Кіріспе

Галатасарайдың ескі стадионы 1964 жылдан 2010 жылға дейін Түркияның Стамбул қаласында "Галатасарай" футбол клубының ойындары болды. Ол клубтың негізін қалаушы Али Сами Йеннің есімімен аталған. Стадионның сыйымдылығы 23 477 адам (барлығы орындықтар) болды және ол қаланың Еуропалық бөлігінің орталығында, Шишли ауданының Мецидиекой кварталында орналасқан.

" Галатасарай " клубына жаңа стадион қажет

Футбол алғаш рет Стамбулда британдық ойыншылармен Папазин Чайри (Пасторлар алаңы) деп аталатын алаңда ойналған. 1921 жылы Таксим стадионы ашылғанда, ол Осман дәуірі кезінде 1840 жылдары Сұлтан Абдулмеджид I салған Таксим артиллерия казармасының (Таксим Топчу Кишласи) ауласында орналасқан; оның қоршаған қабырғалары трибуналарға айналдырылды. Бұл жаңа стадион жаңа футбол штабына айналды. 1939 жылы қала құрылысы кезінде Таксим стадионы орналасқан әскери казарма 1940 жылы қиратылды. Осылайша стадион жоғалып кетті. Осы кезеңде Фенербахче Папазин Чайрыны қамтитын жерді сатып алып, Фенербахче стадионын салды, ал Бешикташ клубы бүгінгі Чараган сарайы орналасқан жерде орналасқан Шереф стадионына көшіп барды. Бұл кезеңде стадионды пайдалануда ең үлкен проблеманы Галатасарай бастан кешірді. Бұл мәселені шешудің алғашқы қадамдары 1930 жылдардың алғашқы жылдары жасалды. Галатасарай үшін жер телімін сатып алудың алғашқы бастамасы 1933 жылы болды, ол кезде клубтың президенті Али Хайдар Баршал Мецидиекейдегі шөп бағына қызығушылық танытты.

Таксимнен Меджидиекөуге дейін

1933-1935 жылдар аралығында үкіметпен жүргізілген келіссөздер нәтижесінде Галатасарай үшін стадион салу үшін Меджидие Кю (Меджидие ауылы) қала шегінен тыс жер учаскесі бөлінді. Құрылыс үшін қазба жұмыстары 1936 жылы басталды. Бұл жобаға Түркияның спорт ұйымының президенті Аднан Мендерес қаржылай көмек көрсетті. Алайда, қазба жұмыстары әлі жалғасып жатқан. 1940 жылы Тевфик Али Чынардың президенті кезінде стадион мәселесі қайта көтерілді. Осы жер телімі Галатасарайға 30 жылға 1 лиралық символикалық жылдық жалдау ақысы бойынша жалға берілген. Осылайша, Галатасарай жерді пайдалану құқығын алды. Галатасарай жерді жалға алу арқылы заманауи стадион мен велосипедтік велодромды салуға міндеттенді. Алайда, құрылыс бастала алмады, себебі қаржысы шектеулі және соғыс жылдарындағы жалпы атмосфера. 1943 жылы Осман Дардаган қажеттілік туындаған кішігірім стадион салу бастамасын қолға алды.

Меджидиекөй стадионы

Соғыс жағдайында стадионда тек кішкентай ашық трибунаға рұқсат берілді. Ол топырақ алаңына орнатылып, 1945 жылы Мұслихеттин Пейкоғлудың төрағалығымен ашылды. Алайда сол кездегі қала орталығынан алыста, қоғамдық көлікпен қолжетімді емес және ауданды сипаттайтын қатты желдер стадионның ұзақ уақыт бос тұрғанына және футбол ойындары ешқашан өткізілмеуге ықпал еткен факторлар болды. Қала орталығында Иньону стадионы ашылған кезде, Галатасарай Мецидиекейдегі стадион құрылысын тоқтатты. 1955 жылы пайдалану құқығына тағы 30 жыл қосылды, ол кезде 22 жыл болды, 2007 жылға дейін мерзім ұзартылды. Клуб стадионды салуға кіріспей қалған соң, жобаны дене тәрбиесі бас дирекциясы қолға алды. Құрылыс 1959 жылы басталды. 1961 жылы Рефик Селимоғлу президенті болған кезде дене тәрбиесі бас басқармасымен жаңа келісімге қол қойылды, онда жаңадан аяқталған стадионды пайдалану құқығы Галатасарайға берілді.

Әли Сами Йен стадионы / кеңейту

Али Сами Йен стадионы 1964 жылдың 20 желтоқсанында Түркия мен Болгария арасындағы жолдастық матчпен ашылды. Өкінішке орай, ашылу ойыны кезінде қайғылы оқиға болды: бір трибунада көптеген адамдар бірінші қабатқа құлап, көптеген жарақат алды, бірақ бақытымызға орай, ешкім қаза болған жоқ. 1965 жылы стадионға прожекторлар орнатылып, түнгі матчтар өткізіле бастады. Дегенмен, одан кейін көп түнгі ойындар өткізілмеді. 1970 жылдардың басында стадион тағы бір уақытқа тоқтап, сол кезде Иньөнү стадионы қайта қолданысқа енді. 70-ші жылдары стадионды "Галатасарай" көбінесе жаттығулар үшін пайдаланды. Сол жылдары стадион күйреген, ұқыпсыз жағдайда қалды. 1981 жылы алаңға шөп екіді, ал стадион қайта ашылды. 1993 жылы жарықтандыру жүйесі жаңартылды, содан кейін түнгі матчтар қайтадан басталып кетті. Сол жылы Түркияда біріктірілген билеттер жүйесі Али Сами Йен стадионында енгізілді. Сондай-ақ сол жылы стадиондағы ескі тақтардың орнына жаңа орындықтар қойылды. Осының нәтижесінде стадионның 35 000 орындық сыйымдылығы 22 000 орындыққа дейін азайтылды.

Жаңа стадион жобасы

1997 жылы «Галатасарай» әкімшілігі Түркияның алғашқы көпфункционалды, қазіргі заманғы стадионын жобалау жұмысын канадалық архитектура фирмасына тапсырды. Бұл стадионды бұрынғы «Али Сами Йен» стадионының орнына салу жоспарланған, оны бұзуға ниеттенген. Жаңа стадион жобасы 1998 жылы іске қосылды және үлкен қызығушылық тудырды. Қазіргі заманғы ложа жүйесін насихаттау барысында ложа бөлімінің барлығы символдық төлемге сатылды. Жаңа стадион құрылысын қаржыландыру үшін қаражат іздеу жұмысы басталды. Клубтың сол кездегі қиын қаржылық жағдайына байланысты қажетті қаражатты табу мүмкін болмады. 2001-2002 жылдары жобаны қайта қарау кезінде қаржыландыруға қажетті соманы азайту мақсаты көзделді, бірақ бұл жолы шығындар төмендесе де, 2001 жылғы экономикалық дағдарыс қаржылық мәселені шешуге кедергі келтірді. 2003-2004 маусымда ескі жоба қайта қарастырылды, бірақ жаңа және заманауи стадион салу пайдасына тоқтатылды. Тағы да қаржыландыру қажеттіліктері қанағаттандырылмады. «Мецидиекей» енді қала орталығының бір бөлігі болғандықтан, мемлекеттік органдар осы ауданда стадионды кеңейтуге қарсылық білдірді. «Галатасарайға» балама ретінде жаңа жер учаскесі ұсынылды. Осы жаңа жерде салынатын жаңа стадионды қаржыландыру үшін іздеу жұмыстары 2004-2007 жылдар аралығында жалғасты.

Ескі Ашық стенді жаңартылды

2004-2005 жылдарғы толыққанды жөндеуден кейін клуб "Али Сами Йенге" қайта оралды. 1999 жылғы жер сілкінісінен кейін ескі Ашық трибуна қауіпсіздік талаптарына сәйкес 2005-2006 жылдар маусымында бұзылып, жаңасымен ауыстырылды. 2007 жылы Aslantepe-де жаңа "Галатасарай" стадионының құрылысы жөніндегі мемлекеттік органдармен келіссөздер сәтті аяқталды. Екі жыл ішінде салынатын жаңа стадион "Галатасарайға" беріледі, ал клуб "Али Сами Йен" орналасқан жерді мемлекетке өткізеді.

Соңғы аяқталу

2007 жылдың соңында, жоба 1997 жылы алғаш рет жарияланғанынан кейін он жыл өткен соң, жаңа стадионның негізі салынды (13 желтоқсан 2007 ж.). Ескі жоба тоқтатылып, жаңа жоба Германиядағы Mete Arat компаниясына тапсырылды. 2008 жылы «Галатасарай» үшін «Али Сами Йен» стадионындағы соңғы жыл болды, сол кезде төменгі жабық трибуна УЕФА стандарттарына сәйкес қайта жаңартылды. 2009 жылы бас мердігер компаниясы ауысқанда жаңа стадионның, Türk Telekom Arena құрылысы қарқын алды. Жаңа стадионның ресми ашылуы 2010 жылдың 15 қаңтарында өтеді деп хабарланды. Жаңа стадион 2011 жылдың 15 қаңтарында ашылды.

" Тозақ / Атмосфераға " қош келдіңіздер

Бұрын бұл стадионда 35 мыңнан астам көрермен алдында ойындар өтті, ал "Галатасарай" жанкүйерлері қызыл және сары түстердің теңізі, қауіпті атмосфера және жанкүйерлердің шулы қолдауынан оны "Тозақ" деп атады. Жанкүйерлер көбінесе шамдарды, түтінді, барабандарды, туларды және үлкен суреттерді қолданып, керемет көрініс жасап, қарсы командаларға психологиялық қысым көрсетті. Али Сами Йен "Галатасарай" үшін маңызды, себебі ол "Барселона", "Реал Мадрид", "Манчестер Юнайтед", "Ювентус", "Милан" сияқты белгілі еуропалық футбол клубтарына қарсы көптеген жеңіске куә болды.

Орналасқан жері

Стадион Меджидиекейде, Стамбулдың орталық аймағында, тығыз қалалық құрылыспен қоршалған жерде орналасқан. «Галатасарайдың» жаңа үй стадионы – Шишлидегі Маслак қаржы ауданына жақын, Сейрантепе ауданында жаңадан салынған «Türk Telekom Arena». 2011 жылдың 15 қаңтарында ашылған жаңа стадионның сыйымдылығы 52 652 орынды құрайды, бұл оны Түркиядағы клубқа тиесілі ең ірі жеке стадион етеді.

Қол жеткізу

Әли Сами Йенге қол жеткізу өте оңай болды, себебі стадион Тақсим алаңы сияқты танымал туристік орындардан шалқары емес еді. Стадион тұрған жерге қатысты Метрополитен муниципалитетінің автобус желілерінің бірнеше бағыты үшін автобус аялдамалары орналасқан. Метро станциясының атауы – "Шишли/Меджидиекей".

Ойындар мен билеттер

Стадионның шамамен 7000-ден 8000-ға дейін орындықтары жыл сайын маусымдық билеттер ретінде сатылатын. Орташа ойынға келушілер саны шамамен 19 000 адамды құрады, ал стадионның сыйымдылығы 23 000 адамға есептелген.

Тұрақты

Стадион екі бірдей бүйірлік трибунадан тұрады, олар шатырмен жабылған: Нумарали (Сандалған) трибунасы және Капали (Қорық) трибунасы. Қалған екі трибуна - екі қабатты "Yeni Açık" (жаңа ашық) және электрондық таблосы бар "Eski Açık" (ескі ашық). Стадионның ең жақсы атмосферасы Капалы (Қорық) стендісінде болды, онда фанаттар жиналды. Оның сыйымдылығы - 5 528 адам. Көбірек жайлылық үшін ең жақсысы - "Нумарали" (Сандар) стендісі, бірақ ол ең қымбат болды. Оның сыйымдылығы 4351 адам болды. "Yeni Açık" (Жаңа Ашық) стенді 7 869 адамды сыйға тарта алады. Стадионның ең заманауи бөлімі - 6597 орындық Eski Açık (Ескі Ашық) трибунасы.

Жабылу

Галатасарайдың стадиондағы соңғы ойыны 2011 жылғы 11 қаңтарда Түркия кубогы аясындағы Бейпазары Шекерспормен болған матч болды. Команда жаңа стадионға, «Түрк Телеком Аренаға» құрметпен кіру үшін жеңіске жеткісі келді. 0:1 есебімен ұтылып бара жатқанда, капитан Арда Туран, қорғаушы Сервет Четин және Колин Казим Ричардстың голдарының арқасында есеп 3:1 болды. Стадионды бұзу жұмыстары 2011 жылдың сәуір айында басталды.

Жаңа стадион

Галатасарайдың жаңа үй стадионы – Шишлидегі Маслак қаржы ауданының жанындағы Seyrantepe шағынында салынып біткен Rams Park. Стадион жоспарлары 2007 жылдың 11 мамырында түрік баспасөзіне таныстырылды. 2011 жылдың 15 қаңтарында ашылған жаңа стадионның 52 652 орынға дейін сыйымдылығы бар, бұл оны Түркияда клубқа жалға берілген ең ірі жеке стадион етеді. Стадионның өзіне жеке метро станциясы да бар.