Кіріспе
Speed the Plow) – 1988 жылы Дэвид Мамет жазған, американдық кино индустриясын сатирикалық тұрғыдан талдайтын пьеса. "The Producer's Perspective" еңбегінде айтылғандай, "Бұл тақырып Маметтің кейінірек түсірген 'Wag the Dog' (1997) және 'State and Main' (2000) фильмдерінде де көтеріледі". "The Producer's Perspective" журналында келтірілгендей, "Newsweek" журналының Джек Кролл "Speed the Plow" пьесасын "ұлтымыздың моральдық құрылысындағы дерттің тілін меңгерген ең көрнекті шебері жазған тағы бір поэмалық туынды" деп сипаттаған.
Speed the Plow is a 1988 play by David Mamet that is a satirical dissection of the American movie business. As stated in The Producer's Perspective, "this is a theme Mamet would revisit in his later films Wag the Dog (1997) and State and Main (2000)". As quoted in The Producer's Perspective, Jack Kroll of Newsweek described Speed the Plow as "another tone poem by our nation's foremost master of the language of moral epilepsy."
Бірінші акт
Пьеса Голливуд продюсері Бобби Гулдтың кеңсесінде басталады. Гулдтың көп жылдан бері серіктесі Чарли Фокс маңызды жаңалықпен келді: киножұлдыз Даг Браун бұрын Фокс жіберген фильмді түсіруге қызығушылық танытты. Гулд Фоксқа, фильмге түсіруге қатысты ойланбайтын, тек "ілігіп тұру үшін оқуға" берілген кітап туралы айтады. Гулдтың хатшысы Карен кофе әкеледі, екеуі онымен кино бизнесі туралы сөйлеседі. Карен кеткен соң Фокс Гулдты Каренды сүйікті етуге тырысып жатқаны үшін қысымға алады. Ол Каренды "жеңіл мінезді" демейді, сондай-ақ Голливудтың биік сатыларына қадам басқан үшін жатаққа тырысатын қыз деп те ойламайды, сондықтан Гулдқа оны ұсыну қиын болады. Гулд мұны істей аламын дейді, және екеуі осыған бес жүз долларға тікелей тікелей шарта жасасады. Фокс кетіп барады, жақын арада Гулдпен түскі асқа келеді. Карен түскі асқа орын брондау үшін қайта келеді. Гулд оған "ілігіп тұру үшін оқыған" кітабы туралы айтады. Ол Каренге кітапты оқып, сол түні үйіне оның пікірін жеткізу арқылы процеске қатысуға мүмкіндік береді.
ІІ акт
Сол түні Гулдтың пәтерінде Карен кітап туралы керемет баяндама жасап, оның фильмге бейімделуі үшін жұмыс істегісі келетінін айтады. Гулд кітап жақсы болғанымен, ол сәтті Голливуд фильміне айнала қоймайды дейді. Карен оны шығармашылық тәуекелге барудың орнына, Голливудтың қалыпты формуласын қайталауы үшін сөкседі. Карен Гулд оны өз үйіне шақырған себебінің оны ұйықтауға шақыру екенін біледі және оны төсекке шақырып, Дуг Браунның фильмінен гөрі осы кітапты ұсынуға көндіруге тырысады.
ІІІ акт
Келесі күні таңертең Фокс Гулдтың кеңсесіне оралып, Росспен болатын кездесуге қызығады. Гулд Фоксқа күтпеген жаңалықты жеткізеді: кітапты ол өзі, Фокссыз ұсынады. Гулд "туралысын істеуге шақырылғанын" айтады. Карен кіріп, ақырында өткен түні Гулдпен жақын болғанын мойындайды. Гулд пен Карен бірігіп тұрып, команда болып қалады, бірақ Фокс оны кітап негізінде түсірілетін фильмге рұқсат бермеген болса, Гулдпен ұйықтамайтынын мойындағанша қысым көрсетеді. Осылайша Кареннің жол талғамайтын мақсаты ашыққа шығып, Гулд бәсекеде жеңіске жетеді. Фокс оны студия аумағынан қууып шығарып, Дуг Брауннің фильмін ұсынуға дайындалады.
Бродвей
Speed the Plow 1988 жылы 3 мамырда ашылып, 279 қойылымнан кейін 1988 жылы 31 желтоқсанда жабылған Линкольн орталығы театрының қойылымында Рояль театрында Бродвейде тұңғыш рет көрсетілді. Орындаушылар құрамында Джо Мантенья (Гулд), Рон Сильвер (Фокс) және Мадонна (Карен) болды. Пьеса "Тони" сыйлығына "Үздік пьеса" және "Пьесаны ең жақсы қоюшы" (Грегори Мошер) номинацияларына ие болды. Сильвер "Үздік актер (пьеса)" номинациясында "Тони" сыйлығын жеңіп алды. Атлантик театры компаниясының көркемдік директоры Нил Пептің режиссерлігімен "Speed the Plow" пьесасының алғашқы Бродвейдегі қайта қойылымы 2008 жылдың 3 қазанында Этель Бэрримор театрында алдын ала көрсетіле бастады, ал 23 қазанда ресми ашылды. Бұл қойылым шектеулі уақытқа ғана арналды және 2009 жылдың 22 ақпанында аяқталды. Орындаушылар құрамында Боби Гулд рөлін Джереми Пивен, Чарли Фокс рөлін Рауль Эспарза және Карен рөлін Элизабет Мосс сомдады. Алайда, Пивен 17 желтоқсанда денсаулық мәселелеріне байланысты қойылымнан шықты. Бобби рөлін Норберт Лео Бутц (23 желтоқсаннан 11 қаңтар 2009 жылға дейін) және Уильям Х. Мэйси (13 қаңтардан 22 ақпан 2009 жылға дейін) ойнады. Рауль Эспарза 2009 жылғы "Тони" сыйлығына "Пьесадағы жетекші рөлдегі үздік актер" номинациясы бойынша ұсынылды. Көркемдік пікірлер жағымды болды.
Өңірлік
Ол елдің әр аймағындағы театрлар мен мектептерде сансыз рет қойылған. 1987 жылы пьеса Уильям Петерсонның басты рөлде ойнауымен "Remains" театрында, ал 2007 жылдың ақпан және наурыз айларында Лос-Анджелестегі "Geffen Playhouse" театрында көрсетілді. "Geffen" театрының көркемдік директоры Рэндалл Арнидің режиссерлігімен қойылған бұл спектакльде Алисия Сильверстоун Карен, Грег Германн Чарли Фокс және Джон Тенни Бобби Гулд рөлін сомдады.
Лондон
1989 жылы Грегори Мошердің режиссерлігімен Колин Стинтон, Альфред Молина және Ребекка Пиджен қатысқан Ұлттық театрда қойылды. 2000 жылы пьеса Mark Strong, Kimberly Williams және драматург Патрик Марбердің сахнадағы тұңғыш өнерімен New Ambassadors театрында сахналанды, кейін Натаниел Паркер (Бобби Гулд), Нил Морриси (Фокс) және Джина Беллман (Карен) актерлерінен жаңа құраммен және Руперт Гулдтың режиссерлігімен Йорк герцогі театрына көшірілді. 2008 жылы ол Олд Вик театрында қайта жаңғыртылды, онда көркемдік жетекші Кевин Спейси Фокс рөлінде, Джефф Голдблум Гулд рөлінде, ал Лора Мишель Келли Карен рөлінде ойнады. 2014 жылдың қыркүйегінде Вест-Эндтегі Плейхаус театрында қойылды, режиссерлігін Линдси Познер жүзеге асырды, онда Найджел Линдси Фокс рөлінде, Ричард Шифф Гулд рөлінде, ал Линдси Лохан Карен рөлінде ойнады. Көрермендер тарапынан әртүрлі пікірлер тудырды.
Сидней
2016 жылы Сидней театр компаниясы Рослин Паккер театрында қойылым қойды. Оны Эндрю Аптон режиссерлік етті, ал Деймон Херриман Бобби, Лэши Хулм Чарли және Роза Берн Карен рөлінде ойнады. Қойылым 2016 жылдың 8 қарашасынан 17 желтоқсанына дейін жалғасты.
Гонконг
2017 жылы қойылым Гонконг өнер академиясының Лирикалық театрында «Дионис Қазіргі заманғы театры» ұжымымен қойылды. Оны Оливия Ян режиссерледі, ал актерлік құрамында Энтони Вонг (Бобби Гулд), Ян Лэмб (Фокс) және Роза Мария Веласко (Карен) ойнады, продюсері – Джойс Ченг. Бұл пьесаның қытай тіліне аударылып, кантон диалектісінде сахналануы алғаш рет болып отыр.
Норвегия
2002 жылы "Speed The Plow" спектаклі Норвегияның жетекші мемлекеттік қаржыландырылатын театры Det Norske Teatret-те қойылды, ол нюнорск тілінде болды. Оны Одд Кристиан Хаген режиссерледі, ал актер құрамында Рейдар Соренсен (Бобби Гулд), Нина Воксхольт (Фокс) және Ингрид Йоргенсен (Карен) болды. Бұл пьесаның осы тілге алғаш рет аударылған нұсқасы еді. Маметтің бауыры премьераға қатысып, актерлер мен шығармашылық топқа бауырының сәлемін жеткізді. Музыка авторы және тікелей орындаушысы – Оле Кристиан Веттен.
Қабылдау
Оригиналдық пьеса (1988) көбінесе жағымды пікірлерге ие болды, ал Мадоннаның актерлік шеберлігіне қатысты пікірлер аралас еді. Мадоннаның театр сахнасындағы тұңғыш дебютіне қатысты Entertainment Weekly журналынан Рон Гивенс оны "өте құрметті Бродвей дебюті" деп бағаласа, The New York Times газетінен Фрэнк Рич оның "ақылды, ұқыпты тәртіптелген комедиялық актерлік өнерін" жоғары бағалады. Ал UPI сыншысы жағымсыз пікірде "Ол қатаң, сахнада болудан қорқып тұрғандай" деп сипаттады.
Әсері
Пьесаның тұсаукесері БАҚ-тың қызығушылығын тудырды, ал академиялық журнал «Modern Drama» оны маңызды американдық драматургтің түзу пьесасы үшін, әсіресе Мадоннаның рөліне байланысты, «сирек кездесетін құбылыс» деп сипаттады. Әр кеш сайын қойылымнан кейін Мадоннаның жанкүйерлері сахна артындағы театрдың есіктерін қоршап алатын, бұл өндірісті «жаңа деңгейге» көтерді. Уиншип: «Бұл қойылымның көрінісі арзан, бұл Линкольн орталығы театрларының көптеген қойылымдарына сай келмейді» деді. Мадоннаның қатысуы билет сатуға көмектескенін хабарлады; пьеса алты ай бойы рекордтық көлемде билет сатты, билет түсімі 1 миллион доллардан асты. Рон Сильвер Мадоннаның пьесадағы қатысуына байланысты туған шуға риза екенін айтты. Егер Мадоннаның аты болмағанда, билет сату Бродвей театрына көшуге жеткіліксіз болар еді, және ол мүмкін ешқашан «Тони» сыйлығын алмаған болар еді. «New York Times» газетінің театр сыншысы Мел Гассоу Артур Копиттің 1989 жылғы «Балықтың сүйегі» пьесасын сынға алып, оны «Копит мырзаның Дэвид Маметтің «Жылдамдықпен арғымаққа» жауабы ретінде қарастыруға болады. Шындығында, екі пьесада екіден астам дефис бар. Копит мырза кинорежиссер жұмыс табу үшін өзін қаншалықты төмендетуге дайын екенін сұрайды». Маметтің «Көпір» әңгімесі, пьесадағы сол аттас романның негізі, 1985 жылы «Granta» әдеби журналында жарияланды. Дэвид Айвстің «Speed the Play» атты бір актілі пьесасы 1992 жылы Чикаго, Иллинойс штатындағы «Strawdog Theatre Company» компаниясымен қойылды, ол «Жылдамдықпен арғымаққа» пародиясын білдіреді.