Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1945 жылдың тамызынан бері қоғамдық ортаға енгеннен бастап, ядролық қарулар және олардың салдары халық мәдениетінде жиі кездесетін тақырыпқа айналды, тіпті салқын соғыс жылдары көбінесе "атомдық дәуір" деп аталады.
none
Since their public debut in August 1945, nuclear weapons and their potential effects have been a recurring motif in popular culture, to the extent that the decades of the Cold War are often referred to as the "atomic age".
Ядролық қарудың суреттері
Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларының тасталғандығы "атом дәуірін" бастады, ал Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жарияланған бомбаланған қалалардың көңіл көншітпейтін суреттері жаңа қарудың күші мен құлпытас символына айналды (бірінші суреттер қашықтықтан түсірілгенін және адам денелерін көрсетпегенін атап өткен жөн – мұндай суреттер кейінірек ғана жарияланды). Ядролық жарылыстың алғашқы суреттері – Тринити сынағынан алынған жарылыс – от шартына бағытталған; ал кейінгі суреттерде көбінесе одан кейін пайда болған саңырауқұлақ бұлтына назар аударылды. 1940 жылдардың соңында АҚШ 1950 жылдарға дейін жалғасқан ядролық сынақтарды жүйелі түрде жүргізу бағдарламасын бастады (Совет Одағы да осылай істеді), саңырауқұлақ бұлты қарудың символы ретінде пайдаланды. Ядролық қарудың өзінің суреттері (нақты корпус) 1960 жылға дейін жарияланбады, тіпті олар Жапонияға тасталған "Fat Man" және "Little Boy" қаруларының макеттері ғана еді – жақында жасалған, күштірек қарулар емес. Термоядролық қарудың жұмыс істеу принципінің схемалары кем дегенде 1969 жылдан бері кем дегенде екі энциклопедиялық мақалада қол жетімді болды, ал инерттік шектеудегі термоядролық синтез туралы ашық әдебиеттер термоядролық қарудың "екінші" және "аралық" сатыларының қалай жұмыс істейтінін байыпты көрсетеді. Алайда, ядролық қаруды жасаудың құпиясы барлық ірі державалар мен бірнеше кіші мемлекеттер бұл құпияны тәуелсіз түрде әзірлегеннен немесе ұрлағаннан кейін ұзақ уақыт бойы ең қатты сақталған құпия болып келді. АҚШ Энергетика министрлігінің "1946 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі шектеулі деректерді жіктеу туралы шешімдері" құжатын оқып, АҚШ-тың ядролық қару технологиясындағы шетелдік прогреске қатысты білімін анықтауға болады (бірақ 1970 жылдардың соңында ядролық қарудың таралуына қатысты алаңдаушылық күшейгеннен кейін кейбір ядролық қару дизайны туралы деректер қайта жіктелді). Алайда екі даулы жарияланым бұл үнсіздікті бұзып, АҚШ пен одақтас ядролық қару қауымдастығының көптеген өкілдерін алаңдатты. Бұрынғы ядролық қару дизайнері Теодор Тейлор журналист Джон Макфиге террористердің ешқандай құпия ақпаратты пайдаланбай, жұмыс істейтін ядролық қаруды қалай жасауға болатынын түсіндірді, ол бұл ақпаратты 1974 жылы ең көп сатылған "Байлау энергиясының қисығы" кітабында жариялады. 1979 жылы АҚШ Энергетика министрлігі Говард Морландтың "Прогрессив" журналында термоядролық және ядролық қарулардың дизайны туралы ақпаратты егжей-тегжейлі баяндаған мақаласын жариялауын тоқтату үшін сотқа жүгінді. Морланд ядролық қару компоненттерін өндірумен айналысатын бірнеше DoE мердігер зауыттарының лауазымды тұлғаларымен сөйлесіп, ақпаратты жинады. Морландтың куәлігімен ядролық қару дизайнері Рей Киддер өз мақаласында қайталанған ақпараттың бірнеше ашық әдебиет көздерін анықтады. Морланд пен "Прогрессив" сотты жеңіп алды, ал Морланд мақала, сот және техникалық қосымша туралы журналистік зерттеулерін сипаттайтын кітап жариялады. Ол өзінің "Жарылған құпия" кітабында термоядролық қаруды жобалау туралы түпнұсқа мақаласындағы қателіктерді "түзетті". Морландтың кітабындағы тұжырымдамалар термоядролық қарудың ішкі жұмысын сипаттаған басқа да танымал аудиторияларда кеңінен танылған. 1950 жылдары көптеген елдер ядролық соғыс жағдайында халыққа көмек көрсету үшін үлкен азаматтық қорғаныс бағдарламаларын жасады. Бұл әдетте АҚШ-тың "Батқа мен қақпақ" фильмі сияқты танымал БАҚ арқылы танымал болған, жауын-шашыннан қорғалатын баспаналарға эвакуациялау жаттығуларын қамтиды. Бұл жаттығулар, қорқынышты бос көшелер мен ядролық бомбадан мектеп партасының астында жасырудың суреттері кейінірек мұндай қарулар тудырған қайтпас және жалпы тағдырдың символына айналды. Кейбір американдықтар ауланың артқы жағында жарылыс қоршауларын салды, олар тікелей соққыдан аз қорғаныш береді, бірақ бірнеше күн немесе апта бойы желдің соққан жауын-шашыннан сақтайды (Швейцария, ядролық қаруды ешқашан сатып алмаса да, Пәкістаннан немесе Солтүстік Кореядан бұрын оны жасауға технологиялық жағынан жетілгенімен, өз халқының көпшілігін ядролық соғыстан қорғайтын ядролық жарылыс қоршауларын салды). 1950 жылдары сутекті бомбалар жасалып, әсіресе 1954 жылы АҚШ-тың кеңінен жарияланған Castle Bravo сынақ апатынан кейін ядролық жауын-шашын кең аумаққа таралып, кем дегенде бір жапон балықшысының өліміне әкелді. "Шектелген" немесе "өмір сүруге болатын" ядролық соғыс идеясы одан әрі кеңінен тарады, ядролық соғыс барлық өркениеттің мүмкін болатын дереу аяқталуы деген қабылдаумен алмастырылды: шындығында, ядролық державалардың ресми стратегиясы Өзара кепілді жойылды деп аталды. Ядролық қару апокалипсиспен синоним болды, және бұл символ баспасөз бостандығына ие ұлттардың мәдениетінде жаңғырық тауып, кеңінен таралды. Бірнеше танымал романдар – мысалы, "Ах, Вавилон" және "Жағада" – ядролық соғыстың салдарынан кейінгі оқиғаларды бейнеледі. Бірнеше ғылыми-фантастикалық романдар, мысалы "Лейбовицке қанаты", ұзақ мерзімді салдарларын зерттеді. Стэнли Кубриктің "Доктор Стрэнджлав или: Как я перестал бояться и полюбил бомбу" фильмі ядролық соғысты бастауға болатын оқиғалар мен ойлауды сатиралық түрде бейнеледі. Ядролық қару сонымен қатар бейбітшілік ұйымдарының басты нысаналарының бірі болып табылады. CND (Ядролық қаруды жою кампаниясы) "Бомбаға" қарсы күрескен негізгі ұйымдардың бірі болды. Оның символы, "N" (ядролық) және "D" (демилитаризация) сөздерінің семафорлық белгілерінің комбинациясы, бейбітшілік иконасы ретінде қазіргі заманғы мәдениетке енді. Үндістандық фильмдердің шектеулі саны ядролық қарулар мен технологияны бейнелейді, және олар көбінесе ядролық қаруларды, әсіресе мемлекеттік емес актілерде, жағымсыз жарықтан көрсетеді. Хоми Вадияның 1947 жылғы "Атом бомбасы" фильмі, ядролық технологияға қатысты алғашқы үнді фильмдерінің бірі, ядролық қару сынағының әсерінен күшейген физикалық күшке ие адам туралы. Үнді фильмдері мемлекеттік емес актілер мен ядролық қаруларды қамтиды, оларға Дипак Бахридің 1977 жылғы "Агент Винод" және Срирам Рагхаванның 2012 жылғы осы аттас фильмі, Раджашекхардың 1986 жылғы "Викрам" фильмі, Шекар Капурдың 1987 жылғы "Мырза Индия" фильмі, Мехул Кумардың 1993 жылғы "Тиранга" фильмі, Анил Шарманың 2003 жылғы "Батыр: Шпионның махаббатының тарихы" фильмі, Кунал Кохлидің 2006 жылғы "Фаана" фильмі және Али Аббас Зафардың 2017 жылғы "Тигра Зинда Хай" фильмі кіреді. Үнді фильмдері ядролық қаруды қамтиды, оларға Парто Сен Гуптаның 2004 жылғы "Хава Аней Дей" фильмі, Үндістан мен Пәкістан арасындағы болашақ ядролық соғыс туралы және Абхишек Шарманың 2018 жылғы "Парману: Покхранның тарихы" фильмі – Үндістандағы ядролық тарихқа қатысты алғашқы фильм кіреді. "Sacred Games" үнділік Netflix сериалы, осы аттас романға негізделген, Мумбайда жарылғысы келетін апокалиптикалық культтың ядролық бомбаны алуын қамтиды.
The atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki ushered in the "atomic age", and the bleak pictures of the bombed out cities released shortly after the end of World War II became symbols of the power and destruction of the new weapons (it is worth noting that the first pictures released were only from distances, and did not contain any human bodies—such pictures would only be released in later years). The first pictures released of a nuclear explosion—the blast from the Trinity test—focused on the fireball itself; later pictures would focus primarily on the mushroom cloud that followed. After the United States began a regular program of nuclear testing in the late 1940s, continuing through the 1950s (and matched by the Soviet Union), the mushroom cloud has served as a symbol of the weapons themselves. Pictures of nuclear weapons themselves (the actual casings) were not made public until 1960, and even those were only mock ups of the "Fat Man" and "Little Boy" weapons dropped on Japan—not the more powerful weapons developed more recently. Diagrams of the general principles of operation of thermonuclear weapons have been available in very general terms since at least 1969 in at least two encyclopedia articles, and open literature research into inertial confinement fusion has been at least richly suggestive of how the "secondary" and "inter" stages of thermonuclear weapons work. In general, however, the design of nuclear weapons has been the most closely guarded secret until long after the secrets had been independently developed—or stolen—by all the major powers and a number of lesser ones. It is generally possible to trace US knowledge of foreign progress in nuclear weapons technology by reading the US Department of Energy document "Restricted Data Declassification Decisions—1946 to the Present" (although some nuclear weapons design data have been reclassified since concern about proliferation of nuclear weapons to "nth countries" increased in the late 1970s). However, two controversial publications breached this silence in ways that made many in the US and allied nuclear weapons community very anxious. Former nuclear weapons designer Theodore Taylor described how terrorists could, without using any classified information at all, design a working fission nuclear weapon to journalist John McPhee, who published this information in the best selling book The Curve of Binding Energy in 1974. In 1979 the US Department of Energy sued to suppress the publication of an article by Howard Morland in The Progressive magazine detailing design information on thermonuclear and fission nuclear weapons he was able to glean in conversations with officials at several DoE contractor plants active in manufacture of nuclear weapons components. Ray Kidder, a nuclear weapon designer testifying for Morland, identified several open literature sources for the information Morland repeated in his article, Morland and The Progressive won the case, and Morland published a book on his journalistic research for the article, the trial, and a technical appendix in which he "corrected" what he felt were false assumptions in his original article about the design of thermonuclear weapons in his book, The Secret That Exploded. The concepts in Morland's book are widely acknowledged in other popular audience descriptions of the inner workings of thermonuclear weapons. During the 1950s, many countries developed large civil defense programs designed to aid the populace in the event of nuclear warfare. These generally included drills for evacuation to fallout shelters, popularized through popular media such as the US film Duck and Cover. These drills, with their images of eerily empty streets and the activity of hiding from a nuclear bomb under a schoolroom desk, would later become symbols of the seemingly inescapable and common fate created by such weapons. Some Americans built back yard fallout shelters, which would provide little protection from a direct hit, but would keep out wind blown fallout, for a few days or weeks (Switzerland, which never acquired nuclear weapons, although it had the technological sophistication to do so long before Pakistan or North Korea, has built nuclear blast shelters that would protect most of its population from a nuclear war.) After the development of hydrogen bombs in the 1950s, and especially after the massive and widely publicized Castle Bravo test accident by the United States in 1954, which spread nuclear fallout over a large area and resulted in the death of at least one Japanese fisherman, the idea of a "limited" or "survivable" nuclear war became increasingly replaced by a perception that nuclear war meant the potentially instant end of all civilization: in fact, the explicit strategy of the nuclear powers was called Mutual Assured Destruction. Nuclear weapons became synonymous with apocalypse, and as a symbol this resonated through the culture of nations with freedom of the press. Several popular novels—such as Alas, Babylon and On the Beach—portrayed the aftermath of nuclear war. Several science fiction novels, such as A Canticle for Leibowitz, explored the long term consequences. Stanley Kubrick's film Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb satirically portrayed the events and the thinking that could begin a nuclear war. Nuclear weapons are also one of the main targets of peace organizations. The CND (Campaign for Nuclear Disarmament) was one of the main organisations campaigning against the "Bomb". Its symbol, a combination of the semaphore symbols for "N" (nuclear) and "D" (disarmament), entered modern popular culture as an icon of peace. A limited number of Indian films depicting nuclear weapons and technology have been made and these mostly show nuclear weapons in a negative light especially in the hand of non state actors. Atom Bomb (1947) by Homi Wadia, one of the first Indian films involving nuclear technology, is about a man with enhanced physical strength due to the effects of a nuclear weapons test. Indian films involving non state actors and nuclear weapons include Agent Vinod (1977) by Deepak Bahry and a 2012 film of the same name by Sriram Raghavan, Vikram (1986) by Rajasekhar, Mr. India (1987) by Shekhar Kapoor, Tirangaa (1993) by Mehul Kumar, The Hero: Love Story of a Spy (2003) by Anil Sharma, Fanaa (2006) by Kunal Kohli, and Tiger Zinda Hai (2017) by Ali Abbas Zafar. Other Indian films covering nuclear weapons include Hava Aney Dey (2004) by Partho Sen Gupta about a future nuclear war between India and Pakistan and Parmanu: The Story of Pokhran (2018) by Abhishek Sharma – the first nuclear historical film in India about the Pokhran II Indian nuclear weapons tests. Sacred Games, an Indian Netflix series based on the novel of the same name, involves the acquirement of a nuclear bomb by an apocalyptic cult who plans to blow it up in Mumbai.