер граф атағын император Генрих V-тен 1111 жылы алды. Швабиялық Гогенштауфен әулетінің адал вассалдары ретінде олар өз аумағын айтарлықтай кеңейте алды. Граф Фридрих III (шамамен 1139 – шамамен 1200) 1180 жылы Генрих Арыстанға қарсы император Фридрих Барбароссаны ертіп жүрді, ал оның некесі арқылы 1192 жылы император Генрих VI Нюрнберг бургравиятын берді. Шамамен 1185 жылы ол Нюрнберг бурграфы Конрад II-нің қызы Софияға үйленді. Шамамен 1143 және 1150–1155 жылдар аралығында: Буркхард II, Фридрих I-нің екінші ұлы. Бұл жағдай Фридрих Вильгельм III Пруссияға дейін сақталды. Фридрих Вильгельм протестанттық шіркеулерді біріктіріп, олардың ғибадаттарын, ұйымдастырылуын және сәулетін біркелкі етуге бел буды. Ұзақ мерзімді мақсаты – Пруссия шіркеулер одағындағы барлық протестанттық шіркеулерді патшалық бақылауға алу. Лютерандық және кальвинисттік (реформациялық) конфессиялардың бірігуі Пруссияның Біріккен шіркеуін құруға үлкен дау тудырды. Ашулы қарсылықтарға үлкен және жақсы ұйымдастырылған оппозиция да кірді. Пруссия тарихында патшаның дінді қайта құруға деген күш-жігерінің бұрын-соңды болмағандығы белгілі болды. Бірнеше жыл бойы бірнеше жариялаулар арқылы лютерандардың көпшілік тобы мен реформацияланған протестанттардың азшылық тобы біріктірілген Пруссия шіркеу одағы құрылды. Осылайша Пруссия үкіметі шіркеу істерін толық бақылауына алды, ал патшаның өзі жетекші епископ ретінде танылды.

1918 жылдан бері Бранденбург-Пруссия филиалы

1926 жылғы маусымда Германияның бұрынғы билеген князьдерін өтемақысыз иемдену туралы референдум сәтсіз аяқталды, нәтижесінде Гогенцоллерн отбасының қаржылық жағдайы едәуір жақсарды. Мемлекет пен отбасы арасындағы келісім бойынша Сесилиенхоф мемлекеттік меншікке айналды, бірақ тәж мұрагері Вильгельм мен оның әйелі Сесилияға онда тұру құқығы берілді. Отбасы сондай-ақ 1945 жылға дейін Берлиндегі Монбижу сарайының, Силезиядағы Олесница сарайының, Рейнсберг сарайының, Шведт сарайының және басқа да мүліктердің иелігін сақтап қалды. Германия монархиясы жойылғаннан бері, 1949 жылғы Германия Федеративтік Республикасының Негізгі заңымен Гогенцоллерн отбасының императорлық немесе корольдік құқықтарына ешқандай талап мойындалмайды, бұл республикалық құрылысты қамтамасыз етеді. Кеңес оккупациялық аймағының коммунистік үкіметі барлық жер иелері мен өнеркәсіпшілерді иемденді; Гогенцоллерн үйі өзінің байлығының басым бөлігінен айырылды, тек бірнеше компания акцияларын және Батыс Германиядағы Гогенцоллерн сарайын сақтап қалды. Польша үкіметі Силезиядағы мүлікті иеленді, ал Нидерланд үкіметі императордың эмиграциядағы резиденциясы – Хуис Доорнды тартып алды. Бірақ Германияның қайта бірігуінен кейін отбасы өнер коллекциялары және бұрынғы сарайларының ішкі безендірілісі сияқты жылжымалы мүлкін қайтарып алуға заңдық мүмкіндік алды. Осы активтерді қайтару немесе олар үшін өтемақы төлеу туралы келіссөздер әлі аяқталған жоқ. Германия монархтарының резиденциясы болған Берлин сарайы 2020 жылы қайта салынды. Берлин сарайы мен Гумбольдт форумы Берлин қаласының орталық бөлігінде орналасқан.

Мұрагерлік реті

АтауыТілдік билік ету Алдыңғы биліктегі Вильгельм II-ге қатысты 1918–1941 Таққа үміткер ретінде өзінен кейін иеленді. Тақ мұрагері Вильгельм 1941–1951 Людовик Фердинандтың ұлы, Пруссияның ханзадасы 1951–1994 Георг Фридрихтің ұлы, 1994 жылдан бері Пруссияның ханзадасы Карл Фридрихтің немересі, Пруссияның ханзадасы (мұрагерінің) ұлы. Әулет басшысы – Пруссияның титулдық патшасы және Германия императоры. Ол сондай-ақ Оранж принці атағына тарихи құқық иеленеді. Бұл әулеттің мүшелері өздерін Пруссия князьдері деп атайды. Георг Фридрих, Пруссияның ханзадасы, Пруссияның корольдік Гогенцоллерн әулетінің қазіргі басшысы, 2011 жылдың 27 тамызында Изенбургтың ханшайымы Софияға үйленді. 2013 жылдың 20 қаңтарында ол Бременде Карл Фридрих Франц Александр және Луи Фердинанд Кристиан Альбрехт есімді егіз ұлдарды дүниеге әкелді. Карл Фридрих, екеуінің үлкені, мұрагер болып табылады.

Швабиялық сала

Хогенцоллерн әулетінің швабтық тармағы Фредерик IV, Золлерн графымен құрылды. Әулет үш аймақты басқарды, олардың орталықтары Хечинген, Зигмаринген және Хайгерлох қалаларында орналасқан болатын. 1623 жылы графтар князь дәрежесіне көтерілді. Хогенцоллерндердің швабтық тармағы – рим-католик дінін ұстанады. Экономикалық қиындықтар мен ішкі жанжалдарға байланысты, 14 ғасырдан бастап Хогенцоллерн графтары көршілері – Вюртемберг графтары және Швабия лигасының қалалары тарапынан қысымға ұшырады. Олардың әскерлері Хогенцоллерн қамалын қоршап алып, 1423 жылы толығымен қиратты. Дегенмен, Хогенцоллерндер өздерінің иеліктерін сақтап қалды, оларға Бранденбург әулеті мен Габсбург императорлық үйі қолдау көрсетті. 1535 жылы Хогенцоллерн графы Карл I (1512–1576) Сигмаринген және Веринген графтықтарын императорлық жеке иелік ретінде алды. Әр тармақтың санауы оның аймағын басқарған алғашқы Фридрихтен басталады. Одан кейін Хогенцоллерн әулетінің тармағы династиялық тұрғыдан тек соңғы патша Михаил және оның қыздарымен ғана өкілдік етілді. Ұлдары болмағандықтан, ол өзінің мұрагерінің, бұрынғыда патшалық әулетіне жатқан және соңғы румын монархиялық конституциясына сәйкес, үлкен қызы Маргарета екенін жариялады. Патшалық үй Румынияда халыққа кеңінен танымал және 2014 жылы премьер-министр Виктор Понта қайта сайланған жағдайда монархияны қайта орнату жөнінде референдум өткізуге уәде берді.

Мүліктік талаптар

2019 жылдың ортасында Пруссияның ханзадасы Георг Фридрих, Хогенцоллерндер әулетінің басшысы, өзінің отбасы үшін Цецилиенхофта немесе Потсдамдағы тағы екі Хогенцоллерн сарайының бірінде тұрақты тұру құқығын, сондай-ақ отбасы кітапханасын, 266 картинаны, императорлық тәж бен скипетрді және императорлық Аугуста Викторияның хаттарын қайтару туралы талаптармен шықты. Таластың негізгі себебі – Кайзер құлағаннан кейін отбасыға тұрақты түрде берілген Монбижу сарайының 1959 жылы Шығыс Германия үкіметі тарапынан бұзылуы болды. Германия мемлекетінің адвокаттары отбасы мүшелерінің нацистік идеологияға қатысуы осындай құқықтарды жойғанын мәлімдеді.