Кіріспе
notoc Фибоначчи сандарының математикалық сәйкестіктері Кассини сәйкестігі (кейде Симсон сәйкестігі деп аталады) және Каталан сәйкестігі Фибоначчи сандарының математикалық сәйкестіктері болып табылады. Кассини сәйкестігі, Каталан сәйкестігінің ерекше жағдайы, n-ші Фибоначчи саны үшін, мұнда 0 деп қабылданады және 1 деп қабылданады. Каталондықтың жеке басы мынаны жалпылайды:
Mathematical identities for the Fibonacci numbers
Cassini's identity (sometimes called Simson's identity) and Catalan's identity are mathematical identities for the Fibonacci numbers. Cassini's identity, a special case of Catalan's identity, states that for the nth Fibonacci number,
Note here is taken to be 0, and is taken to be 1. Catalan's identity generalizes this:
Vajda's identity generalizes this:
Тарих
Кассини формуласын 1680 жылы Париж обсерваториясының директоры Джованни Доменико Кассини ашты, ал Роберт Симсон (1753) оны тәуелсіз түрде дәлелдеді. Каталан тождестігі Эжен Каталан (1814–1894) есімімен аталады. Ол оның жеке зерттеу жазбаларының бірінде, "Sur la série de Lamé" деген тақырыпта және 1879 жылдың қазан айымен күндізделген. Дегенмен, бұл тождестік оның жинақталған еңбектерінің бөлігі ретінде 1886 жылдың желтоқсанына дейін жарияланбады. Сондықтан кейбіреулер Каталан тождестігі үшін 1879 жылды, ал басқалары 1886 жылды дата ретінде көрсетеді. Венгр-британдық математик Стивен Важда (1901–95) Фибоначчи сандары туралы кітап жариялады ("Фибоначчи және Лукас сандары, Алтын қима: теория және қолданылуы", 1989), онда оның атымен аталған тождестік бар. Алайда, бұл тождестік бұрын 1960 жылы Дустан Эверман "The American Mathematical Monthly" журналында 1396-шы мәселе ретінде, ал 1901 жылы Альберто Тагиури "Periodico di Matematica" журналында жарияланған болатын.
The Hungarian British mathematician Steven Vajda (1901–95) published a book on Fibonacci numbers (Fibonacci and Lucas Numbers, and the Golden Section: Theory and Applications, 1989) which contains the identity carrying his name. However, the identity had been published earlier in 1960 by Dustan Everman as problem 1396 in The American Mathematical Monthly, and in 1901 by Alberto Tagiuri in Periodico di Matematica.
Матрицалық теориямен дәлелдеу
Кассинидің сәйкестігін жылдам дәлелдеу үшін теңдеудің сол жағын Фибоначчи сандарынан құралған 2×2 матрицаның анықтамасы ретінде қарастыруға болады. Матрицаның анықтамасы -1-ге тең матрицаның n-ші дәрежесі екені байқалғанда нәтиже дерлік бірден анық болады: