Кіріспе

Қан тамырлары жасушасының түрі. Мурральды жасушалар – микроциркуляцияның қан тамырларының тегіс бұлшық еттерінің (vSMC) жасушалары және перициттер. Екі түрі де капиллярларды астарлап жатқан эндотелиялық жасушалармен тығыз байланыста болады және тамырлардың дамуы мен тұрақтылығы үшін маңызды. Мурральды жасушалар қалыпты тамырлардың қалыптасуына қатысады және тромбоциттерден шыққан өсу факторы B (PDGFB) және қан тамырларының эндотелиялық өсу факторы (VEGF) сияқты факторларға сезімтал. Ісік тамырларының нашарлығы мен ұйымсыздығы ішінара ісіктердің тиісті түрде ұйымдастырылған мурральды жасушаларды тартуға келмейтініне байланысты.

Ұяшық түріне қатысты дау

Қабырға жасушалары алғаш рет 19 ғасырдың соңында эндотелийдің айналасында тізілген жиырылғыш жасушалар ретінде сипатталды. Шындығында, бұл – әртүрлі жасушалар еді, олар «Руже жасушалары» деген ортақ атаумен топтастырылған. Кейінгі зерттеулер олардың жиырылу қабілетіне қатысты дау тудырды, және бұл мәселе бүгінгі күнге дейін шешілмей келеді. Перициттер, vSMC және көптеген басқа периваскулярлық жасуша түрлері тромбоциттен туындаған өсу факторының бета рецепторы (PDGFR B), аминопептидаза N (CD13), хондроитин сульфаты протеогликан 4 (Ng2) немесе десмин сияқты өте ұқсас маркерлерді көрсетеді, бұл оларды анықтауды қиындатады және маркерлердің комбинациясын қажет етеді: мысалы, vSMC, бірақ перициттер емес, альфа-тегіс бұлшықет актинін (ACTA2) көрсетеді. Қазіргі таңда бұл жасушаларды нақты сипаттау үшін маркерлердің, жасушалық орналасудың және морфологияның комбинациясы қажет.

Қабырға жасушаларының тегі және аймақталуы

Көбінесе, vSMC-лер ірі қан тамырларын қоршайды: олар артериялар, артериолалар және прекапиллярлы артериолалардың айналасында тығыз, үзділіссіз қабат құрайды; ал посткапиллярлы венулалардың айналасында vSMC-лер өзгеше морфологияны қабылдайды: жеке жасуша денелері жіңішке, тармақталатын процестерді ұзартады, олар венулалар мен тамырлар бойында жұлдыз тәрізді болады. Перициттердің жасуша денесі дөңгелек пішіндес болып, капиллярлар бойымен бірнеше процесті бойлық бағытта созады. Соңғы кезде, қан тамырлары бойындағы олардың молекулалық ерекшеліктерін анықтау үшін қабырға жасушаларында бір жасушалық секвенирлеу қолданылып жатыр. Бұл олардың экспрессиялық үлгілерінде белгілі бір аймақтық бөлініс бар екенін көрсетті, осыған сәйкес оларды әртүрлі топшаларға жіктеуге болады, бірақ әзірге жасуша түрлерінің кез келгенін нақты анықтай алатын ерекше маркерлер табылған жоқ.