Лимадағы жапон елшілігіндегі кешірімшілік оқиғасы (1996-1997)

Кіріспе

1996–1997 жылғы Лимадағы кешірім оқиғасы, Жапон елшілігінің кешірім оқиғасы (lang es, 在ペルー日本大使公邸占拠事件) 1996 жылдың 17 желтоқсанында Лима қаласында, Перуде Тупак Амару революциялық қозғалысының (MRTA) 14 террористік мүшесі жүздеген жоғары деңгейдегі дипломаттарды, үкімет және әскери шенеуніктерді, сондай-ақ бизнес жетекшілерін кешірімге алған кезде басталды. Олар Перудегі Жапон елшісінің ресми резиденциясында Император Акихитоның 63-ші туған күнін тойлауға арналған кешке қатысып жатқан болатын. Дағдарыс елшіліктің өзінде емес, Сан-Исидродағы елшінің резиденциясында болғандықтан, көбінесе «Жапон елшілігінің» кешірім оқиғасы деп аталады. Шетелдік әйел кешірімге алынғандар бірінші түні босатылды, ал шетелдіктердің көпшілігі бес күн бойы үнемі өлім жазасымен қорқытылғаннан кейін кетіп қалды. 126 күнге дейін кешірімде ұсталғаннан кейін, қалған шенеуніктер 1997 жылдың 22 сәуірінде Перу қарулы күштерінің арнайы жасағы жүргізген шабуылда босатылды. Осы шабуыл барысында бір кешірімге алынған адам, екі арнайы жасақ сарбазы және барлық MRTA мүшелері қаза тапты. Бұл операция көптеген перуастықтар тарапынан үлкен жетістік деп бағаланды және әлемдік БАҚ-тың кең назарына ілікті. Президент Альберто Фухимори кешірімге алынғандардың өмірін сақтап қалғаны үшін бастапқыда көп мақтауға ие болды. Кейіннен көтерілісшілердің бірнешесі соттан тыс жазаланды деген хабарлар пайда болды. Жапон дипломаты Хидетака Огура көтерілісшілердің үшеуі азапталғанын мәлімдеді. Екі арнайы жасақ сарбазы Эдуардо «Тито» Круздың тірі күйінде және мойнында оқ жарақатымен ұсталғанын айтты. Осы мәліметтерге сүйене отырып, қаза тапқан жауынгерлердің туыстары әскери шенеуніктерге қарсы азаматтық сот процесін бастады. 2005 жылы Перу Бас прокуратурасы айыптауды бекітті және сот отырысын тағайындады. Көпшіліктің наразылығынан кейін барлық айыптаулар алынып тасталды, бірақ одан әрі тергеулер Америкааралық адам құқықтары сотына жіберілді. 2015 жылы сот Крузтың соттан тыс өлтірілгенін және Перу үкіметі халықаралық құқықты бұзғанын анықтады. Сонымен қатар, сот 25 жасар Виктор Песерос пен 17 жасар Херма Мелендесті адам құқықтарынан айырылған құрбандар деп атады.

1996–1997 hostage crisis in Lima, Peru

The Japanese embassy hostage crisis (lang es, 在ペルー日本大使公邸占拠事件) began on 17 December 1996 in Lima, Peru, when 14 terrorist members of the Túpac Amaru Revolutionary Movement (MRTA) took hostage hundreds of high level diplomats, government and military officials and business executives. They were attending a party at the official residence of the Japanese ambassador to Peru, ja, in celebration of Emperor Akihito's 63rd birthday. Although the crisis took place at the ambassadorial residence in San Isidro rather than at the embassy proper, it is often referred to as the "Japanese embassy" hostage crisis. Foreign female hostages were released during the first night and most foreigners left after five days of constant death threats. After being held hostage for 126 days, the remaining dignitaries were freed on 22 April 1997, in a raid by Peruvian Armed Forces commandos, during which one hostage, two commandos, and all the MRTA militants were killed. The operation was perceived by most Peruvians to be a great success, and it gained worldwide media attention. President Alberto Fujimori initially received much credit for saving the lives of the hostages. Reports later emerged alleging that a number of the insurgents were summarily executed after surrendering. Japanese diplomat Hidetaka Ogura testified that three of the rebels were tortured. Two of the commandos maintained that they saw Eduardo "Tito" Cruz alive and in custody before he was found with a bullet wound in his neck. These findings prompted civil suits against military officers by the relatives of dead militants. In 2005, the Attorney General's office in Peru allowed the charges and hearings were ordered. After public outcry, all charges were dropped, however, further investigations were referred to the Inter American Court of Human Rights. It ruled in 2015 that Cruz had been the victim of an extrajudicial killing and that the Peruvian government violated international law. The court also named 25 year old Victor Peceros and 17 year old Herma Meléndez as victims deprived of their human rights.

Қоршаудың басталуы

Жапон елшісінің резиденциясын күтпеген шабуылмен басып алу және қоршау, Тупак Амару революциялық қозғалысының (ТРА) 15 жылдық тарихындағы ең ірі операциясы болды. Бұл шабуыл Перуді, әсіресе MRTA-ны, дағдарыс кезеңінде әлемдік назарға іліктірді. Куәгерлер 17 желтоқсан күні сағат 20:20 шамасында партизандар елшінің резиденциясының бақша қабырғасында тесік жасағанын хабарлады. Жапон үкіметі Жапон елшісінің резиденциясын нығайтқан болатын. Ол 3,6 метрлік қабырғамен қоршалған, барлық терезелері торлармен жабылған, көптеген терезелерінде оқтан қорғалған шынылар және гранатаның соққысына төтеп бере алатын есіктер орнатылған; сондықтан оны іштен қорғау оңай болды. МРТА шабуыл туралы жаңалық Лима қор биржасының үш сағат ертерек жабылуына әкеп соқты, ал отандық акциялар құлдырады. Бір газеттің саяси бағанындамашысы: "Бұл кем дегенде төрт жылдық кері кету. Біз қайтадан терроризмге ұшыраған елге айналып отырмыз", - деді. Бұл жаңалық президент Фухиморидің беделі төмендеген кезде келді (оның бірінші президенттік мерзімінде террористік әрекеттер тоқтатылып, елде бейбітшілік орнатылғаны үшін бұрын жоғары бағаланған, 1996 жылғы 75% көрсеткіштен 40% дейін түсті).

Әскери шешім

Ақпан айында Перудың "La República" газеті АҚШ әскери күштерінің тікелей қатысуымен құпия үкіметтік "араласу жоспары" бар екенін жариялады. Бұл жоспарды Перу әскери барлау агенттігінің директоры, әскери-теңіз адмиралы Антонио Ибарсена жасап, Фухимориге ұсынған. 17 ақпанда "Нью-Йорк Таймс" газетінде: "Жоспарға сәйкес, шабуылға АҚШ-тың қатысуы маңызды, себебі командалық құрам Перу армиясының командалық мектебінен және Панамада орналасқан АҚШ Оңтүстік командалау орталығынан келуі тиіс" делінген. МРТА наурыз айында үкіметпен келіссөздерді тоқтатты, себебі олар тұрғын үйдің еденінің астынан қатты дауыстар естігенін хабарлады. Перу газеттері МРТА күдіктерін растап, полиция ғимараттың астынан туннель қазып жатқанын мәлімдеді. Полиция қазу жұмысының шуын жасыру үшін қатты музыка ойнатып, жақын маңдағы көшелерде танктарды жүргізіп өтті. "Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, Канада елшісі Энтони Винсент: "кейін қарап тұрғанда, кепілдік комиссиясының [оның мүшесі болған] Фухимориге шабуылға қажетті физикалық және саяси жағдайларды дайындау үшін уақыт беру мақсатында ғана құрылған деген пікірде болды", - деді. Ол екі тарап та келісімге жақын болған кезде Фухимори әскери шабуылға баруды жөн көргенін айтты.

Арнайы әскерлердің рейдін өткізу

1997 жылдың 22 сәуірінде, қоршау басталғаннан кейін төрт айдан астам өткен соң, 140 перулік коммандостан тұратын құпия, арнайы құрылған топ, «Шавин де Уатар» деп аталды (аты атақты жер асты жолдарымен танымал перулік археологиялық орынға сілтеме), резиденцияға қарсаңылық шабуыл жасады. Сол күні сағат 15:23:00-де «Шавин де Уатар» операциясы басталды. Бірінші қабаттағы үш бөлмеде үш жарылғыш құрылғы дерлік бір уақытта жарылды. Бірінші жарылыс футбол матчы өтіп жатқан бөлменің ортасына түсті, нәтижесінде тұтқынға алынғандардың үшеуі – ойынға қатысқан екі ер адам және жанынан қарап тұрған әйелдің бірі қаза тапты. Осы жарылыстан ашылған тесік пен қалған екі жарылыстан кейін 30 коммандос ғимаратқа еніп, MRTA мүшелерін қуды, оларды екінші қабатқа жетпей тоқтату мақсатында. Жарылыспен бірге тағы екі әрекет жасалды. Біріншісінде 20 коммандос екінші қабатқа апаратын басты баспалдақ орналасқан күту залындағы әріптестеріне қосылу үшін алдыңғы есікке тікелей шабуыл жасады. Олар кіргенде, есікті күзетіп тұрған екі әйел MRTA содырларын тапты. Есікке шабуыл жасаған коммандостардың алғашқы тобынан кейін, екінші топ салдақтарды алып келді, оларды ғимараттың артқы қабырғаларына тіреп қойды. Ұйымдастырылған шабуылдың соңғы бөлігінде, тағы бір коммандостар тобы екі туннельден шығып, резиденцияның артқы ауласына жетті. Олар жылдам салдақтарға көтерілді. Олардың міндеттері екінші қабаттағы тұтқындарды эвакуациялауға арналған гранатаға қарсы есікті жарыту және MRTA мүшелерін жоғарыдан өлтіру үшін төбеде екі тесік жасау болды. Нәтижесінде, барлық 14 MRTA партизаны, бір тұтқын (Жоғарғы сот мүшесі доктор Карлос Джусти Акунья, бұрыннан жүрек ауруымен ауырған) және екі сарбаз (полковник Хуан Валер Сандовал және капитан Рауль Хименес Чавес) қаза тапты. АҚШ Қорғаныс барлау агенттігінің (DIA) мәліметінше, MRTA мүшесі Роли Рохас тұтқындардың арасында резиденциядан қашып кетуге тырысқан кезде ұсталған. Коммандос оны тауып, үйдің артқы жағына алып барып, Рохастың басын жарып жіберген бір оқпен өлім жазасын орындады. DIA хабарламасында коммандостың Рохастың басына бір оқ атуды жоспарлағаны, бірақ қателік салдарынан денесін Серпаның денесінің астына жасыруға мәжбүр болғаны айтылған, ол да шабуылда қаза тапқан. Хабарламада тағы бір (әйел) MRTA мүшесі шабуылдан кейін өлім жазасына тартылғаны да көрсетілген.

On 22 April 1997, more than four months after the beginning of the siege, a team of 140 Peruvian commandos, assembled into a secret ad hoc unit given the name Chavín de Huantar (in reference to a Peruvian archaeological site famous for its underground passageways), mounted a dramatic raid on the residence. At 15:23:00 that afternoon, Operation Chavín de Huántar began. Three explosive charges exploded almost simultaneously in three different rooms on the first floor. The first explosion hit in the middle of the room where the soccer game was taking place, killing three of the hostage takers immediately – two of the men involved in the game, and one of the women watching from the sidelines. Through the hole created by that blast and the other two explosions, 30 commandos stormed into the building, chasing the surviving MRTA members in order to stop them before they could reach the second floor. Two other moves were made simultaneously with the explosions. In the first, 20 commandos launched a direct assault at the front door in order to join their comrades inside the waiting room, where the main staircase to the second floor was located. On their way in, they found the two other female MRTA militants guarding the front door. Behind the first wave of commandos storming the door came another group of soldiers carrying ladders, which they placed against the rear walls of the building. In the final prong of the coordinated attack, another group of commandos emerged from two tunnels that had reached the back yard of the residence. These soldiers quickly scaled the ladders that had been placed for them. Their tasks were to blow out a grenade proof door on the second floor, through which the hostages would be evacuated, and to make two openings in the roof so that they could kill the MRTA members upstairs before they had time to execute the hostages. At the end, all 14 MRTA guerrillas, one hostage (Dr. Carlos Giusti Acuña, member of the Supreme Court, who had pre existing heart health problems) and two soldiers (Colonel Juan Valer Sandoval and Captain Raúl Jiménez Chávez) died in the assault. According to the U. S. Defense Intelligence Agency (DIA), MRTA member Roli Rojas was discovered attempting to walk out of the residence mixed with the hostages. A commando spotted him, took him to the back of the house, and executed him with a burst that blew off Rojas' head. The DIA cable says that the commando's intent had been to shoot just a single round into Rojas' head, and due to the mistake the commando had to partially hide Rojas' body under that of Cerpa, who had also died in the raid. The cable also says that another (female) MRTA member was executed after the raid.

Фудзиморидің рөлі

Қорғаныс барлау агенттігінің есебіне сәйкес, Фудзимори рейдке қатысқан коммандостарға "MRTA-ны тірі ұстауға" жеке өзі бұйрық берді. Командос әскерлері елшіліктің төбесінде желбіретіп тұрған МРТА туынан құлағанда, Фудзимори бұрынғы тұтқындардың кейбірімен бірге Перудің ұлттық әнұранын шырқады. Перу телеарнасы Фудзиморидің өлі партизандардың арасында қадам басқандығын көрсетті; кейбір денелер қиратылған. Фудзимори резиденцияның бас баспалдағысында Серпа мен Рохастың денелерінің қасынан өтіп бара жатқанда суретке түсірілді, ал Рохастың қираған басы суретте байқалады. Көп ұзамай президент Фудзимори Лима арқылы босатылған тұтқындарды алып бара жатқан автобуста келе жатқанын көрді. Әскери жеңісті саяси жеңіске айналдырып, қарулы бүлікші топтарға қарсы қатал ұстанымын нығайтуға қолданды. Оның танымалдылығы тез арада екі есеге көтеріліп, 70 пайызға жуық болды, және ол ұлттық батыры деп танылды. "Сізге сол кездегі климатпен өмір сүру керек еді. Операция өте сәтті өтті, қарсылық жоқ. Перуліктерге бұл өте ұнады", - дейді тарихшы Луис Йохамовиц, Фудзиморидің өмірбаянын жазған. Кейінгі күндері атақты ақын Антонио Циснерос рейд туралы ой жүгіртіп, перуандықтарға "біршама қадір-қасиет" сыйлады деп айтты. Ешкім мұндай тиімділік пен жылдамдықты күтпеген. Әскери тұрғыдан алғанда бұл үшінші емес, бірінші әлемнің жұмысы еді".

МРТА-ның мәйіттері ұсталды

Операция аяқталғаннан кейін партизандардың денелерін әскери прокурорлар алып кетті; Бас прокуратура өкілдеріне кіруге рұқсат берілмеді. Заң бойынша сот-медицина институтына мәйіттерді саралау үшін жеткізілмеді. Керісінше, денелер полиция ауруханасының моргына жеткізілді. Дәл сол жерде саралау жұмыстары жүргізілді. Саралау есебі 2001 жылға дейін құпия сақталды. Қаза тапқандардың туыстары денелерді анықтау және саралау рәсіміне қатысуға рұқсат алған жоқ. Мәйіттер Лима қаласының әртүрлі жерлеріндегі зираттарда жасырын жерленді. Бір партизанның анасы Элигия Родригес Бустаманте және APRODEH директорының орынбасары Бас прокуратурадан құтқару операциясы кезінде қаза тапқандарды анықтау үшін қажетті шаралар қабылдауды сұрады, бірақ Бас прокуратура МРТА мүшелерінің кім екенін анықтау құқығын әскери сот жүйесіне берді. Бұл туралы IX Consejo Presidencial Andino ресми мәлімдеме жасады. Дегенмен, кейбір ерекшеліктер болды:

25 сәуірде Чилидің Сантьяго қаласындағы Перу елшілігі алдында наразылық акциялары өтті. Полиция наразылық білдірушілерге көзден жас шығаратын газ таратты және оларды елшілік ғимаратының сыртында жерге жығып тастады. Кейбір наразылық білдірушілер тележурналистерге: «Біз осындай қатыгездік әрекеттерін толығымен жоққа шығарамыз, мұндай оқиғалар енді қайталанбауы керек», – деді. Сол күні Чили Сыртқы істер министрлігі: «Чили үкіметі осы дағдарыстың нәтижесіне қанағаттануын білдіреді. Біз бірнеше адамның қазасына өкінеміз, бірақ басқа мүмкіндік болмағанын мойындауымыз керек» деді. 23 сәуірде Мексика қаласында Перу елшілігі алдына наразылық білдіру үшін көптеген адам жиналды. Наразылық білдірушілер ғимаратқа қызыл бояу мен помидор лақтырып, «Фухимори – кісі өлтіруші» және «Латын Америкасы аза тұрып жатыр» деп ұран салды. 28 сәуірде The New York Times газетінде жарияланған мақалада үкіметтің әскерилерге тәуелділігі туралы айтылып, Фухимори, Монтесинос және қарулы күштердің басшысы генерал Николас Эрмоза Риос «Перудің биліктегі үштігі» деп сипатталды.

MRTA көрінісі

24 сәуірде шыққан неміс газеті Junge Welt-ке берген сұхбатында MRTA өкілі Норма Веласко рейдке дейін болған жағдайларды бағалап, "MRTA тобының мақсаты елшіліктегі тұтқындарды өлтіру емес, ал Перу түрмелерінде ұсталған 450 MRTA мүшесін босату туралы талабын орындау еді" деді. "Фудзимори бейбіт шешім қаламайтынына біздің күмәніміз болған жоқ", - деп қосты Веласко, сондай-ақ "біз халықаралық қоғамдық пікірдің көптеген елдерде Перу үкіметіне қысым көрсетіп, оларды мәмілеге келуге мәжбүрлейтініне үміт еттік" деді. Елдің экономикалық жағдайына сіңіп отырып, ол: "Халықтың үлкен бөлігі әлі де кедейлік, аштық және лайықты медициналық көмек алмаудан зардап шегуде, және бұл мәселелер күшейіп барады. Елшінің резиденциясындағы дағдарыс Фудзиморидің тек әскери күшқанаға сүйенетінін көрсетті" деді.

Қалдықтар

Тұтқындардың саны бастапқыда жүздегенге жеткен, бірақ соңында 72 адамға дейін азайды. Олардың ішінде:

Соттың алғашқы іс жүргізуі

2001 жылдың 2 қаңтарында Перудегі адам құқықтары жөніндегі APRODEH ұйымы MRTA отбасы мүшелерінің атынан Альберто Фухимориге, Владимиро Монтесиносқа, Николас Де Бари Гермоза Риосқа, Хулио Салазар Монроға және Эдуардо Николас Круз Санчес пен тағы екі MRTA белсендісін қасақана өлтірген қылмысқа кінәлі деп танылғандарға қарсы қылмыстық шағым берді. Аймақтық прокурор Ричард Сааведраға шағым бойынша алдын ала тергеуді жүргізу тапсырылды. Ұлттық полицияның кіріспе қызметкерлері Рауль Роблес Рейносо және Маршал Теодорико Торрес Артеага Хидетака Огураның куәлігін растап, тергеушілерге Эдуардо Круз Санчесті тірі ұстағанын, ол тұтқындардың арасында жасырынып қашып кетуге тырысқанда ұсталғанын мәлімдеді. Наурыз айындағы сұхбатында Ад-Хок прокурорының орынбасары Рональд Гамара Эррера CPN радиосына Фухимориге қастандық жасады деген айып тағылуы керектігін айтты: "Бізде МРТА көтерілісшілерінің өлімінен кейін жасалған мәйіттерді қарау туралы ақпарат бар, бұл соттан тыс өлтірулер туралы айыптауларды растауы мүмкін". Оның сөзіне göre, ресми емес мәйіттерді қарау, БҰҰ, АҚШ Мемлекеттік департаменті және құқық қорғау ұйымдарының есептері көтерілісшілердің басына оқ атып өлтірілгенін көрсетеді. Мемлекеттік прокурорлар көтерілісшілердің мәйітін эксгумациялауға бұйрық берді.

Әскери және сот жүйесі

2002 жылдың 7 маусымында әскер ұйымдастырған ұлттық туға адалдықты еске алу салтанатында, сот органдары соттан тыс өлім-жазаларға қатысы бар деп тергеп жатқандарының ішінде командос жасақтары марапатталды. 29 шілдеде Чавин-де-Уантар командасы Тәуелсіздік күнінің әскери шеруін басқаруға таңдалды. Бұл, әскери соттың соттан тыс өлім-жазаларды тергеу құзыретына ие болуын қамтамасыз ету үшін, әскери сот қозғаған құзырет мәселесін шешуге тиіс Жоғарғы Сот судьяларына күшті қысым көрсету мақсатымен жасалды. 2002 жылдың 16 тамызында Жоғарғы Сот әскери соттың құзыреттілігіне қатысты дауды қарап, тараптардың ауызша дәлелдерін тыңдады. Әскери сот жүргізіп жатқан параллель тергеуді басқаратын әскери прокурор, айыптауды қойып, дәлелдеуі тиіс болған, әскерилердің талабын қолдады. Алайда, ол өз сөзінде командостарды қорғап, "батырларды жауыз сияқты қарауға болмайды" деді. Содан кейін Жоғарғы Сот әскери сот жүйесінің 19 офицерге қатысты құзыретті иеленгенін шешті, осылайша әскери трибуналға құзырет беруден бас тартты. Ол оқиғалардың сол кезде төтенше жағдай режимі қолданылып жүрген ауданда болғанын және жоғарыдан берілген бұйрық бойынша жүргізілген әскери операцияның бір бөлігі болғанын мәлімдеді. Сондай-ақ, 19 офицердің жасаған қылмыстары әскери соттардың құзыретінде екенін айтты. Азаматтық қылмыстық соттар, коммандостардан басқа, азаматтық заңдарды бұзғандарға қатысты құзыретті сақтап қалу керек деп шешті.

Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия

2003 жылдың 3 ақпанында APRODEH, MRTA отбасы мүшелерінің атынан, Америкааралық адам құқықтары жөніндегі комиссияға Перу мемлекетіне қарсы шағымдама жолдады. Шағымдамада Перудың Америкалық адам құқықтары конвенциясында танылған белгілі бір құқықтарды MRTA мүшелері Эдуардо Николас Крус Санчес, Давид Песерос Педраса және Херма Лус Мелендес Куэваға қатысты бұзылғаны айтылды, олардың ұсталғаны және кейіннен олардың дереу өлім жазасына кесілгені туралы мәлімдеме жасалды. Комиссия шағымдаманы қарауға қабілетті деп шешті.

Монтесинос, Гермоза және Хуаманның соты

2007 жылы Перудің қауіпсіздік қызметінің бұрынғы басшысы Владимиро Монтесинос, қарулы күштердің бұрынғы бастығы Николас де Бари Гермоза [es] және зейнеткер полковник Роберто Хуаман МРТА-ның кешірілгендерін соттан тыс өлтіруге бұйрық берген деген айыппен сотқа тартылды. Егер Монтесинос пен екі бұрынғы әскери шенеунік кінәлі деп табылса, оларға 20 жылға дейін түрме жазасы берілуі мүмкін еді. Монтесинос, Гермоза және Хуаман 2012 жылы осы айыптардан ақталды, себебі сот айыпталушыларды өлтірумен байланыстыратын басшылық тізбек дәлелденбегенін анықтады.

Хронологиясы

1996 жылдың 17 желтоқсаны: МРТА мүшелері Перудегі Жапон елшісінің резиденциясын 600-ден астам кепілмен басып алды. Біраз уақыттан соң олар кепілдердің шамамен жартысын босатып жіберді. 20 желтоқсан (3-күн): Тағы 38 кепіл босатылды. 21 желтоқсан (4-күн): Фудзимори келіссөздер болмайтынын жариялады. 22 желтоқсан (5-күн): 255 кепіл босатылды. 26 желтоқсан (9-күн): Резиденцияда жарылыс естілді. Полиция жануардың минаға тиіп, жарылғанын мәлімдеді. 28 желтоқсан (11-күн): 20 кепіл босатылды. 31 желтоқсан (14-күн): Журналистер тобына үйге кіруге рұқсат берілді. 21 қаңтар (35-күн): Полиция мен МРТА мүшелері өзара атысты. 2 наурыз (75-күн): МРТА мүшелері Куба мен Доминикан Республикасынан пана табудан бас тартты. 22 сәуір (126-күн): Перудің арнайы күштері резиденцияға шабуыл жасады. Нәтижесінде бір кепіл, екі арнайы жасақ шегі және МРТА-ның барлық 14 мүшесі қаза тапты.

Әдеби шығармалары

Перулік драматург Гастон Эррера Кагигао 2010 жылы режиссер Бруно Ортиз Леонмен бірлесіп, оқиғаларға негізделген "Rehenes" атты фильмнің сценарийін жазды (YouTube-та испан тіліндегі төрт минуттық трейлерді қараңыз). Энн Патчеттің "Бел Канто" романы осы дағдарыс оқиғаларының негізінде жазылған. Ол сол атаумен опера және фильмге бейімделді. Дэвид Дж. Голдфилдтың "Елшінің сөзі: Перудегі 1996–97 жылдардағы кешірім оқиғасы". Бұл кітап кешірім оқиғасын баяндайды, онда Канада елшісі Энтони Винсенттің рөліне ерекше назар аударылады – ол бастапқыда кешірімге алынған, бірақ MRTA және үкімет арасында делдалдық жасау үшін босатылды. Жапон музыканты Миюки Накадзиманың 1998 жылы шыққан "Be My Child Please" альбомындағы "4.2.3" әнінде осы оқиғаға қатысты ойы айтылған.