Кіріспе
Американдық кинорежиссер Александр Маккендрик (8 қыркүйек 1912 – 22 желтоқсан 1993) – Шотландияда көп жыл тұрған американдық режиссер және профессор. Ол Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келді, кейін Шотландияға көшті. Ол телеарналар үшін жарнамалық роликтер түсіруден бастап, фильмдерді монтаждау және режиссерлікпен айналысты, ең белгілісі – «Уиски Галоре!» (1949), «Ақ костюмді адам» (1951), «Мэгги» (1954) және «Ледикиллерлер» (1955) фильмдері. Бірінші американдық «Табыстың тәтті иісі» (1957) фильмінен кейін режиссерлік карьерасы сарқылып, Калифорниядағы CalArts кино/бейне мектебінің деканы болды. Ол шотланд жазушысы Роджер Макдугалдың туысы еді.
Alexander Mackendrick (September 8, 1912 – December 22, 1993) was an American born director and professor, long based in Scotland. He was born in Boston, Massachusetts, and later moved to Scotland. He began making television commercials before moving into post production editing and directing films, most notably for Ealing Studios where his films include Whisky Galore! (1949), The Man in the White Suit (1951), The Maggie (1954), and The Ladykillers (1955). After his first American film Sweet Smell of Success (1957), his career as a director declined and he became Dean of the CalArts School of Film/Video in California. He was the cousin of Scottish writer Roger MacDougall.
Өмірбаян
Ол 1912 жылдың 8 қыркүйегінде Франсис пен Марта Маккендриктердің жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Олар 1911 жылы Глазгодан Америка Құрама Штаттарына көшіп келген. Оның әкесі кеме жасаушы және азаматтық инженер болған. Маккендрик алты жасқа толғанда, әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемді шарлаған тұмау пандемиясы салдарынан қайтыс болды. Анасы жұмыс табуға мұқтаж болғандықтан, киім дизайнері болуға бел буды. Осы шешімді іске асыру үшін Марта Маккендрик жалғыз ұлын 1919 жылдың басында, алты жасында әкесінің әкесіне тапсыруға мәжбүр болды, ол жас Маккендрикті Шотландияға алып кетті. Маккендрик анасынан ешқашан қайта көрген де, хабар алған да жоқ. Маккендрик өкінішті және жалғыз балалық шақты бастан өткерді.
Мансап
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Маккендрик Ақпарат министрлігінде британдық пропагандалық фильмдер жасаумен айналысты. 1942 жылы ол Алжирге, содан кейін Италияға барып, Психологиялық соғыс бөлімінде жұмыс істеді. Ол киножурналдар, деректі фильмдер түсірді, үнқағаздар жасады және радиожаңалықтар дайындады. 1943 жылы ол кинобөлімшесінің директоры болып тағайындалды және Роберто Росселлинидің "Рим, ашық қала" (1945) атты алғашқы неореалистік фильмінің өндірісіне рұқсат берді.
Элинг студиясы
Соғыстан кейін Маккендрик пен Роджер Макдугалл «Мерлин Продакшнс» компаниясын құрып, Ақпарат министрлігі үшін деректі фильмдер түсірді. «Мерлин Продакшнс» компаниясының қаржылық тұрғыдан тиімсіз екені көп ұзамай анықталды. 1946 жылы Маккендрик «Ealing Studios» студиясына қосылды, бастапқыда сценарийші және қоюшы-суретші ретінде жұмыс істеді, онда тоғыз жыл жұмыс істеп, «Ealing» студиясында түсірілген бес фильмді режиссерлік етті: «Виски Галор!» (АҚШ: «Tight Little Island», 1949), «Ақ костюмді адам» (1951), «Мэнди» (1952), «Мэгги» (АҚШ: «High and Dry», 1954) және «Ледикиллерлер» (1955). Алғашқы екеуі және соңғысы «Ealing» студиясының ең танымал фильмдерінің қатарында болды. Сол жылы «Ealing» студиясының базасы сатылып кеткен кезде, Маккендрик еркін режиссер ретінде мансап қууға мүмкіндік алды, бірақ ол мұндай дайындыққа ие болған жоқ: «Ealing» студиясында мен логистикалық және қаржылық қиындықтардың бәрінен арылдым, тіпті маған түсіруге бұйырған фильмдерді түсіруге тура келсе де. Мен оқытудан осылайша бақыттырақ сезінемін, себебі «Ealing» деп білген әлемімнің құлауынан кейін осы жерге келгенімде, Голливудта фильм түсіру үшін үлкен келісімдер жасауға қабілетті болу керектігін түсіндім. Менде мұндай талант жоқ. Мен өзім дұрыс іспен айналыспайтынымды түсініп, одан бас тарттым. Оның қалған кәсіби өмірі Лондон мен Лос-Анджелес арасында өтті. АҚШ-қа қайтып келгеннен кейін түсірген алғашқы фильмі — «Sweet Smell of Success» (1957), «Hecht Hill Lancaster Productions» (HHL) компаниясының туындысы. Бұл фильмде жарнама агенті (Тони Кертис) ықпалды газет колоннисінің (Берт Ланкастер) кіші қарындасы мен джаз музыкантының арақатынасын тоқтату жоспарына тартылады. Маккендрик фильмнің продюсерлерімен жақсы қарым-қатынас құра алмады, себебі олар оны тым жоғары талапкер деп санады. «Sweet Smell of Success» фильмінен кейін ол Англияға екінші HHL фильмін, «Жынның шәкірті» (1959) түсіру үшін оралды, бірақ алғашқы жобадағы шиеленіс сақталғандықтан өндіріске бір ай өткен соң жұмыстан босатылды. Маккендрик қатты күйзелді. Сол кезеңде Маккендрик голланд режиссері Берт Хаанстраға комедиялық «Фанфар» (1958) фильмін түсіруге көмектесті. HHL компаниясымен көңілі қалғаннан кейін Маккендрик Еуропада «Horlicks» компаниясы үшін бірнеше телереклама түсірді. «Наваронның қарулары» фильмінде оның тым жоғары талапкерлігіне байланысты, Жерорта теңізіндегі түсірілім локацияларын іздеуге көп уақыт жұмсағаны және сценарийде ежелгі грек әдебиетінің элементтерін талап еткені үшін оны алмастырды. Ол сондай-ақ алпысыншы жылдары бірнеше фильм түсірді, соның ішінде бұрынғы «Ealing» продюсері Майкл Балкон үшін «Сами Оңтүстікке» (1963) (қазір «Bryanston Pictures» компаниясы), «Ямайкадағы қатты жел» (1965) және «Толқын қоздырма» (1967). «Сами Оңтүстікке» фильмі 3-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты. Тони Хэнкок пен Барбара Виндзордың қатысуымен Ионесконың «Риноцерос» пьесасын бейнелеу жобасы соңғы сәтте сәтсіз аяқталды. 1969 жылы ол Калифорния өнер институтының кино мектебінің деканы болып тағайындалып, АҚШ-қа оралды, 1978 жылы мектепте профессор болу үшін осы лауазымнан бас тартты. Маккендрик студенттерінің ең танымаллары: Дэвид Киркпатрик, Дуг Кэмпбелл, Теренс Дэвис, Ф. Х. Фини, Ричард Джеффрис, Джеймс Мангольд, Стивен Миллс, Том Маунт, Шон Дэниел, Брюс Берман, Грегори Орр, Дон Ди Пиетро, Майкл Прессман, Дуглас Рашкофф, Ли Шелдон, Боб Роджерс, Дэвид Брисбин және Генри Голас. Маккендрик көп жыл бойы ауыр эмфиземадан зардап шекті, нәтижесінде колледжде болған уақытының көп бөлігінде Еуропаға бара алмады. 1993 жылы 81 жасында пневмониядан қайтыс болғанға дейін мектепте жұмыс істеді. Оның денесі Вествуд ауылының мемориалдық саябағындағы зиратқа жерленген.
At Ealing I was tremendously spoiled with all the logistical and financial troubles lifted off my shoulders, even if I had to do the films they told me to do. The reason why I have discovered myself so much happier teaching is that when I arrived here after the collapse of the world I had known as Ealing, I found that in order to make movies in Hollywood, you have to be a great deal maker I have no talent for that I realised I was in the wrong business and got out. The rest of his professional life was spent commuting between London and Los Angeles. His first film after his initial return to the United States was Sweet Smell of Success (1957), produced by Hecht Hill Lancaster Productions (HHL). This was a critically successful film about a press agent (Tony Curtis) who is wrapped up in a powerful newspaper columnist's (Burt Lancaster) plot to end the relationship between his younger sister and a jazz musician. Mackendrick got along poorly with the producers of the film because they felt that he was too much of a perfectionist. After Sweet Smell of Success, he returned to England to make the second HHL film, The Devil's Disciple (1959), but he was fired a month into production owing to lingering tension from their first project together. Mackendrick was devastated. In the same period, Mackendrick assisted Dutch film maker Bert Haanstra with the production of the comedy film, Fanfare (1958). After his disappointment with HHL, Mackendrick directed several television commercials in Europe for Horlicks. Mackendrick was replaced on The Guns of Navarone for allegedly being too much of a perfectionist for spending more time than planned on scouting Mediterranean locations and insisting on elements of ancient Greek literature in the screenplay. He also made a handful of films throughout the Sixties including Sammy Going South (1963) for former Ealing producer Michael Balcon now with Bryanston Pictures, A High Wind in Jamaica (1965), and Don't Make Waves (1967). Sammy Going South was entered into the 3rd Moscow International Film Festival. A project to film Ionesco's Rhinoceros, which would have starred Tony Hancock and Barbara Windsor, fell through at the last minute. In 1969 he returned to the United States after being appointed Dean of the film school of the California Institute of the Arts, giving up the position in 1978 to become a professor at the school. Some of Mackendrick's most notable students include David Kirkpatrick, Doug Campbell, Terence Davies, F. X. Feeney, Richard Jefferies, James Mangold, Stephen Mills, Thom Mount, Sean Daniel, Bruce Berman, Gregory Orr, Don Di Pietro, Michael Pressman, Douglas Rushkoff, Lee Sheldon, Bob Rogers, David Brisbin, and Henry Golas amongst others. Mackendrick suffered from severe emphysema for many years and as a result, was unable to go home to Europe during much of his time at the college. He stayed with the school until he died of pneumonia in 1993, aged 81. His remains are buried at Westwood Village Memorial Park Cemetery.