Фердинанд Кенессет: Француз астрономы және астрофотография шебері

Кіріспе

Француз астрономы Фердинанд Жюль Кениссе (1872–1951) – астрофотография саласында маманданған француз астрономы.

Ерте өмір және мансап

Кениссе 1872 жылдың 8 тамызында Парижде дүниеге келді. Ол Париждегі Монеталар және медальдер басқармасының директорының көмекшісі Гатьен Жюль Кениссе мен киім тігуші Джульетта Антония Маллардтың ұлы болды. Камил Фламмарионның кітаптарын оқып, астрономияға қызығушылық танытқаннан кейін 1890 жылы Франция астрономиялық қоғамының мүшесі болды. 1891 жылдан 1894 жылға дейін Кениссе қоғамның кеңесінің мүшесі және қоғамның бас кеңсесінде кітапханашының көмекшісі болды, ол сол кезде Париждің 6-шы округіндегі 28 rue Serpente мекенжайында орналасқан еді. Кениссе 1891 жылдан 1893 жылға дейін Джувизи-сюр-Орждегі Фламмарион обсерваториясында бақылаушы болып жұмыс істеді, осы кезеңде ол бір комета ашты. Әскери қызметін өтеген он екі жыл бойы астрономиядан қол үзгеніне мәжбүр болды, бірақ 1906 жылы Ювизиге оралып, обсерваториядағы қызметін қайта бастады (1902 жылы Ювизиден кеткен Евгений Антониадидің орнын басты). Кениссе өмірінің соңына дейін, 1947 жылға дейін Джувизи обсерваториясында жұмыс істеді, осы жылы денсаулығына байланысты жұмыстан кетуге мәжбүр болды. 1913 жылы Күн зерттеулеріндегі ынтымақтастық жөніндегі халықаралық одақтың мүшесі болды. Ол Халықаралық астрономиялық одақтың мүшесі болып, 15-ші (Кометалар мен кіші планеталарды физикалық зерттеу) және 16-шы (Планеталар мен спутниктерді физикалық зерттеу) комиссияларының жұмысына қатысты. Кениссе 1951 жылдың 8 сәуірінде қайтыс болды және Джувизидің жаңа зиратында жерленді. Францияда алғаш рет 1902 жылы зодиак жарығын суретке түсірді. 1911 жылдың 23 қыркүйегінде C/1911 S2 (Quenisset) кометасын ашты. 1911 жылы Венера атмосферасының егжей-тегжейін алғаш рет суретке түсірді. 1932 жылға дейін шамамен 6000 астрономиялық және 1500 метеорологиялық сурет түсірді, олардың көптегені Société astronomique de France бюллетенінде, Comptes Rendus des séances de l’Académie des sciences және басқа да ғылыми басылымдарда жарияланды. Кениссе сондай-ақ Венера, Марс, Юпитер және Айдың көптеген суреттерін жасады. Меркурийдің альбедо белгілерін фотосурет арқылы сәтті тіркеген алғашқы ғалым. 1930 жылдың көктемі мен күзінде Плутонды суретке түсірген алғашқы француз. Францияда (Париж, Версаль, Гавр, Сент-Квентин, Тур, Лилль, Крепи-ан-Валуа) және басқа елдерде (Бельгия, Швейцария) астрономия бойынша көптеген конференциялар өткізді. 1901 жылы 12 сәуірде "Ministre de l'instruction publique et des beaux arts" министрінің жарлығымен академия қызметкері атағын алды. 1911 жылы 23 қыркүйекте C/1911 S2 (Quenisset) кометасын ашқаны үшін Тынық мұхиты астрономиялық қоғамынан Донохо комета медалін (жетпіс екінші) алды. 1923 жылы Женевадағы астрономиялық қоғамның құрметті мүшесі болды, осы қауымдастықты құруға қосқан үлесі үшін. 1926 жылы Франция астрономиялық қоғамынан Естелік медаль алды. 1932 жылы 29 желтоқсанда Легион орденінің кавалері болды. 1933 жылы Ұлттық метеорологиялық кеңсесінің "Бұлт фотосуреттері" конкурсінде бірінші жүлде алды. 1934 жылы француз ғылым академиясының Вальц сыйлығын кометаларды бақылауы үшін алды. 1938 жылы Франция астрономиялық қоғамынан Габриэль және Камиль Фламмарион сыйлығын алды. 1973 жылы Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) Марстағы Кениссе кратерін оның құрметіне атады. 2022 жылы 423645 Quénisset астероиді IAU оның құрметіне аталды.

Quénisset was born on 8 August 1872 in Paris, the son of Gatien Jules Quénisset, an assistant director of the Administration des Monnaies et Médailles in Paris, and Juliette Antonia Mallard, a dressmaker. He became a member of the Société astronomique de France in 1890, after becoming interested in astronomy by reading Camille Flammarion's books. From 1891 to 1894, Quénisset served as member of the society's council as assistant librarian in the society's headquarters, which at the time was located at 28 rue Serpente in the 6th arrondissement of Paris. Quénisset worked as an observer at Flammarion's observatory in Juvisy sur Orge from 1891 to 1893, during which time he discovered a comet. He was forced to abandon astronomy for a dozen years while he performed his military service, but then returned to Juvisy in 1906 to resume his post at the observatory (he succeeded Eugène Antoniadi, who had left Juvisy in 1902). Quénisset worked at the Juvisy observatory for the remainder of his career until 1947, when his health obliged him to quit. He was a member of the International Union for Cooperation in Solar Research in 1913. He was a member of the International Astronomical Union and participated in Commissions 15 (Physical Study of Comets & Minor Planets) and 16 (Physical Study of Planets & Satellites). Quénisset died on 8 April 1951 and is buried in the new cemetery of Juvisy. First in France to photograph zodiacal light in 1902. Discovered comet C/1911 S2 (Quenisset) on 23 September 1911. First to photograph details of the atmosphere of Venus in 1911. Took nearly 6,000 astronomical photographs and more than 1,500 meteorological photographs [as of 1932], many of which were published in the Bulletin of the Société astronomique de France, the Comptes Rendus des séances de l’Académie des sciences, and other scientific publications. Quénisset also made numerous drawings of Venus, Mars, Jupiter and the Moon. First to successfully record Mercury's albedo features photographically. First in France to photograph Pluto, in Spring and Autumn 1930. Delivered numerous conferences on astronomy in France (Paris, Versailles, Le Havre, Saint Quentin, Tours, Lille, Crépy en Valois) and in other countries (Belgium, Switzerland). 1901 Officier d'académie by decree of the Ministre de l'instruction publique et des beaux arts of 12 April 1901. 1911 Donohoe Comet Medal (Seventy Second) from the Astronomical Society of the Pacific, for his discovery of the comet C/1911 S2 (Quenisset) on 23 September 1911. 1923 Honorary member of the Société astronomique Flammarion de Genève, for his contribution to the establishment of that association. 1926 Médaille Commémorative from the Société Astronomique de France. 1932 Chevalier of the Légion d'honneur on 29 December 1932. 1933 First Prize in the Concours photographie de nuages (Cloud Photography Competition) of the Office National Météorologique. 1934 Valz Prize from the French Academy of Sciences for his observations of comets. 1938 Prix Gabrielle et Camille Flammarion from the Société Astronomique de France. 1973 Quenisset impact crater on Mars named in his honor by the International Astronomical Union (IAU). 2022 Asteroid 423645 Quénisset named in his honor by the IAU.

Автор

Гелатинобромур қағазындағы фототиптер (Париж: Готье Вилларс, 1901). Фотографияның физика және метеорология саласындағы қолданылуы (Париж: Шарль Мендель, 1901). Астрономиялық фотосуретке түсіру жөніндегі практикалық нұсқаулық, фотографтар-әуесқойларға арналған (Париж: Шарль Мендель, 1903). Бұлттарды фотосуретке түсіруге арналған нұсқаулық (Париж: Ұлттық метеорологиялық қызмет, 1923), Камиль Фламмарионның астрономиялық және метеорологиялық жылнамасы (Париж: Фламмарион (Jouve баспаханасы), 1937–1951 жылдар).

Қатысушы

Әскери метеоролог дипломын алуға үміткерлерге арналған метеорология курсы. 2-бөлім, Бұлттар мен бұлт жүйелері: Суреттер (Париж: Франция ұлттық метеорологиялық қызметі, 1926). Халықаралық бұлттар мен аспан түрлері атласы. I. Жалпы атлас (Париж: Франция Ұлттық метеорологиялық қызметі, 1939).